Örneği Var: İspanyol Gribi Sırasında Aylarca Süren Sosyal İzolasyon Önlemlerinin Hayat Kurtaran Etkisi

118PAYLAŞIM

ABD, on milyonlarca insanı öldüren İspanyol gribine karşı nasıl önlemler almıştı?

Çok değil, yaklaşık 100 yıl önce dünyamız korkunç bir salgınla başa çıkmak durumunda kalmıştı.

1918 yılında ortaya çıkan İspanyol gribinden söz ediyoruz. Bu salgın yaşanan iki dünya savaşından da daha fazla kişi, yaklaşık 100 milyon insanın ölümüne neden olmuştu. Sadece ABD'de ölüm sayısı yaklaşık 700 bin kişiydi.

Peki günümüzde koronavirüs salgınıyla savaşmaktayken, geçmişimizdeki salgınlarda uygulanan önlemlerden ne kadarını biliyoruz? Gelin, ABD İspanyol gribine karşı ne gibi önlemler almış bir bakalım.

Sosyal izolasyon hayat kurtarır.

İspanyol gribinin yaşandığı dönemde, hastalığın virüs kaynaklı olduğu maalesef bilinmiyordu, bu yüzden aşı üretimi zorlu bir süreçti. Üstelik Birinci Dünya Savaşı'ndan yeni çıkılmış olması da durum üzerinde negatif bir etkiye sahipti. İnsanlar ellerindeki her tür kumaşı maske yapılması için bağışlıyor, kendilerine maske dikiyorlardı. Fakat yetkililer önlem almaya çabalıyorlardı, en hayati önlem ise sosyal izolasyondu.

Araştırmalara göre sosyal izolasyon yayılma ve ölüm oranını azatabilen önemli bir önlem.

Bu yüzden bundan 100 yıl önce de uygulanan en önemli önlem sosyal izolasyon olmuş. 

ABD çapında genel bir sosyal izolasyon uygulamasına gidilmiş. Okullar, sinemalar, restoranlar, iş yerleri kapatılmış. Halka evde kalmaları ve dışarı çıkmamaları söylenmiş. Öyle ki sokağa tükürenler tutuklanıyormuş bu dönemde. Bu önlemler kimi yerlerde haftalarca, kimi yerlerde aylarca devam ettirilirken, maalesef tedbiri erken bırakanlar acıyla karşılaşmış.

Fakat bildiğiniz üzere ABD eyaletlere sahip bir ülke. Yani her eyalette kanunlar değişebiliyor, uygulamalar farklılaşabiliyor...

Bu yüzden kimi şehirler sosyal izolasyona sıkı sıkıya bağlı kalırken, kimi de durumu ciddiye almamış. Kimi şehirlerse salgının azaldığını düşündükleri süreçte önlemleri askıya almış ve salgının geri dönmesine neden olmuş. Oysa araştırmalara göre alınan erken önlemler vaka sayısını da ölüm oranını da neredeyse yarı yarıya azaltmakta. Bu önlemlerin süreklilik göstermesi ve erkenden askıya alınmaması ise oldukça hayati. Oysa önlemleri kaldırıp günlük hayatına devam eden bölgelerde hastalık oranlar hep iki kez artış gösteriyor.

İzolasyonun işe yarayıp yaramadığını görmemizi sağlayansa her şehrin bu önlemleri etkili uygulamamış olması.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki, birçok önlemin erkenden alındığı şehirlerde ölüm oranları ve eğri daha azken, diğer şehirler salgını ağır kayıplarla atlatmış. Örneğin St. Louis'te önlemler iyi uygulanırken, salgın sırasında Birinci Dünya Savaşı geçidini iptal bile etmeyen ve muhtemelen binlerce kişiye virüsün bulaşmasına neden olan Philadelphia'da durumlar tam tersiymiş:

Bu süreçte dikkat edilen diğer bir konu ise sosyal izolasyonun devamlılığını sağlamaktı.

Bu haftalar, hatta aylar demekti. Tıpkı bizim için olduğu gibi. Bildiğiniz üzere ABD geçtİğimiz günlerde koronavirüs nedeniyle sosyal izolasyon süresini 30 gün daha uzatmak zorunda kaldı.

İspanyol gribini Philadelphia'ya göre "ucuz" atlatan St. Louis'te salgın azalınca önlemlerin geri çekilmesi, salgının yeniden yayılmasına sebep olmuştu. Bu yüzden grafiklerde iki tepe noktası görülüyor. 43 şehir üzerinden yürütülen araştırmalara göre, ilk önlemleri devam ettiren hiçbir şehirde ikinci bir tepe noktası görülmemiş.

Yani sosyal izolasyon önlemlerinin ardından salgın azalmış olabilir fakat bu yok olduğu anlamına gelmiyor. Bu yüzden önlemlerin kaldırılması oldukça kritik olabilir.

Fakat gerçek şu ki, sosyal izolasyonun hedefi hayatları kurtarmak. Aylarca ya da aşı bulunana kadar sürse de, amacı ölümleri ve hasarı azaltmak.

PNAS tarafından yürütülen araştırmaya göre bu 1918'de yaşananın aksine 2 ila 8 haftadan daha uzun bir süre demek; yani aşı üretim kapasitesi artana kadar.

Tabii bu noktada çoğumuz şunu düşünüyoruz: Biz bu kadar süreyi nasıl evde ve çalışmadan geçireceğiz?

Uzmanlara göre, sosyal izolasyon gerekli olduğunda dahi uzun süre devamlılık sağlaması zor olan bir konu. Oysa 1918'de insanlar gerçekten aylarca bunu uygulamışlardı.

Michigan Üniversitesi'nden Tıp Tarihi Merkezi müdürü Howard Markel'a göre zorlanmamızın nedeni nesil olarak hastalıklara yabancı olmamız.

Oysa yüz yıl önce salgınlar oldukça yaygındı, insanlar sosyal izolasyon yöntemlerine aşinaydılar. Ailelerini birkaç yılda bir çeşitli salgınlarda kaybediyorlardı. Aşıların ve ilaçların geliştirilmesiyle birlikte, salgınlar hayatımızın bir parçası olmaktan çıktılar.

Bu yüzden Covid-19'un korkunç etkilerini yakından görmeye başlamadan önlem almak çok önemli.

Kendinize dikkat edin, mümkün olduğunca evde kalın, ellerinizi yıkayın, sosyal mesafeyi koruyun!

Bu Haber ile İlgili Linkler

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
csa

50 ila 100 milyon arası insan öldürdüğü düşünülen bir İspanyol Gribi ile Cavit 19 karşılaştırılmaz. Elbette bu doğrudan virüsle alakalı olmayabilir, belki de dönemin şartları ile ilgisi var tamamen. Tek bildiğim o kadar kişiyi öldüremeyecek olması. Sosyal mesafe hep önemli olacak bundan böyle aşı çıkana kadar. Ama bu herkes evde kalsın muhabbeti kapitalist sistemde ne kadar devam edebilir kestirmek çok güç değil. Nisan sonuna kadar en azından iş yerleri, cafeler yavaştan açılacaktır diye düşünüyorum. Vİrüsün zirve noktasını aşmış olacağız ama tabii ki bu yayılmaya devam edecektir. Yapılabilecek yegane doğru şey sağlığınıza dikkat etmek, bugüne kadar dikkat edenler, sporunu vs. yapanlar avantajlı...

kurtali1983

Virüs 9 güne kadar dış ortamda yaşıyor arkadaşlar dikkat edin dediğimde sen degilmiydin toplasan 4 saat dışarda yaşayamaz diye muhalefet olan. Gerekli koşullarda 27 gün dışarda yaşayabiliyor . Sana ozamanda bilmiyorsan insanları yanlış yönlendirme otur ve sus alanında uzman olan insanlar konuşsun dedim. Daha pik seviyesini görmemişsin ne olacagını bilmiyorsun 3 ay sonra bize nasıl saldıracagını bilmediğimiz bir virüsle savaşıyoruz diyor bilim insanları Sende gelmiş burda yine boş boş konuşuyorsun. Varsa bilgin araştırman okudugun akademik bir makale gel paylaş yine ezbere konuşma insanları yanlış bilgilendirme.

