Biraz da Kültürlenelim: Dilimize Yerleşen 15 Kelimenin Kökeni ve Ortaya Çıkış Hikâyesi

-
3 dakikada okuyabilirsiniz

Twitter'ın kültür aşılayan ve etimolojiyi sevdiren hesapları purofesor ile KelimeKoken'den nereden geldiklerini ve ortaya çıkış hikâyelerini öğrendiğimiz kelimeleri sizler için derledik!

1. Kaldırım

"Kaldırım" kelimesi, her ne kadar kulağa 'kaldırmak' kelimesiyle ilintili gelse de aslında kelimenin kökeni "güzel yol, iyi yol" anlamına gelen Yunanca kallidrómos (καλλιδρόμος) kelimesi. - Kalo (güzel, iyi) + drom (yol) {Bkz: hippodrome}

Kaynak

2. Boğa yılanı

"Boğa yılanı" rakiplerini boğarak öldürdüğü için kelimenin "boğmak" fiilinden geldiğini düşünebilirsiniz. Kelimenin kökeni olan Güney Afrika ve Madagaskar yerel dillerindeki "boa" kelimesiyle yakalanan müthiş uyum bir tesadüf olabilir mi acaba?

Kaynak

3. Aferin

Geçmişi 16. yüzyıla kadar dayanan, günde defalarca kullandığımız "aferin" kelimesinin kökeni ise Farsça "āfirīn" kelimesi.

Kaynak

4. Kilit

Sevgili "kilit" kelimemiz dilimize Farsça "kelīd" (كليد) kelimesinden geçmiş. Farsçaya ise Yunanca kleid (κλεïς) kelimesinden geçmiş. İlk kökeninin ise Hint-Avrupa dil ailesindeki klau kelimesine dayandığı düşünülüyor. (İngilizce "close", İspanyolca "la clave" vs.)

Kaynak

5. Menderes

Belki de listedeki en ilginç kelime "menderes". Menderes kelimesinin, İngilizcede hâlihazırda kullanılmakta olan "meandering" kelimesi ile ortak atası ise "méandros" (μαίανδρος). Kıvrımlı yol, güzergâh...

Kaynak

6. Anadolu

Yüzde yüz Türkçe olduğunu düşündüğümüz "Anadolu" kelimesinin kökeni ise çok romantik. Fırat ve Ege Denizi arasındaki bölgeye antik Yunancada anatolē (ανατολη) denmekte. Yani "yükselen, yükseliş". Güneş'in her gün yükseldiğini gördükleri yere başka ne diyebilirlerdi ki...

Kaynak

7. Avanak

Avanak kelimesinin kökeni ise Ermenice havanag (յավանակ). Türkçe ahmak kişi anlamına gelen kelime Ermenice eşek/tay anlamlarına geliyor. (Eşşoğlueşşek kelimesine atıf mıdır nedir?)

Kaynak

8. Temel

Fıkralarımızın başkahramanı Temel'in, adının kökeni ise Yunanca themélio (θεμέλιο) kelimesi. Heykelin üzerine oturtulduğu kaide anlamına geliyor.

Kaynak

9. Efendi

Osmanlı'daki yoğun kullanımı nedeniyle "Efendi" kelimesi her ne kadar kulağa Arapçayı çağrıştırsa da kelimenin kökeni asil anlamına gelen Yunanca avthéntis (αυθέντης) kelimesi.

Kaynak

10. Oruç

Oruç kelimesi dilimize Farsçadan girmiş. Kelime kökte Soğdca yazılı örneği bulunmayan *rōçag "oruç tutma" sözcüğüne dayanıyor. Soğdca rōç "gün" anlamına gelmekte. rūze > urūze > uruç > oruç

Kaynak

11. İftar

İftar kelimesi Arapça fṭr kökünden geliyor ve "oruç açma" anlamında. Kelimenin Arapça faṭara "açtı, yardı" fiiline dayandığı düşünülüyor. Bu bağlamda "fıtrat" kelimesiyle ilişkili.

Kaynak

12. Sahur

Sahur kelimesine baktığımızda karşımıza "seher" kelimesi çıkıyor. Arapça saḥar "tan ağarması" anlamında. Böylelikle tan ağardığında, siyah iplik beyaz iplikten ayrıldığında oruca başlanıyor.

Kaynak

13. Teravih

Teravih kelimesi Arapça tarwīḥa(t) "soluklanma, dinlenme, Ramazan gecelerinde kılınan bir namaz" sözcüğünden alıntı. Teravih "ruh" kelimesiyle ilintili.

Kaynak

14. İmsak

Bir diğer kelimemiz "imsak" ise Arapça msk kökünden geliyor ve "tutma, tutumluluk, oruç tutma" sözcüğünden alıntı. Kelime Arapça masaka "tuttu" fiilinden gelmekte.

Kaynak

15. Fitre

Son kelimemiz ise "fitre", kelime iftar ve fıtrat kelimeleriyle aynı kökten geliyor ve "açmak, yarmak" anlamı taşıyor. Bu vesileyle lösemili çocuklarımızın umutlarını yeşertmek için fitre ve zekatlarımızı LÖSEV'e (@losev1998) bağışlıyoruz. Şu da linki...

Kaynak

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
birinci-tekil-birey

Böyle içerikleri seviyorum. Ayrıca sondaki lösev vurgusu güzeldi.

shot

#4 "Farsça "kelīd" (كليد) kelimesinden geçmiş" kelid'i görünce aklına direkt Kelid Aynası gelen Potterheadler online mı?

shot

#2 O Türkçe'de de boa yılanı zaten. Boğa yılanı diye kullanan varsa asıl o yanlış :)

gozluklu-jedi

leynnnn fitre yi vermedim leyn. onedio okurken gördüm de aklıma geldi.

trinnercircle

Eğer Türkçenin diğer dillerle etkileşimine ilginiz varsa Bahador Alast kanalını takip etmenizi önerebilirim. https://www.youtube.com/watch?v=gHxaOu3VckA&t=66s https://www.youtube.com/watch?v=QXfIv_e4QPk

FACEBOOK YORUMLARI

Başlıklar

Twitter
Görüş Bildir