Bunca Mesafe ve Kültür Farkına Rağmen Çin'de Paraların Üzerinde Neden Osmanlı Türkçesi Yazıyor?

-

Çin'de bir paranın arka yüzünü çevirdiğinizde karşınıza Osmanlı Türkçesi çıkıyor, sebebini öğrendikten sonra daha fazla şaşırabilirsiniz.

Kaynak: https://www.tepav.org.tr/tr/blog/s/5044/...

Çin kültürü bizden epey farklı, bunu kabul ediyoruz ve çoğu gelenekleri bizim için çok da anlamlı gelmiyor.

Kültür olarak benzer noktalarımız o kadar az ki bir Çin seyahati planlarken bazı kuralları önceden etüt etmek, ona göre hazırlıklı olmak gerekebiliyor. Pazarlık yapmak, ortak geleneklerimiz arasında akla ilk gelenler arasında ama mutfakları, tarihsel dansları... Hepsi sanki bizden çok uzak gibi.

Aslında bize çok yakınlar fakat bu gerçeği daha önce keşfetmemiş olmanız muhtemel.

Şöyle anlatalım. Uygurlar, vaktiyle İslam'a geçtikten sonra bir dil devrimi yaşayarak Arap alfabesine geçmişler, 1960 ve sonrasında gerçekleşen meşhur kültür devrimine dek de bu alfabeyi yoğun olarak kullanmışlar. Yıllarca Çin'de Uygur Türkçesi'nin Arap alfabesiyle yazılmış hali, yani Osmanlıca kullanılmış. Tıpkı bizde olduğu gibi söyleniş biçimi modern Türkçe'ye yakın fakat alfabesi bazı Türkçe harflerin eklemlendiği haliyle Arap alfabesiymiş.

Osmanlıca denildiğinde akıllara Arapça yahut Farsça gelir ama alfabe farkı olsa da okunan kelimeler, cümle yapıları Türkçe'dir.

"Ben pazara gittim" cümlesini Türkçe harf güncellemesi yaparak Arap alfabesiyle yazdığınızda ortaya Osmanlıca çıkıyor, bir düşünün bundan binlerce kilometre ötede bu alfabe ve bu dili konuşan bir topluluk var. 

Şimdi, bu bilgi aslında çok da yeni değil. Çin'de müslüman halkın varlığı biliniyor fakat ilginç olan Çin'in bu durumu resmiyete dökmüş olması

Çin'de tedavülde olan 1 Yuan'ın bir yüzünde beş ayrı dilde 1 Yuan Çin Halk Bankası yazıyor.

Biri Uygur Türkçesi, diğerleri Han Çincesi, Moğolca ve Çuang Çincesi. Uygur Türkçesi için Osmanlıca kullanılmış ve öyle anlaşılmayacak bir yazım da yok, tam anlamıyla Türkçe yazıyor.

Gelin, biraz daha yakından bakalım.

Çin'de yaşayan 35 milyona yakın Uygur Türkü için paraya eklenen bu metni görmek hayli ilginç.

Çin parasında Eski Türkçe, Osmanlıca kullanılıyor olması farklı tartışmalar da yaratıyor tabii. Bir yandan tüm kültürlerin ortak alfabede buluşması gerekliliği vurgulanıyor, öte yandan azınlık da olsa bağımsız bir kültürün simgeleniyor olmasının öneminden bahsediliyor.

Tüm bunların yanında 'bir Uygur Türkü ile karşı karşıya geldiğimizde rahatça sohbet edebilir miyiz?' sorusunu da iyice merak etmeye başladık. Araştırırken de şöyle bir videoyla karşılaştık. 👇

Merakımızı giderdik. 🤓

Siz bu uygulama ve Osmanlıca detay hakkında ne düşünüyorsunuz?

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
asilcan-koksal

Çin 'deki Müslüman uygur türklere nasıl işkenceler yapıldığını ve toplama kamplarının içinde binlerce uygur türkünün beyninin yıkandığını NEDEN göstermiyorsunuz da böyle saçma şeyler paylasıyorsunuz !!

fenni-sunnetci

senin reis suriyeliler icin gotunu yirtip ulkenin gelecegini atese atti niye ona,uygur turkleri icin baski yapmiyorsunuz ?

soner-kaya3

Her Arap alfabesi ile yazılmış Türk lehçesini Osmanlıca saymak ve bunu böyle göstermek de ayrı bir cahillik. Uygurca ile Osmanlıca arasında dağlar değil kıtalar kadar fark var. Ve evet o Osmanlıca değil sadece Arap alfabesi ile yazılmış Uygurca. Birde çok bilmiş diyor ki Osmanlıca dendiğinde akla Farsça ve Arapça gelir ama dil Türkçedir. Hadi ya. Efendi Osmanlıca dediğin dilin yazım kuralları Fars kuralları, mesela bugun bir Arap Osmanlıca okuyamaz ama İranlılar okur.Osmanlıca da Anadolu halkının konuşamadığı sadece saray ve devlet memurlarının konuşabildiği onların da zorlandığı belli kural bütünlüğünün olmadığı soyut ve karmaşık bir dildir. Uygurca da ise Hakaniye ve Çağatay lehçesinden beslenmiş kuralları olan ve ta Karahanlılardan beri halkının ve sarayın aynı dili konuştuğu ve yazdığı kuralları belli bir dildir. Adam Çinde Osmanlıca görmüş. Yani bir eskimo, farzı muhal Grönlandda Arap alfabesi ile Özbekçe yazsa bunu diyen ona da diyecek ki Grönlandda Osmanlıca gördüm.

