Elektriğin ya da buzdolabının her yerde kolayca bulunamadığı sıcak bölgelerde insanlar, içme suyunu serin tutmanın akıllıca yollarını yıllardır doğanın kendi kurallarında buluyor. Gözenekli topraktan yapılan küpler ve ıslak kum gibi en basit malzemeler, bazen bir buzdolabının yerini tutacak kadar iş görebiliyor.
'kham_salim' isimli kullanıcı, 'Afrika usulü buzdolabı' olarak tanıttığı düzeneği paylaştı. Altında ıslak kumla dolu bir kova bulunan toprak küpten bir bardak su içen kullanıcı, suyun gerçekten buzdolabından çıkmış gibi soğuk olduğunu söyleyip 'Afrika'dan da bazı icatlar var' dedi. Neşeli tepkisi izleyenlerin dikkatini çekti.
Peki toprak küp suyu nasıl soğutuyor?
Sıcak bölgelerde toprak küpte saklanan suyun serinliği, aslında basit bir fizik kuralına dayanıyor. Gözenekli toprak, içindeki suyu tamamen hapsetmeyen bir malzeme. Küpe konan su zamanla çok ince bir tabaka halinde dış yüzeye sızıyor ve orada buharlaşıyor. Buharlaşan su, bunun için gereken ısıyı küpün ve içindeki suyun kendisinden aldığı için sıcaklık düşüyor. Tıpkı terleyen vücudumuzun serinlemesi gibi. Videodaki gibi ıslak kumla dolu bir kovanın kullanılması da buharlaşmanın sürmesi için gereken nemi uzun süre koruyor.
Bilimdeki adıyla buharlaşmalı soğutma, sıcak ve kuru havada çok daha iyi çalışıyor. Zira hava ne kadar kuruysa buharlaşma o kadar hızlı gerçekleşiyor. Nemli havada ise bu etki belirgin biçimde azalıyor.
Benzer bir düzenek Nijeryalı öğretmen Mohammed Bah Abba tarafından da geliştirilmişti. İç içe geçirilen iki toprak küpün arasına ıslak kum konan 'pot-in-pot' soğutucu, içindekileri elektriksiz biçimde 14 dereceye kadar daha serin tutabiliyor. Abba bu buluşuyla Rolex Girişimcilik Ödülü'nü kazanmıştı. Basit görünen bu düzenekler, modern dünyaya enerjiye ihtiyaç duymadan da serinlemenin mümkün olduğunu hatırlatıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu videolar da ilginizi çekebilir;
Yorum Yazın