Bir Örnek: Gündemimize Oturan İsmet İnönü, Nasıl Bir Devlet Adamıydı?

-

İsmet İnönü ismi, güncel siyasetin seyri içerisinde yeniden gündeme geldi. Yıllardan beri süregelen tartışmalar bunun üzerine normal seyrinden daha yüksek bir grafik çizmeye başladı. Peki İnönü nasıl bir karakter yapısına sahipti? Birkaç tarihî örnekle bu konuya değineceğiz.

İnönü kindar birisi değildi. Faaliyetlerinden de liyakata ve adalete önem verdiği görülüyor. Nitekim Zeki Kuneralp'in kariyerini etkilemesi buna örnektir.

Kuneralp, Milli Mücadele döneminde Kuvayı Milliye hareketini eleştiren, TBMM Hükumetine muhalif olan gazeteci-bürokrat Ali Kemal Bey'in oğluydu. Babası 1922'de linç edilerek öldürüldü, kendisi ise yurt dışında büyüdü. Çocukluktan beri Avrupa içerisinde geçirdiği süre zarfında 5-6 lisan öğrenmişti. Yıllar sonra yurda dönüp vatan hizmetine girmek istedi, fakat babasının namı önüne engeldi. ''Vatan haininin oğlu'' yaftası yapıştırılmıştı üzerine.

Zeki Kuneralp Dışişlerine girip çalışmak istiyordu. Adaylar arasında özellikle dil bilgisiyle ön plana çıkmıştı. Fakat bürokrasi, babası dolayısıyla kendisine ambargo koymuştu.

Konu İnönü'ye gittiğinde paşa bu durum karşısında şaşırdı. Bürokrasi kanadı Zeki Kuneralp'in göreve alınmasının sakıncalarından bahsediyordu. İnönü ise konuyu eğip, bükmedi. Hemen kararını verdi, Kuneralp memuriyete alınacaktı! Evlatlar babalarının yapmış olduğu yanlışlardan, suçlardan mahkum edilemezlerdi. İnönü'nün bu şekildeki kefaletiyle elçi olan Zeki Kuneralp uzun yıllar Türkiye'yi birçok ülkede temsil etti. 1998'de yine görevi başındayken suikasta kurban gitti.

Bir diğer yandan, İnönü'nün Adnan Menderes'in idamında dahili olduğu iddiaları ortaya atılmaktadır. Oysa tarihî belgeler bunun tam tersini göstermektedir.

Gerçekten İnönü ve partisi 27 Mayıs hareketinin karşısında durmamıştır. Hatta paşa, o sıralarda Amerika'daki oğlu Erdal'a yazdığı mektubunda ''Askeri idarenin aleyhinde bulunma'' demiştir. Aynı mektupta ihtilali de şöyle yorumlamıştır: ''Tamamıyla bozulmuş ve soysuzlaşmış bir zulüm idaresinin başka türlü kaldırılması mümkün değildi... Çok söyledim, dinlemediler... İş, bir askeri darbeye varmamalıydı. Bu darbenin hiçbir surette tertibi ve tatbiki içinde değilim... Şimdi gerisini düzeltmek için çalışacağım.''

İnönü oğluna yazdığı 7 Haziran 1960 tarihli bu mektubunda söylediği gibi gerçekten de gerisini düzeltmek için çalıştı.

Yassıada'dan Adnan Menderes, Fatih Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idam kararları çıktıktan sonra kalemi eline aldı ve Cemal Gürsel'e mektubunu yazdı.

''Ölüm kararlarının tasdik ve infazı yüksek milli menfaatlere her suretle aykırıdır. İhtilalden 1,5 sene sonra, geçmiş bir iktidar erkanının siyasi suçlardan dolayı idam edilmeleri, siyasi idamların bünyesinde zaten mevcut olan hak tereddüdünü azami ölçüde artırmış olacaktır. Suçluların en ziyade kahrını çekmiş vatandaşlar bile bu infazı aşırı bulacak ve müteessir olacaklardır... Siyasi suçlardan dolayı ölüm cezası, yeryüzünde hiçbir medeni ülkede hemen kalmamış gibidir.''

Tabii her insan gibi İnönü'nün de hataları vardı. Boraltan Köprüsü Hadisesi, 1944 Türkçü-Turancılık Davası, 1946 Seçimleri bunların başında sayılabilir.

Neticede varmak istediğimiz nokta şudur ki, her tarihî şahsiyeti negatif ve pozitif yönleriyle ele almak gereklidir. Fakat kim olursa olsun, her ne yapmış ise yapmış olsun hiçbir tarihî şahsa hakaret edilmemelidir. İdeolojilerden uzak, sadece tarih bilimi içerisinde şahısları değerlendirmek elbette zordur. En azından küfürlü ve seviyesiz söylemlerden kaçınmak gereklidir.

Tarih, bugünden geçmişin değil; geçmişten bugünün şekillendirildiği bir olguyu içerisinde barındırır. Dolayısıyla geçmişte yaşamış insanların iyi yönlerini yücelterek veya kötü yanlarından intikam almaya çalışarak hiçbir yere varılamaz. Bize düşen, geçmişteki hataları ve başarıları öğrenip bunların günümüzü nasıl şekillendirdiğini anlamak ve geleceğe de bu birikimle sağlam adımlar atmaktır.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
emsalden-misal-olmaz.

Babası yüzünden oğlu suçlanmaz deyip örnek olacak davranışı ile taraf tutan insanlar, bugün bir Suriyeli olay çıkardı diye tüm Suriyelilere hakaret ediyor. İnsan iki yüzlü olmayacak işte.

muharrem_ince_sevdalisi

beğenmediğiniz CHP nedir biliyormusunuz türkiye yi kuran uçak üreten (şimdi bile üretemiyoruz) harf devrimi medeni kanun sanayinin 100de 100 artmasıdır anayasadır beğenmediğiniz CHP dünyada taş üstünde taş kalmamışken askerimizim burnu bile kanamamıştır beğenmediğiniz CHP dünyanın tepkisine rağmen rumları ağlatandır türklere toprak kazandırandır abd nin tehditlerini dinlemeyen tüm abd üslerini kapatandır . türkiye mitin rekorunu kırandır (iktidar olmamasına rağmen) (6 milyon) O yüzden sonuna kadar CHP

bayram-ali-yanik

Kime anlatıyorsun kardeşim. Bunlara ne anlatsan booooooooşşşşşşş.

dikos

Chp nedir ile başlayan tüm cümlelerini gözden geçirmelisin ve Atatürk ve silah arkadaşları demelisin.Bir devlet adamı olan Atatürkün başarılarını Chp ye yazamazsın. Uçak fabrikalarını kapatılmasına sebep olan marshall ve truman doktirinide Chp imzaladı,İkinci dünya savaşına girmedik evet babasız kalmadık yine evet girenler bizi geçti ona da evet.Peki ya verilen tavizler..Diplomatik zafer zannediyorsan bu olayı tarihi ve düşmanını hiç tanımamışsın demektir. Abd üslerinin kapatılması olayı yanlış hatırlamıyorsam Süleyman Demirel imzalamıştı oda mı Chpli oldu. Ben sana Chp den bahsediyim Akp ile kaş göz yapıp belediyede yolsuzluğun dibini yapan iski gibi sabahtan akşama kadar güneş altında çalışan işçilerin bulunduğu kurumda yolsuzluk yapan...Tarihinizi iyi bilin partizanlığı felan fırlatın gitsin büyük ihtimalle gerçekler, Türkiye kurulduğundan beri yapılan yolsuzlukların miktarı açıklansa daha oy kullanmaya bile gitmezsiniz.