csa

Herkes ezbere konuşuyor zaten. Bilinen rakamları yorumluyorlar. Bilinmeyen ne rakamlar olabilir oysa. Ben sana tek olacağı söylüyorum, tek kesin olanı. Kapitalizm bitmediği sürece, dediğim gibi mekanlar yaza açılacak. Virüs hayatımızda uzun süre olacak. Sağlıklıysan yaşarsın. İstediğin kadar kaç fark etmez. Gerekli koşullarda bilmem ne :D Gerekli koşullar ne ya ? Gerekli koşullarda yaşayamaz mı dedik :D Dışarda yaşayamaz. Havada tutunamıyor. Bazı cisimlerde de yaklaşık kaç saat yaşadığı malum. Vücuduna çok virüs alırsan hasta olursun. Yoksa eminim herkese 3 5 tane kaçmıştır şimdiye. Bu arada belki de milyonlar çoktan bu virüs ile karşılaştı bile diye düşünüyorum hala. Virüs bize saldırıyor ve savaşıyoruz da komedi :D O zaman barış yapın virüsle ben mi savaşın diyorum kardeşim :D Virüs sana ne saldıracak, yaşamak için sana ihtiyacı var ama senle nasıl yaşayacağını daha çözemedi işte

csa

Bu arada yorumunda akademik makale link vs. göremedim, herhalde sen de sallıyorsun :D

kurtali1983

Yorumların aslında senin için degil okuyan diger insanlar için. bir süre önce virüs dışarda 4 saat yaşıyor diye bahseden insana insanların güvenmemesi gerektigini anlatıyorum. Bu tür insanarın bütün söyledikleri boş şeyler demeye çalışıyorum.

csa

E devam et o zaman ama bana cevap yazma :D

Gizli Kullanıcı

belki covid-19 mutasyona uğrar ve konağını öldürmez.

mustafa-turk-strikes-again

Anasını bile siker

csa

O da olacak elbet bir gün...

feyk

ispanyol gribinin bu kadar yikici olmasinin asil nedeni 1inci dunya savasi sartlarindan oturu sosyal izolasyon ve karantina onlemlerinin uygulanamiyisi. isminin ispanyol gribi bile olmasi bu sebebden, aslinda ilk goruldugu yer ispanya degil ama diger ulkeler savasta olduklarindan halkin moralinin bozulmamasi icin salgini gizliyorlar, savasta tarafsiz olsan ispanyada basin serbest oldugu icin ilk defa ispanyada haber oluyor, ispanyol gribi adini aliyor. baska bir noktada hafif hastalanan askerleri on cephede tutup, agir hastalananlari geriye hastaneye gonderiyorlar, buda yapay seleksiyonla salginin en olumcul varyetelerinin sivil halk arasinda yayilmasina neden oluyor. olum oranlarinin bu kadar yuksek olmasinin bir nedenide bu. yoksa her salgin zaman icinde daha az olumcul olma egilimindedir, keza icinde yasadigi konagi oldurdugunde kendide olur, yayilamaz.

birthofvenus

Her virüs konağını öldürmez, kimisi hiç belirti göstermez, daha az ölümcül olmaya başlamasının sebebi insanların bağışıklık kazanmasıdır ama bir bakarsın virüs de mutasyon geçirip daha da güçlenerek bir başkasına bulaşır, 100 bin kişiyi öldürmüş virüse tam aşı geliştirdim derken virüsün yeni bir mutantı yeniden bulaşmaya başlar. Öyle iki cümleyle kestirip atabileceğin bir mevzu olsaydı bugün bu kadar çaresiz kalınmazdı zaten.

feyk

virus surekli mutasyon halindedir. bizim milyonlarca yilda gecirecegimiz evrimi haftalar icinde gecirebilir. burdan daha olumcu varyeteside turer, daha yumusak varyeteleride, olumcul olan daha az yayilma firsatina sahip olacagindan yumusak olan daha cok kiseye yayilma imkani bulur, buda zaman icinde olduruculugu azaltir, %0 a dusurmez ama azaltir. insanlarin bagisiklik kazanmasi diger bir durum ama yukardaki grip orneginde grip surekli degistigi icin insanlarin kolay kolay bagisiklik kazanamadigi bir hastalik. bu yuzden her sene tekrar ve tekrar hasta eder. mevsimlik grip bu acidan konagina uyum saglamis bir virus. ote yandan zoonotic patojenler henuz konaklarina uyum saglamadiklari icin oldurucudurler. oldurucu salginlarin hemen hepside hayvan kaynakli zoonotictir.

