Toplumların Olumsuz Durumlar Karşısında Kitlesel Olarak Duyarsızlaşma Hali "Sistemik Apati’ Neden Olur?

Bazen toplumlar öyle bir kırılma ya da yıpranma noktasına gelir ki, etraflarında ne kadar büyük değişimler, krizler ya da haksızlıklar yaşanırsa yaşansın sadece izlemekle yetinirler. İlk başlarda gösterilen o yoğun tepkiler, öfke patlamaları ve itirazlar zamanla yerini derin bir sessizliğe bırakır. Bireyler adeta görünmez bir zırh giyerek çevrelerindeki her şeye karşı hissizleşmeye başlar. Bu durum bireysel bir yorgunluktan ziyade kitleleri etkisi altına alan toplumsal bir uyuşma halidir.

Peki krizlere karşı duygusuzlaşma hali 'Sistemik Apati' nedir? Bu psikolojik bir koruma mekanizması mı yoksa felaket mi?

Toplumların sürekli tekrarlanan ekonomik krizlere, adaletsizliklere ya da olumsuzluklara zamanla alışması ve ipleri tamamen salması durumuna sosyolojide sistemik apati adı veriliyor. Yani sistemik apati, kişinin uzun süre boyunca art arda krizlerle karşılaşması sonucunda duygusal tepki verme kapasitesini kaybetmesi anlamına geliyor. Bireyler ilk zamanlarda yaşanan sorunlara yüksek sesle karşı çıkıp öfkelenseler de 'Ne yapsam hiçbir şey değişmiyor' düşüncesi zihinlerine yerleştiğinde tepki göstermeyi bırakıyorlar. Tepkinin yerini sessizlik, umudun yerini ise tamamen kabulleniş alıyor. Beyin, sürekli alarm durumunda kalmanın yarattığı yıpranmayı engellemek için bir tür kendini koruma mekanizması devreye sokuyor ve kişi zamanla olup bitenlere karşı hissizleşiyor.

Psikolojik açıdan bakıldığında bu durum aslında beynin kendini sürekli tehdit ve stres altında koruma mekanizmasıdır. Zihin ve ruh, sürekli aynı olumsuz uyarıcıya maruz kaldığında bir noktadan sonra algılarını dış dünyaya kapatır ve yorgun düşer. Tarihte yıllarca krizlerle boğuşan Venezuela halkında veya 1930'ların Almanya'sında görülen gidişata karşı oluşan o pasif tutum, sistemik apatinin en somut örnekleri arasında gösteriliyor. Düzenin ve sistemlerin en büyük silahı, insanların artık bir şeylerin düzeleceğine olan inancını kaybetmesidir.

Anormalliğin sürekli hale geldiği ortamlarda insan beyni bu durumu 'yeni normal' olarak algılamaya başlar. Ancak bu normalleşme gerçek bir uyum değil, toplumun en tehlikeli sessizliğidir. Bu yüzden sistemik apati basit bir sonuç değil, günden güne büyüyen ve toplumsal yapıyı içten içe eriten sessiz bir felakettir.