Atatürk'ün Gensoru Görüşmelerini Cumhurbaşkanlığı Locasından Takip Ettiği 1930 Tarihli Fotoğraf Ortaya Çıktı
1930 yılında Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı locasından takip ettiği Meclis oturumuna ait arşiv fotoğrafı yeniden gündeme geldi. 15 Kasım 1930'daki oturumda Serbest Cumhuriyet Fırkası lideri Ali Fethi Okyar'ın İçişleri Bakanı Şükrü Kaya hakkında verdiği gensoru önergesi görüşüldü. Dönemin gazete arşivleri ve TBMM Zabıt Ceridesi kayıtlarıyla örtüşen karede Atatürk'ün üst locadan oturumu yakından izlediği görülüyor.
Fotoğraf 15 Kasım 1930 oturumundan.
Fotoğrafın alt kısmında kürsüdeki konuşmaları takip eden milletvekilleri yer alıyor. Atatürk Ansiklopedisi ve TBMM resmi tutanaklarına göre 15 Kasım 1930 Cumartesi günü saat 14.00'te başlayan oturum, gece yarısını aşarak geç saatlere kadar sürdü. Genel Kurul'da yaşanan bu tartışmalar, Cumhuriyet tarihinin siyasi dönüm noktalarından biri olarak anılıyor.
Fırka kuruluşundan iki ay sonra seçime girdi.
Fotoğrafın çekildiği 1930 sonbaharı, genç Cumhuriyet'in ekonomik ve siyasi açıdan kritik süreçlerden geçtiği bir dönemdi. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkileri Türkiye'de hissedilmeye başlamıştı. Hükümetin ekonomi politikalarını denetlemek ve çok partili hayata geçişi sağlamak amacıyla Atatürk'ün teşvikiyle 12 Ağustos 1930'da Ali Fethi Okyar liderliğinde Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Fırka, kuruluşundan yalnızca iki ay sonra Ekim 1930'da yapılan belediye seçimlerine katıldı ve seçim sürecinde ülke genelinde sert tartışmalar, mitingler ve yer yer gerginlikler yaşandı. Seçimlerin ardından fırka cephesinden sandık güvenliğine ve idari müdahalelere yönelik yoğun itirazlar yükseldi.
Okyar'ın iddialarına Kaya itiraz etti.
Seçim tartışmalarının ardından Okyar, belediye seçimlerinde usulsüzlük yapıldığı ve vatandaşların oy kullanma hakkının engellendiği iddiasıyla Dahiliye Vekili Şükrü Kaya hakkında gensoru önergesi verdi. Kürsüye çıkan Okyar, seçim sürecinde valilerin, kaymakamların ve kolluk kuvvetlerinin Cumhuriyet Halk Fırkası lehine taraf tuttuğunu savundu. Seçmen listelerinde usulsüzlük yapıldığını, bazı bölgelerde muhalefet seçmenlerinin sandık başına gitmesinin zorlaştırıldığını ileri sürerek Kaya'yı görevini kötüye kullanmakla suçladı. Şükrü Kaya ise bu suçlamalara karşı çıktı ve konuşmasında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşundan itibaren yaşanan siyasi olayları gündeme getirdi. Fırkanın bazı yöneticilerini ve taraftarlarını eleştiren Kaya, yaşanan olaylardan muhalefeti sorumlu tuttu.
Hükümet güvenoyu aldı, fırka kapandı.
Başbakan İsmet İnönü de Kaya'nın tutumunu destekledi. Oturumdaki tartışmalar iktidar ile muhalefet arasındaki gerilimin derinleştiğini ortaya koydu ve seçim usulsüzlüğü iddiaları ile bunlara verilen yanıtlar, iki fırka arasındaki anlaşmazlığın önemli bir parçası haline geldi. Yapılan oylamada Cumhuriyet Halk Fırkası Hükümeti güvenoyu aldı. Oturumda ortaya çıkan sert kutuplaşma ve muhalefet hareketinin rejime karşı odakların sığınağı haline gelmeye başlaması üzerine Okyar, fotoğraftan iki gün sonra, 17 Kasım 1930'da partisini feshettiğini TBMM Başkanlığına bildirdi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın