Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Toplumsal Cinsiyete Duyarlı bir Yazım Alışkanlığı Edinmek için 7 Kilit Öneri

 > -

Kadir Has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma Merkezi http://www.khas.edu.tr/kadin/100/ "Toplumsal Cinsiyete Duyarlı bir Yazım Rehberi" başlıklı çalışmasını yayınladı. 

Türkçede sözcükler İngilizce, Almanca, Arapça ya da Yunanca gibi dillerden farklı olarak, eril ve dişil olarak ayrılmaz. Ayrıca üçüncü tekil kişi zamiri (o) de kadın ve erkek için farklı kullanılmaz. Ancak bu durum Türkçenin cinsiyetçilikten uzak olmadığı anlamına gelmiyor. 

Aşağıda örnekleri verilen bazı kelime, ifade, deyim ve atasözleri dilin tarihsel, toplumsal ve kültürel olarak beslendiği cinsiyetçi özellikleri ortaya koymakta ve bu konuda farkındalık sağlayarak, söz konusu ifadelerden kaçınmanın yollarını gösteriyor.

Görseller, Grey İstanbul'un 8 Mart Dünya Kadınlar Günü Kampanyası'ndan Alınmıştır

1. Bazı mesleklerin, kelimelerin, ifadelerin sadece erkeklere özgü olduğu varsayımından hareketle, bu tür sözcüklerin önüne gereksiz biçimde “kadın” vurgusu yaparak kadını ötekileştiren ifadelerden kaçının!

  • Kadın başbakan

  • Kadın yönetici

  • Kadın milletvekili

  • Kadın yazar

  • Kadın gazeteci

Halihazırda “kadın” mesleği olarak görülen mesleklerde ise “kadın” sözcüğünü eklememek yine aynı örtük ayrımcılığa işaret etmektedir: Hemşire, bakıcı, ana okulu öğretmeni, sekreter gibi. 

2. Örtük olarak “erkek olmayı”, “insan/adam” olmayla özdeşleştiren ve “herkesi” kapsama iddiasıyla kadını görünmez kılan ifadelerden kaçının!

  • Adam olmak

  • Adam gibi

  • Adamakıllı

  • Adam başı

  • Adam yerine koymak/konmak

  • Adamdan saymak/saymamak

  • Adam etmek

  • Adamına göre davranmak

  • Adamına düşmek

  • Adam kaçırmak

  • Bilim adamı

  • Devlet adamı

  • Halk adamı

  • İş adamı

  • İnsanoğlu

  • Ademoğlu

  • Hin oğlu hin

  • Görmemişin oğlu

  • Eloğlu vb.

3. “Kadın” kelimesini olumsuz bir kavram olarak, “sakıncalı”, “kirlenmiş”, “bakire-olmayan” olarak yaftalayan ifadelerden kaçının!

“Kadın” yerine daha “kibar”
“edepli” olduğunu düşünerek
“bayan”, “hanım”, “hanımefendi”,
“kız”, “bacı” vb. kullanmayın.

 “Erkek” ifadesini kullanacağınız yerlerde “kadın”ı, “bay”
ifadesini kullanacağınız yerlerde de “bayan”ı tercih edin.
Gündelik hayatımızda sıklıkla karşılaştığımız aşağıdaki
ikilikler bu ayrımı net bir biçimde göstermektedir:

  • Erkek tuvaleti / Bayan tuvaleti

  • Erkek yüzücü / Bayan yüzücü

  • Erkek öğretmen / Bayan öğretmen

  • Erkek arkadaş / Bayan arkadaş

  • Erkek yanı / Bayan yanı (Toplu taşımacılıkta)

4. “Kız” kelimesinin “cinselliği çağrıştıran bir ifade” olarak ve bazı durumlar için olumsuz kullanımından kaçının!

  • Kızlık soyadı

  • Kız oğlan kız

  • Kız gibi gülmek /yürümek

  • Kız gibi kırıtmak

5. “Er”, “baba” “oğlan” kelimelerinin, örtük olarak kadını dışlayan ve kapsayıcı olduğu düşünülen ifadelerinden kaçının!

  • İnsanoğlu

  • Ademoğlu

  • İşinin eri

  • Sözünün eri

  • Er sözü

  • Bilim erleri

  • Babalanmak

  • Baba parası

  • Allah baba

  • Babalar gibi

  • Baba evi

6. Bazı deyim, atasözü, klişe cümleler ve ifadelerde cinsiyetçi kullanımlardan kaçının!

Kadınlar için en iyi meslek öğretmenlik (!) (Eve erken
gelip çocukla ilgilenmek, yemek ve diğer ev işlerini

yapabilmek kast ediliyor!)

  • Anasına bak kızını al

  • Kızını dövmeyen dizini döver

  • Kız almak/kız vermek

  • Kadınlar hamamına çevirmek

  • Yuvayı yapan dişi kuştur

  • Evde kalmış

  • Karı ağızlı

  • Hanım evladı

  • Hanım hanımcık

  • Senin gibi hanım bir kıza yakışıyor mu?

  • Delikanlı kız

  • Adam gibi adam

  • Erkek adam ağlamaz

  • Anasını satmak

7. Açığa Akan Lağım: Küfürler

Kadir Has Üniversitesi'nin rehberinde yer almasa da, cinsiyetçi küfürler en büyük sorunlardan biri.

Küfürbazlar küfürlerinin "masum" olduğunu iddia edip "aslında o anlamda" kullanmadığını söylüyor. Sosyal medya ile birlikte popüleşen "amk" gibi küfür kısaltmaları da küfürün yaygınlığını artırıyor.

Oysa gündelik hayatta cinsiyetçi küfürlerin yaygın karşılık bulması kadına yönelik cinsel saldırıların, aşağılamanın ve şiddeti normalleştiriyor. 

Neredeyse her gun birden fazla kadın cinayetinin işlendiği Türkiye'de cinsiyetçi küfürü masum, normal ve hatta 'mizah' kabul etmenin vicdani sorumluluğu ise gözardı ediliyor.

Ayrıca espri yapmakta zorlananların kolay 'mizah kastırma' yolu da her ifadesinin ve yarım-esprisinin sonuna bir küfür eklemek...

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
tc-yorum-kutlu

Adam demek insan demektir.

nozdereli

bir de lütfen kadınlarla tartışmaya girdiğinizde "-sen kadın olmasan!..... bilirim ben diyeceğimi" kalıbını kulanmayın. Emin olun küfür ettiğinzde karşılığını misliyle alabilirsiniz, çekinmenize gerek yok.

uyusuk

İnsanlara birşey öğretmek istiyorsanız ilk olarak diline hakim ol gibi emirli cümlelerden kaçınsanız daha yararlı olur.Eğer konuya gelecek olursak tabi ki problemler var ama kalkıpta yok hanım evladı deniyormuş yok baba parası deniyormuş bunlarada takılmaya gerek yok...

pazartesi

Kadınlar insandır, biz ise insanoğlu__ neşet ertaş. Örnek almak gerek.

mustykor

https://eksisozluk.com/kadin-erkek--3292426

Başlıklar

BaşbakanBilimİstanbulÖğretmenSosyal MedyaTercihkadınlar
Görüş Bildir