corpse-bride

bıyolojık sılah olarak uretıldıgını dusundugun oluyor mu kafam cok karısık bu salgın konusunda

feyk

gecen bir papera denk gelmistim, coronanin genom analizinde yapay seleksiyon yada genetik muhendislik izleri bulunmadigini soyluyordu. dogal kaynakli oldugunu belirtiyor. bu konuda hata olacagini sanmiyorum keza bu tip izleri tespit edebiliyorlarsa ki ederler, cin boyle bir seyi farkettiginde kizilca kiyameti koparirdi. keza cinin genetik uzerine sayisiz arastirma enstitusu var, bu alana cok ciddi yatirim yapiyor. korkutucu olan tasarim bir hastalik gercekden cok cok oldurucu olabilir, dogada kendiliginden ortaya cikamiyacak kadar oldurucu bir hastalik uretebilir. teknik olarak mumkun ama coronada goruyorsun bu tip bir hastaligin nerede kimi vuracagi hic belli olmuyor, bir cinde, bir avrupada bir amerikada, prens charles a kadar ulasmis, belki daha kimlere ulasti aciklanmiyor. akli olan hic kimse boyle bir yola yeltenmez.

bercem-keles

Peki Çin bu virüsü ABD için geliştirdiyse ? Çin hükumeti aramızda bu salgın için en hazırlıklı ülkelerden biri. Tüm ülkeler nükleer tehdit, füze tehdidi ve hava savunma için milyarlarca dolar harcarken, böylesi bir salgın için hiçbir ülke gerekli bütçeyi ayırmadı. Çin hariç. Milyona yakın kamera ağı kurdu. Barkod sistemi ile adım adım insanları izledi. WeChat ile nereden ne aldığını, ne düşündüğünü, kimlerle birlikte olduğunu, kimi sevdiğini bile öğrendi. Kalabalık nüfusuna göre yayılımı hemen kontrol altına aldı. Neler yapması gerektiğini çok iyi biliyor gibiydi. Bilmiyorum ama ABD çok çok büyük bir ekonomik çöküşün eşiğinde. Ve Amerika bunun hesabını Çin'e sorar.

feyk

komplo teoricileri asla pes etmiyorsunuz degil mi :))) hastaligi cin tasarladiysa ki ulke imajina surulen kara leke disinda bu isten trilyonlarca dolar zarari oldu, zarar akla sigan boyutta degil, tersi durum gecerli olacak, amerika genetikde cinden bile cok daha ilerde. buyuk ulkeler surekli birbirleriyle didisip surtussede, surekli gerilim olsada aralarindaki ticaretten iki tarafda cok buyuk paralar kazaniyor, bu yuzden birbilerini birakamiyorlar, dertleri kimin biraz daha fazla kazanacagi. dunyanin su hali komplo teoricileri disinda kimseye bir fayda sagliyan durum degil, ekonomi yavasliyor, is yapilamiyor, ilerde bunun herkese agir etkileri olacak.

corpse-bride

bana gore de cın bıseyler denıyordu kaza oldu dogaya bırakıldı

feyk

dogada milyonlarca potansiyel salgin yapabilecek virus mevcutken insan yapimi bir sey beklemek ne kadar mantikli. hastaligin nedeni insanlarin artan nufuslariyla gitgide dogal alanlarin normalde izole olan yerlerin iclerine daha cok girmeleri. bu cin'in ilk vukaati degil. daha once sars dahil pek cok hayvan kaynakli salgin patladi ama hic biri simdiki corona kadar hizli bulasma ozelligi kazanamadi. hele kus gribinde.. kus gribi o olduruculuk oraniyla mevsimlik griple gen alisverisi yapip mevsimlik gribin bulasma hizina kavussaydi insanligin yarisini yok edebilirdi.

Gizli Kullanıcı

yok canım daha memeler

brazian

Okuduğum eski bir yazıya göre hafızam beni yanıltmıyorsa ispanyol gribi dedikleri şey aslında bizim şuan domuz gribi dediğimiz H1N1 imiş. Yanılıyor da olabilirim

Görüş Bildir