fikret-tuprek

vay be demek bir tek sarayda o da zorlanarak kuralsiz soyut ve anlamsız sekilde hemde 623 sene dünyaya hükmederek.... bir kere daha hayran oldum atalarima şimdi. dunya kadar kurala rağmen kendini anlatabilmekten aciz bir dille 90 küsur sene.... neyse bozmayacam ağzımı 😊

mithat-agca

adamın türke sevgisinden utanmalısın cebine koyduğu üğzümden sen aşşağılık kompleksine dur de

umut-bozdogan

Dilime laf etmiş eşek, Türkler siker götünü duymazsın gebeş. Bak bu yörük Türklerinin, kendilerini kesen, onları bir alan içerisine hapsedip yıllarca doğru düzgün tarım yapmasına bile müsaade etmeyen orospu çocuklarından hallice atalarına söylenmiş, kendisini gayet iyi ifade eden bir Türkçe atasözü. 623 sene hükmetmiş devlet son 300 senesinde "dıj güçler" yardımı olmadan tek bir savaş kazanamamış, halkı sefalet içinde, anadoluya yatırım yapmadığı için yiyecek ekmek bulamayan atalarının gerçek yüzüdür bu arada. Git de "yavşak mustafa burada yatıyor" yazan mezar taşlarını oku dedelerinin. Amk oksijen israfı islamcı göteleklerine bak sen ya, beyni yok fikri var.

blizzard

Fikret, afyondan kafanı kaldırdığın zaman dünya haritasına bir bak derim.

soner-kaya3

Fikret bey, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Tarih eğitimi aldım. Yanında Sosyoloji, Sosyal Hizmetler ve Ekonometri diplomam var. Eğitimim, yan dallar ile aynı anda iki bölüm okuyarak geçti. İngilizce, Farsça, İtalyanca, Azerice ve Özbekçe ile rahat anlaşabiliyorum. Yani dil, tarih ve toplum bilgim de hem ölü diller hem modern diller için konuşabilecek kadar yeterlidir diye düşünüyorum.

soner-kaya3

Konumuza gelirsek, siz kelime haznesi zengin güzide dilimiz ile iddaa ettiğiniz gibi kendinizi anlatmakta zorlanabilirsiniz. Bu sizin suçunuz dilin değil, kitap okuma oranını arttırıp sosyal medya kullanımını ve arkadaş çevrenizi değiştirerek daha zengin bir diliniz olabilir. Tüik verileri ile 250 kelime ile hayat döndürmeye çalışan insanlarşa takıla takıla diliniz o etimolojiye mahkum olur. Nitekim ben eski kelimeleri de ağzımda kullanabilmek adına öğrenci parası ile 1935 basımı kitapları bile toplayan biriydim. Dili kullanamamanız dilin değil sizin suçunuz. Çünkü Türkçe yapısı itibari ile sonradan uydurulmuş bir saray dili değil pek kadim binlerce yıllık bir dildir ve Bugün 300 milyon kişi üstünde konuşanı vardır.

soner-kaya3

Osmanlı ve Cumhuriyet üstüne gelirsek. Latin Alfabesine geçiş fikri değil cumhuriyet yönetimi taa Osmanlıda 1850 yılında başlar. Çünkü halk Arap alfabesi ile Türkçe ve Osmanlıca öğrenemiyordu. Padişah Albülmecid ve Abdülaziz HAnlar, Azeri dil bilimci Mirza Fathali Ahundzade Efendiye böyle bir geçiş için çalışmalar yaptırmıştı. Lakin o zaman tekkelerin ayaklanması ile bu girişim ertelendi. 1879 yılında Padişah Abdülhamid Han idi. O da güvendiği dil bilimci ve edebiyatçı Şemsettin Sami efendiye böyle bir çalışşma yaptırmış ve o da İStanbul Alfabesi adındaki bir latince alfabeyi padişaha sunmuştu. 93 harbi ve tekkelerin tepkisi üzerine yeniden rafa kaldırıldı.

soner-kaya3

Pek bir hürmet ettiğiniz Abdülhamid Han, Abdülhamit Han, Saltanat makamından indirildikten sonra kaleme aldığı “Siyasi Hatıralarım” kitabında naklettiği bilgilerde Latin Harflerine geçilmesi yönündeki düşüncelerini şöyle açıklamıştır ; “Yazımızı öğrenmek pek kolay değildir. Bu işi halkımıza kolaylaştırmak için belki de Latin Alfabesini kabul etmek yerinde olur. “ (Siyasi Hatıralarım, Sayfa 192). Yani, bırak 90 yıllık beğenmediğin rejimi, bu çarpık saray dilinden ve alfabesinden kurtulmayı Abdülhamid dahi düşünmüştü.

ercan-gundogdu

fiko , zekana hayran kaldım . anadoluda konuşulmayan bir dili ata dili olarak görmen ve bununla gurur duyman takdir adilesi ... keşke dedenden osmanlıca öğrenseydin biraz . belki o zaman gururun haklı olurdu ama dedende osmanlıca bilmiyordu be fiko !!!...

fenni-sunnetci

osmanli 1699 karlofca antlasmasindan sonra yerlerde surundu tarihini iyi ogren hemso

senizdenizs

şaşırdım

Görüş Bildir