20 Maddede Ağıza Sakız Olmanın İlginç Tarihi

-
4 dakikada okuyabilirsiniz

Ağızlara sakız olmak öyle kolay bir iş değil. Çiğneyip geçtiğimiz sakızın tarih boyunca başına neler gelmiş bir bakalım.

1. Kim o neolitik sakızı çiğneyen?

Dünyanın en yaşlı sakızı, İsveç'in Orust adasında bir kazıda bulunmuş. Arkeologlar 9000 yıl önce reçine sakızı çiğneyenin kim olduğunu diş izlerinden tahminlenmeye çalışıyor.

2. Cikleti ilk kez Aztekler çiğnedi

Bütün kültürlerde reçine çiğnendiği için sakızın bir tane mucidi ya da atasından bahsedilemez, ama "Ciklet"  Machu Pichu’nun da etrafını çevreleyen "Chicle" ağaçlarından geliyor.

3. Bir ciklet için ağacı hacamat ediyorlar.

Karamel tadında meyveleri olan Chicle ağacının Ciklet için kullanılan kısmı özü. Ağacın gövdesini çapraz şekilde yaralayıp akan öz suyu alıyorlar.

4. Sakız gibi sündürmek diye buna denir.

Chicle özü, 1950'lerde benzer polimerler geliştirilene kadar bütün dünyadaki cikletlerin ana ham maddesi olarak kullanılmış. Gıda mühendisliği geliştikçe bu özütün yerini yapay polimerler almış.

5. Bizim coğrafyamızda ise sakız olarak asırlarca damla sakızı ve kenger sakızı çiğnenmiş.

Damla sakızı daha zengin işi, özellikle haremdeki kadınların çok sevdiğine dair belgeler var. Kenger çiğnemek daha yaygın. Bulmak, kesmek ve  sakızı elde edip çiğnemek ise erkekler için bir nevi ergenliğe geçiş ritüeli.

6. Oooo mis gibi mastika...

Hoş kokusu nedeniyle dondurmamızdan muhallebimize severek kullandığımız damla sakızının adına eski Yunan'da mastik demişler; evet doğru tahmin ettiniz. Ooooo mastika mastika buradan geliyor; "sakızlı" demek.

7. Sakız aslında fıstıkgillerden

Asıl ikametgahı Ege’deki Chios (Sakız) adası olan damla sakızının en yakın akrabaları ise antep fıstığı ve kahvesini içtiğimiz menengiç; hepsi  Pistachio
sülalesinden.

8. Kenger de aslında devedikeni.

Anadolu’da hala çiğnenen kenger sakızı kengeri kesince içinden akan sütün toplanıp kurutulması ile elde ediliyor. Dişleri beyazlatıp kemikleri güçlendirdiği için bolca  çiğnenmiş.

9. Parekende sakız pazarı kuruluyor

1848'de John B. Curtis evindeki sobanın üzerinde ladin reçinesi ve parafinden yaptığı sakızları ambalajlayıp satmaya başlamış. Eczanelerde satılan ve daha çok kilo vermek isteyenlerin rağbet ettiği bu sakızın tadı ilk başlarda biraz sasıymış.

10. Yerlisi ne yapıyosa o!

Doğunun Napolyon'u olarak bilinen Meksikalı  General Santa Anna 1869’da mucit Thomas Adams'ı lateks yapsın diye işe almış. Lateksi geliştiremeyen Adams memlekete dönünce elinde kalan 2 ton Chicle özünü yerlilerin de çiğnediğini hatırlayıp "paketlesem çiğnenir ki bu" diyerek sakız işine girmiş.

11. İlk modern otomat ciklet veriyordu!

Adams 1888'de dünyadaki  ilk modern otomatı (vending machine) i yaptırıp New York tren istasyonlarında "Tutti Fruttili" sakızlarını pazarlıyor. (Otomatın tarihi  Eski Mısır'a dayanıyor ama o başka bir galerimizin konusu)

12. Wrigleys herkese çiğnetiyor.

William Wrigley 1891 de sektöre girince önce kadınları hedeflemiş. Kabartma tozu alana sakız hediye ederek ceplerine, sakız çiğnemenin yüzü sıkılaştıracağını söyleyerek kalplerine girmiş.

13. Ayakkabı çiğneyen güzelleşti de sakız çiğneyen güzelleşmedi mi?

Wrigleys reklamcılıkta yaratıcılık sınırlarını zorlayarak Eskimo kadınlarının kocalarının ayakkabılarını çiğnediği için sağlıklı dişlere sahip olduğunu, ciklet çiğneyen kadınların da aynı şekilde dişlerinin güçleneceğini söylüyor.  (Eskimo kadınlarının geceleri kocalarının ayakkabılarını çiğneyerek yumuşattıkları doğrudur.)

14. Balonlu sakızı buldum ama yabışıyo!

Sakız pazarı şişip büyüdükçe sakızın kendisi de şişmiş balonlanmış. Frank
Fleeer 1906 yılında ilk balonlu sakızı üretmiş, ama yapıştığı yerden
çıkmayan bu sakızları satamamış. Satın  alanlardan da bolca küfür yemiş.

15. Balon yapamıyorsan bizimle değilsin!

Kafayı yapışmayan balonlu sakız yapmakla bozan Fleer'ın imdadına çalışanı Walter Diemer koşmuş. Tam 22 sene sonra 1928 de yanlışlıkla ürettiği balonlu sakız,  daha denemek için piyasaya çıktığında bile yok satmış.

16. Sakızdan balon şişirme konusunda uzman, prezentabl adaylar aranıyor!

Balonlu sakız rağbet görüp popüler hale gelince Fleer, sakızlarıyla nasıl balon yapılacağını öğretmek için  marketlerde“balon şişirme eğitmenleri
görevlendirmiş.

17. Pembeyse balonludur!

İlk balonlu sakızın pembe olmasının nedeni fabrikadaki tek o renk gıda boyası kalmasıymış. Pembe renk gelenek gibi devam ettirilmiş. Bizim de pembe balonlu sakızımız Pembo, atası gibi safkanmış meğerse.

18. Diş hekiminin icadı: diş dostu sakız

Sakız çiğnemenin dişlere faydalı, fakat içeriğindeki şekerin zararlı olduüunu düşünen Dt. Petrulis, 1950'de ilk şekersiz sakızı üretmiş.

19. Sakızın içinden futbolcu çıkıyor!

1952’de Amerika'da Topps sakızları beyzbol kartları vermeye başlayınca artık sakız, sadece çiğnemek için değil, kart destesi  tamamlamak için de aranan bir ürün haline gelmiş.

20. Coni niye her filmde sakız çiğner?

Sakızın  erkeklerce bir tabu gibi görülmesi Wrigleygillerin’in kafasını kurcalıyordu.  2. Dünya savaşında sakızın gerginlik azaltıcı ve odaklandırıcı etkisini anlatıp Amerikan askerlerinin  günlük istihkaklarına hediye sakız koymuş. Askerler de gittikleri her ülkeye ayaklı reklam panous gibi bu sakızı götürmüşler.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
robin-hood

#17 PEMBO _ Behzat Ç.

witcher

#1 Sakızı çiğneyen kimmiş peki bulmuşlar mı? İnşallah suçlu kimse bulunur :)

Gizli Kullanıcı

#17 Duygulandım bir an.

ozilayn

Baycan'ın üstüne tanımam!

FACEBOOK YORUMLARI

Başlıklar

İsveçKilo vermekMısırYunanistan
Görüş Bildir