Anadolu ağızları, artık pek çoğumuz günlük yaşamda kullanmasa da ülkemiz için zengin birer dil mirası. Her bir bölgenin insanının konuşma biçimi kendine has bir ritme, kelimelere ve harf kullanımına sahip. Tüm bu ağızlar ülkemizin renkleri elbette. Günlük yaşamımızda kullanmasak da pek çoğumuz kendi yöremize ait kelimeleri biliyoruz. Fakat bir kelimeyi hayatımız boyunca defalarca büyüklerimizden duyup kökenini hiç merak etmediğimiz de oluyor.
'yaseminssnli' isimli içerik üreticisi, başta Çukurova olmak üzere Anadolu'nun pek çok yerinde yaşayanların mutlaka duyduğu 'soyka' kelimesinin anlamını ve nereden türediğini anlattı.
Peki soyka kelimesi nereden geliyor?
Derleme Sözlüğü ve ağız araştırmalarına göre soyka, Anadolu ağızlarında hayırsız, belalı, kötü ve yaramaz anlamlarında hem kişiler hem de nesneler için kullanılabiliyor. Adana ağzında ise 'işe yaramaz' ve 'lanet şey' anlamlarıyla 'deli soyka' biçiminde kullanıldığı belgelenmiş.
Kelimenin kökeni ise tahmin edilenden çok daha eski. Tarihi metinlerde 'soymak, hırsızlık etmek' ve '(derisini) yüzmek, çıkarmak' anlamlarında verilen soy- fiili, Türkçe kelime türetme yollarına uygun olarak -gA ekiyle isim yapılmış ve soyka haline gelmiş. Yani soyka, Türkçe soy- fiilinden türemiş yerli bir kelime. Tarihi metinlerde 'elbise, giysi' anlamında da kullanılan kelimenin bu anlamı, ölümle ilgili eski bir geleneğe dayanıyor. Ölen birinin ardından yas tutulurken ölünün kıyafetleri ortaya yığılıyor, fakir ve yoksul kişiler de bu yığından istediklerini alıyor. İşte bu kıyafet yığınına 'soyka' adı veriliyor. Anadolu ağızlarında kelime zamanla 'kötü' ve 'değersiz, hayırsız' gibi anlamlara doğru genişlemiş.
Üstelik karıştırılan başka bir soyka daha var. Tüyleri alacalı küçük bir karga türünü anlatan soyka ise Bulgarcadan Türkçeye geçmiş. Yani ikisi köken bakımından aynı kelime değil.
Günlük konuşmada ağzımızdan çıkan bir tabirin ardında bir kıyafet yığınının hikayesinin saklanması, kelimelerin yüzyıllar içinde ne kadar uzun yollar kat edebildiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu videolar da ilginizi çekebilir;
Bu Kelimelerin Hangi Dilden Geldiğini Tahmin Edebilecek misin?
Bir Kelimeyi Defalarca Tekrarlayınca Neden Anlamsızlaşıyor?
Yorum Yazın