Müzik Dünyasının Bilmemiz Gereken Terimlerini İnceliyoruz!
Yıl sonunda Spotify özetlerimizle övünmeyi, en sevdiğimiz şarkıyı manidar bir fotoğrafla Instagram story'sine atmayı çok seviyoruz. Ama iş favori şarkılarımızın mutfağında konuşulan dile gelince çoğumuz epey uzağız. Konser çıkışlarında veya bir ev partisinde muhabbet müziğe kaydığında, araya birkaç janjanlı terim sıkıştırmak fena olmazdı aslında.
Sıkıcı konservatuvar teorilerini bir kenara bırakıp en sevdiğimiz şarkılar üzerinden müzik sözlüğümüzü güncelliyoruz!
1. Falsetto ile başlayalım. Diğer adı "Kafa Sesi"
Justin Vernon'un (Bon Iver) o tüyler ürperten şarkılarını veya The Weeknd'in vokallerini düşünün. Bir erkek solistin kendi doğal ses sınırlarının çok üstüne çıkıp o incecik ve neredeyse cam gibi kırılgan tonu yakaladığında duyduğunuz şeye falsetto diyoruz. Boğazı yırtmadan sesi kafa boşluğunda titreştirerek yapılan resmen bir vokal şovudur. Ortamda biri falsetto yaptığında 'Vokalin kafa sesine geçişi şarkıyı arşa çıkarmış.' diyerek puanları toplayabilirsiniz.
2. Yankı ve derinliğe kısaca "Reverb" diyoruz.
Neden banyoda şarkı söylerken sesimiz bize muazzam gelir hiç düşündünüz mü? Çünkü fayanslar sesi yansıtır. İşte stüdyoda bu derinliği yapay olarak yaratma işine reverb deniyor. Sesin dümdüz ve kuru çıkmasını engellemekle birlikte o boşlukta yankılanma hissini verir. Melankolik parçaların gizli kahramanıdır. Arkadaşınıza 'Vokale bastıkları reverb parçaya tam bir karanlık kulüp havası katmış.' demeniz inanın yeterli.
3. Dakikada kaç vuruş olduğunu BPM (Beats Per Minute) ile ölçüyoruz.
'Beats Per Minute' kelimelerinin kısaltması. Basitçe şarkının nabzı da diyebiliriz. Koşu bandındayken dinlediğiniz o sizi gaza getiren parçalarla gece uyumadan önce açtığınız akustik listelerin farkı tamamen bu BPM değeridir. Kalp atışımız istemsizce duyduğumuz ritme ayak uydurmaya çalışır. O yüzden hareketli bir parçada isteseniz de sabit duramazsınız. Sohbet arasında 'Bu track'in BPM'i tam sabah koşuma uygun.' lafı her zaman iş yapar.
4. Herhangi bir şarkının ezgisi tanıdık geliyorsa şarkıda "Sample" yani örnekleme yapılmış demektir.
Yepyeni bir rap ya da pop parça dinlerken arkadan aniden 90'lardan bir Sezen Aksu melodisi duyduğunuzda yaşadığınız o ufak aydınlanma anı var ya... Olayın teknik adı tam olarak bu. Çok bilindik bir şarkının içinden küçük bir kesit alıp (örneğin bir nakarat veya bir ritim) onu kesip biçerek yepyeni bir altyapının içine yerleştirme sanatı. Nostaljiyle yeniliğin en tatlı flörtü diyebiliriz.
5. Sadece insan sesi varsa buna "Acapella" diyoruz. Duymayan yoktur ama anlamını karıştırabiliyoruz bazen.
İşin içine gitar, davul, keman ve bas girmeden sadece ve sadece insan sesiyle harikalar yaratmak. Şarkının ritmini de melodisini de enstrümanların değil, direkt vokallerin üstlendiği o saf anlardır. Bazen koca bir şarkı böyle söylenir, bazen de bir parçanın girişinde vokali çırılçıplak duyarız. Yanınızdakine eğilip 'Girişteki acapella kısmı cidden cesaret işi.' yorumunu yaparsanız sizi anında müzik eleştirmeni sanabilirler.
6. "Arpej" ise notaların tane tane duyulmasına deniyor.
Akustik gitarla çalınan duygusal bir parçada, gitaristin tellere paldır küldür aynı anda vurmak yerine notaları sırayla, su damlası gibi tek tek çaldığı o zarif ritmi gözünüzün önüne getirin. Notaların akor halinde değil de peş peşe ve tane tane duyulmasıdır aslında.
7. Bir şarkı "Dur bak, geliyor!" dedirtiyorsa orada "Crescendo" var demektir.
Mesela Coldplay'in stadyumları inleten o ikonik şarkılarını aklınıza getirin. Müzik yavaşça fısıltı gibi başlar, saniyeler geçtikçe enstrümanlar çoğalır, ritim hızlanır ve ses volümü giderek yükselir... İçinizdeki o geliyor gelmekte olan hissini tetikleyen ve şarkının patlama noktasına doğru tırmandığı yokuştur crescendo.
8. "Bridge" ne anlama geliyor?
Şarkının kıtalarını dinledik ve nakaratına doyduk diyelim. İkinci tura döndük... Tam her şey aynı düzende devam edecek sanırken melodinin, sözlerin ve hatta bazen ritmin tamamen değiştiği o sürpriz bölümdür. Bizi şarkının en görkemli olan son nakaratına hazırlar.
9. Şarkıda ritmi tutturamıyorsanız "Senkop" buna sebeptir.
Bazen radyoda çalan bir şarkıya el çırparak eşlik etmek istersiniz ama elleriniz bir türlü ritimle buluşamaz, hep bir saniye geride veya ileride kalırsınız. İşte o ters köşenin mimarı senkoptur. Vurgunun beklenmedik bir yere kaydırılmasıyla şarkıya o kıpır kıpır, insanı yerinde oturtmayan 'groove' hissini verir.
10. Ve aşina olduğumuz ama anlamını bilmediğimiz o kelime: Riff!
Bir şarkı çalmaya başladığı ilk iki saniye içinde 'Aha bu o şarkı!' diye bağırmanıza sebep olan, kafanıza kazınan ve parça boyunca tekrar eden o ikonik gitar veya bas melodisidir. The Smiths dinlerken o efsanevi gitar girişlerini duyduğunuz an hissettiğiniz şey tam olarak iyi yazılmış bir riff'in gücüdür.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın