Türkiye’nin Eğitim Haritası Değişti: Şırnak 9 Yılda Yüzde 48,5 Sıçradı, Zirvede Yine Ankara Var
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Ulusal Eğitim İstatistikleri, ülkenin eğitim haritasında dikkat çeken bir kaymayı ortaya koydu. 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025'te 9,6 yıla çıkarken listenin zirvesinde 10,9 yılla Ankara yer aldı. Asıl sürpriz ise doğudan geldi: 2016'dan bu yana eğitim süresi en hızlı artan il, yüzde 48,5'lik sıçramayla Şırnak oldu.
Mezun sayısında ise İstanbul açık ara önde: Kentte 3 milyon 449 bin 983 üniversite mezunu yaşıyor.
Ham rakamlarda tablo nüfusla paralel ilerliyor. İstanbul'u 1 milyon 574 bin 898 mezunla Ankara, 993 bin 479 mezunla İzmir izliyor. İlk 10'un geri kalanında Bursa (583 bin 42), Antalya (534 bin 995), Kocaeli (415 bin 54), Adana (374 bin 383), Konya (366 bin 761), Mersin (331 bin 564) ve Gaziantep (274 bin 804) yer alıyor.
Eğitim süresinde de büyükşehirler önde. Ankara'nın ardından İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova ilk beşi tamamladı.
Genç kuşakta değişim çok daha belirgin. 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı 2008'de yüzde 13,5 iken 2025'te yüzde 45,6'ya çıktı. Bu yaş grubunda kadınlar yüzde 50,3'lük oranla erkekleri (yüzde 41) geride bıraktı; yine de 25 yaş ve üzeri nüfusun genelinde ortalama eğitim süresi kadınlarda 8,9, erkeklerde 10,3 yıl olarak hesaplandı.
Öte yandan en düşük eğitim süreleri hâlâ Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki illerde görülüyor.
TÜİK verilerine göre 25 yaş ve üzeri nüfusta ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il 7,6 yılla Ağrı oldu. Zirvedeki Ankara ile arasındaki fark 3,3 yılı buluyor. Ağrı'yı Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van izledi.
Son beşte Karadeniz'den Kastamonu'nun bulunması dikkat çekiyor, diğer dört il Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan.
Okuma yazmada ise ülke geneli daha dengeli bir görüntü veriyor. 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 97,9. Bu oran erkeklerde yüzde 99,3'e çıkarken kadınlarda yüzde 96,4'te kalıyor.
Ancak haritayı asıl değiştiren gelişme bu illerde yaşandı: Şırnak'ta eğitim süresi 9 yılda yüzde 48,5 arttı.
2016-2025 dönemindeki değişime bakıldığında ortalama eğitim süresinin en fazla arttığı il yüzde 48,5 ile Şırnak oldu. Hakkari yüzde 40,4 ile ikinci sıraya yerleşti. Muş (yüzde 35,7), Şanlıurfa (yüzde 35,5) ve Van (yüzde 33,1) da yüzde 30'un üzerinde artış kaydetti.
Yani eğitim süresi en düşük beş ilin üçü, aynı zamanda en hızlı gelişen iller arasında. Şırnak Üniversitesi'nin bu yıl düzenlediği mezuniyet töreninde 415 öğrenci diplomasını aldı.
Tablonun ironik tarafı ise zirvede duruyor. En yüksek eğitim süresine sahip Ankara, yüzde 13,2 ile son dokuz yılda en az artış gösteren il oldu; onu Eskişehir (yüzde 14,5), Tekirdağ (yüzde 14,6), İzmir (yüzde 14,8) ve İstanbul (yüzde 15,1) izledi. Uluslararası karşılaştırmada ise yol henüz bitmiş değil: 2024 verilerine göre 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı Türkiye'de yüzde 44,9, OECD ortalamasında ise yüzde 48,7.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Türkiye’de Eğitim Yalnızca Diploma Değil Güven de Üretmeli
Yorum Yazın