muharrem_ince_sevdalisi

üsleri kapatan chpli ecevit

elif-pinar-genc

Paşa unvandır ve büyük harfle başlar

nekibuki

Halen anlamadınız mı ? Adamların derdi ne ismet İnönü nede chp tek derdi var adamların MUSTAFA KEMAL ATATÜRK. Şuan dil uzatmaya cesaret edemedikleri için bazen İnönü bazen de chp üzerinden Atatürk'ün kurduğu değerleri tahrip ediyorlar. Siz bu adamların hiç Erdal İnönü hakkında bir şey söylediğini duydunuz mu? Sonuçta o da bir siyasetçiydi ve chp nin kapalı olduğu dönemde chp devamı bir siyaset yapmıştır.

malamadre

İsmet İnönü'ye dil uzatan insan ya hainlik peşindedir ya da çakallık. Yanlış politikalarını eleştirin, buna bir şey diyen yok. Kimse kusursuz değildir. Ancak hainlikle, Amerikancılıkla suçladığınız adam cepheden cepheye koşarken çocuklarını yitirdi, gazi oldu. Savaş üstüne savaş gördü. Yetmedi bu ülkenin bağımsızlığının tescili olan Lozan'da büyük bir başarıya imza attı. Onun kadar hizmet etmediyseniz, yaptığı hizmetleri yeremezsiniz.

metehan5678

Zamanında Atatürk'ün bile kovduğu,12 adaların kaybedilmesinin sebebi ve o kadar Azeri Türkü'nün ölümüne sebep olan bir insan,daha ne hainlikleri var benim bilmediğim ama tabii ki cephedeykenki başarısına ve 2. dünya savaşı sırasında yaptığı tarafsızlık politikasına sözüm yok.

blizzard

Uşi Antlaşması'nı İsmet Paşa mı imzalamış da kaybetmiş Oniki Ada'yı?

muhalif-kursad-zafer

Şimdi bu geri zekâlıya adaların, donanması çürütülmüş Osmanlı tarafından Uşi'de İtalyanlara bırakıldığını; "Azeri Türkü" dediği insanların o dönem Soyvet vatandaşı olduklarını ve Soyvetlerin de Türkiye'yi İkinci Dünya Savaşı'na çekmeye çalıştığını falan anlatıp "asıl hâin sen ve senin gibilerdir, gidinin çocuğu!" demek var; ama gerek yok..

malamadre

Normalde metehan isimli vatandaşa cevabı yazacaktım ancak gerekli cevapları arkadaşlar vermiş. Ağzınıza sağlık. :) Boraltan olayını dönemin şartlarına göre yorumlamadan duygusal bir şekilde ele alacaklar hiç yorum belirtmesin. Kimse istemez kandaşlarının ölümünü. Ancak her şeyi "istiyorum" kafasıyla yapamayız. Bu hususta kimse İnönü'yü suçlayamaz. Hele hele "hain" asla diyemezsiniz. Ek olarak "Atatürk'ün kovduğu" diyorsunuz lâkin elinizde ne bir kanıt ne başka bir şey var. Gazi Paşa elbette bir dönem İsmet İnönü ile dargınlık dönemi yaşadı ancak devlet işleri için sık sık değişiklikler yapan ve çalışmalara kendisini yoran bir adam olan Atatürk, hükümet konusunda çok titizdi. Elbette İnönü böyle hislere bürünebilir. Bu insanlık halidir ve bizi ilgilendirmez, onların arasındadır. Herhangi bir kovma durumunu belirten bir şey yok.

metehan5678

Eleştirdiğim için gerizekalı ve hain ilan edildim ,Uşi antlaşması doğru,ama tam tersine Uşi Antlaşması'yla 12adaların bize verildiğini ve İtalya'nın buna uymadığı da söyleniyor.Bunu kabul ediyorum ama Azeri Türklerine Nazi ajanı diyeni duydum ama sovyet vatandaşı demek nedir ?sovyet vatandaşı olmaları,Türk olduğu gerçeğini değiştirmez ki ''gerizekalı''derdim ama şunun farkındayım her insan bildiğini zannettiği konularda yanılabilir benim ve senin gibi.Ayrıyeten aralarında dargınlık yaşanmıştır ve 1937 yılında da başbakanlığı bırakmıştır.Sonradan Atatürk ile barıştığı durumu da olabilir.Marshall yardımını köy enstitülerinin kapatılması koşulu ile kabul etmesine de birşey demezsiniz umarım kapatan kişi olmasa da.

metehan5678

Ayrıyeten örneğin günümüzde de Doğu Türkistan'daki olan bitenlere de ses çıkarılmıyor ama buna malum insanların göz yumduğu bilinen bir gerçek.Ama unutmayın ileride sorarlarsa Doğu Türkistan'daki olan bitene neden göz yumduk diye,işte o zaman ''tarihsel olaya duygusal yaklaşmamak lazım'' dersiniz.

malamadre

Doğu Türkistan meselesi de farklı bir durum değil. Tek ekonomik dayanağın kalmış tarafa kılıç mı çekeceksin? Tutunacak dalımız yok. Köprüleri yakmak gibi bir lüks yok. Üstüne o bölgeden yığınla terör örgütlerine katılım var. O coğrafyada bir statüye, konuma sahip olmadan laf söylemek bize düşmez zaten. Yine aynısını derim emin olun. Türkiye'nin geleceğini olumsuz etkileyecek her hamleden kaçınılmalıdır. Malum insanlar neden göz yumuyorlar bunun sebeplerini ben bilemem. Ancak devlet bekası değil de görmezden gelmek için susuyorlarsa bu onların ayıbı. Devletin geleceğini ve güvenliğini tahsis etmek maksadı ile sessiz kalıyorlarsa diyecek bir şey yok, yapmaya devam etsinler. Bir gün Türkiye süper güç veya en azından kütür kütür bir bölgesel güç olur, o zaman ağızları açılabilir bu insanlar için. Ancak siyasi ve ekonomik istikrar olmadan dışarıya karşı fikir beyan etmek gibi bir lüksümüz yok. Bu durumu yargılayacak adamın da zaten devlet yönetiminde lafı sözü geçemez, geçmemeli.

malamadre

Ek olarak İnönü'nün başbakanlıktan alınması durumu mevcuttur. Bunu zaten ben reddetmedim. Bu Mustafa Kemal Atatürk'ün sık sık yaptığı değişikliklerden birisidir. Her politika üzerine sürekli değişimler yapılmıştır. Özellikle ülke hususunda her konunun üzerine titreyen bu adam, ülkenin hızlı atılımlar yapması gerektiğini savunurken ihtiyatlı davranan insanları elbette yolundan çekecek ve engelleri aşacaktı. İnönü bu ihtiyatlı şahıslardan birisidir. Devlet yönetimi arkadaşlıklardan ziyade fikirlere bakılarak dizayn ediliyor. Atatürk, İnönü'yü kendi dizaynına uyduğu için yönetime aldığı gibi bir süre sonra bu durumun dışında kalması gerektiği için çıkartmıştır. Tabii bazı siyasi vakalar da bunda etkili olmuştur. Kişisel değil politikada fikir ayrılığıdır bu.

metehan5678

Böyle durumlara karşı bir mücadele yöntemi ya da bir çözüm bulunmalı tabii ki çok bilmiş bir insan değilim ama örnekleri var Çeçenlerin yaptıkları,El kassam tugayı gibi. En azından bu durumun bütün dünyaya duyurulması lazım ki Doğu Türkistan'da yasaklamalar olduğunda cumhurbaşkanı mağdurlar için ''terörist'' ifadesi kullanmıştı.

Başlıklar

İdamTürkiye Büyük Millet Meclisi
Görüş Bildir