Afrika Kıtasını İkiye Bölecek Çatlak: Yer Kabuğu 13 Kilometreye Kadar İncelmiş
Doğu Afrika'nın altında milyonlarca yıldır yer alan çatlak, beklenenden çok daha ileri bir aşamaya gelmiş. Columbia Üniversitesi'nden araştırmacılar, Kenya ile Etiyopya arasındaki Türkana Rift bölgesinde yer kabuğunun 13 kilometreye kadar incelmiş olduğunu belirledi. Bu da Afrika'nın Nubia tarafı ile Somali levhası da yılda yaklaşık 4,7 milimetre hızla birbirinden uzaklaştığını kanıtlıyor. Peki, Afrika kıtası ikiye mi bölünecek? Ne zaman?
İşte detaylar.
Yer Kabuğu 13 Kilometreye Kadar İncelmiş
Araştırmacılar, Türkana Rift'te yer kabuğunun kritik bir incelme aşamasına ulaştığını tespit etti. Rift ekseninde yer kabuğu, 35 kilometrelik çevre kalınlığın aksine 12,7 kilometreye kadar incelmiş. Jeologların 'necking' adını verdiği bu evrede kabuk, iki ucundan çekilen bir şekerlemenin ortası gibi giderek inceliyor. Bu aşamanın yaklaşık 4 milyon yıl önce belirginleştiği düşünülüyor. Bu da bölgeyi, kıtadan tamamen kopmaya normalden çok daha yatkın hale getiriyor. Ekip lideri Christian Rowan, rift sürecinin önceden sanılandan çok daha ileri olduğunu belirtiyor.
Bölge İnsanlığın Geçmişine de Işık Tutuyor
Son 4 milyon yılda bulunan hominin fosillerinin üçte biri (1.200'den fazlası), bu bölgeden çıkarılmış. Bu yüzden bölge, bilim dünyasında uzun zamandır 'insanlığın beşiği' olarak anılıyor. Lothagam'daki kazı alanından John Rowan, bölgenin sürekli bir fosil kaydına elverişli koşullara sahip olduğunu söylüyor. Bu koşulları sağlayan şey, tam olarak kabuğu inceltip çöküntü oluşturan aynı rift hareketi. Yani milyonlarca yıl önce atalarımızı barındıran topraklar, bugün kıtayı ikiye bölen çatlağın tam ortasında duruyor.
Fotoğraf: John Rowan
Afrika ve Somali Levhaları Birbirinden Uzaklaşıyor
Afrika ile Somali levhaları birbirinden yılda 4,7 milimetre hızla uzaklaşıyor. Bu hız, jeolojik ölçekte yavaş görünse de, milyonlarca yıllık birikimle kıtayı gerçekten ikiye bölmeye yetiyor.
Ekip bu sonuca, enerji şirketlerinin sağladığı yüksek çözünürlüklü sismik verileri inceleyerek ulaşmış. Çalışma, Türkana Havzası Enstitüsü'yle iş birliği içinde, ses dalgalarının yer altı katmanlarından nasıl yansıdığını haritalamış. Bu yöntem, kabuğun kalınlığını ve altındaki tortul yapıları santimetre hassasiyetinde görüntülemiş.
Fotoğraf: Christian Rowan
Yeni Bir Okyanus Oluşabilir
Jeolog Folarin Kolawole, bunu dünyadaki tüm kıyı riftlerini şekillendiren evreyi ilk elden izlemeye benzetiyor. Doğu Afrika Rift Sistemi zaten Afar Çöküntüsü'nden Mozambik'e kadar binlerce kilometre uzanıyor. Bulgular, kıtaların önce yavaşça gerilip sonra aniden koptuğu yönündeki klasik varsayımı da sarsıyor. Bu hızda giderse, rift ekseni birkaç milyon yıl içinde yeni bir okyanus tabanına dönüşebilir. Araştırmacılar şimdilik yeni veri toplamaya ve bölgedeki sismik hareketi izlemeye devam ediyor.
Fotoğraf: Christian Rowan
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Yamaç Paraşütüyle Fırtınaya Kapıldı, Everest'ten Yükseğe Savruldu
Dünyanın Yüzde 57’si 86 Yıldır Kar Görmedi: Harita Ortaya Çıkardı
Yorum Yazın