İçerik Üreticisi Iraz Gülbay Dizilerdeki "Adana Ağzı"nın Şehrin Gerçek Yerel Dili Olmadığını Anlattı

Türkiye'de bölgesel ağızlar ekranlara taşındığında çoğu zaman bir şehrin ya da bölgenin tamamını temsil ediyormuş gibi sunuluyor. Özellikle o yörenin insanları, elbette kendi alışık oldukları ağızları değil de bambaşka bir konuşma biçimi duyunca irrite oluyor haliyle. Adana 01 dizisiyle başlayan Adana ağzı eleştirileri, son günlerde de Şevval Sam'ın Tuzlu Kahve dizisindeki performansıyla yeniden gündeme geldi. 

Ülkemizin farklı bölgelerinin ağızlarını inceleyen Iraz Gülbay, bu konuya Adana üzerinden değindiği bir video paylaştı. Gülbay, sokak jargonunun öne çıktığı dizilerde sıkça duyulan 'kardeş' hitabı gibi ifadelerle 'Adana ağzı' diye sunulan konuşmanın aslında şehrin yerel dili olmadığını, gerçek yerel ağzı duymak için dizilere değil Yörük ya da yerli nüfusun ağırlıkta olduğu çevre ilçelere bakmak gerektiğini gözler önüne serdi.

Kaynak

Adana, tek bir sesten ibaret bir şehir değil. Çukurova'nın bugünkü nüfus yapısını anlamak için 1865'e, yani Ahmet Cevdet Paşa komutasındaki Fırka-i Islahiye'nin bölgeye gönderildiği döneme uzanmak gerekiyor. Osmanlı yönetimi bu hareketle dağlarda ve yaylalarda göçebe olarak yaşayan Yörük ve Türkmen topluluklarını ovaya indirip köylere yerleştirmişti. Gülbay'ın da videoda vurguladığı gibi, bölgenin yerli halkı olarak anılan bu topluluklar, yerel konuşmanın asıl sahipleri arasında yer alıyor.

Gülbay'ın işaret ettiği Aladağ, Feke, Saimbeyli ve Pozantı gibi Toroslar'ın kucağındaki ilçeler ile Karaisalı, İmamoğlu ve Ceyhan, şehir merkezinde duyulan sokak jargonundan çok daha farklı bir ağız dünyasına ev sahipliği yapıyor. Nitekim Aladağ'da yaşayan Yörük ve Türkmenlerin ağız özelliklerini inceleyen akademik çalışmalar bile mevcut.

Üstelik bir konuşma biçiminin ekranda bu kadar baskın temsil edilmesi, yerel dilin kendisini gölgede bırakabiliyor. Dizilerde kulağa çarpan hitaplar ve kalıplar, şehrin belirli mahallelerinde ya da belirli bir gençlik kültüründe yaygın olan jargonu yansıtırken; kasabaların, köylerin ve yaylaların ağzı çoğu zaman perdenin dışında kalıyor. Bu yüzden bir şehrin gerçek sesini, ekranda en çok duyulan değil, orada en uzun süredir yaşayanların günlük dili taşıyor.