Tarihin En Büyük 8 Dolandırıcılığı: Madoff'un 64,8 Milyar Dolarlık Oyunundan Eyfel Kulesi'ni Satan Adama
Dünya tarihinin en büyük dolandırıcılıkları bazen bir posta kuponuyla, bazen de hiç var olmayan bir kripto parayla başladı. Charles Ponzi'nin 1920'deki düzeninden Bernard Madoff'un 64,8 milyar dolarlık saadet zincirine uzanan 8 olay, milyonlarca insanın birikimini buhar etti.
Kimi 150 yıl hapisle cezalandırıldı, kimi Eyfel Kulesi'ni hurda diye iki kez satmayı denedi, kimi de 9 yıldır bulunamıyor.
Charles Ponzi, 1920'de Boston'da 45 günde yüzde 50 kazanç vaat ederek kendi adıyla anılacak düzeni kurdu.
İtalyan göçmeni Charles Ponzi'nin iddiası basitti: Uluslararası posta cevap kuponlarını ucuz olduğu ülkelerden alıp ABD'de pahalıya bozdurarak kâr ediyordu. Yatırımcılarına 45 günde yüzde 50, 90 günde ise paralarının iki katını vaat etti.
Gerçekte ortada kupon ticareti yoktu. Eski yatırımcıların kazancı, yenilerinin getirdiği parayla ödeniyordu. Birkaç ay içinde on binlerce kişi para yatırdı, toplanan tutarın yaklaşık 20 milyon dolara ulaştığı tahmin ediliyor.
Ağustos 1920'de basın ve savcılar peşine düşünce sistem çöktü. Ponzi hapse girdi, çöküş altı bankanın batmasına yol açtı. Adı ise o günden bu yana, yeni yatırımcının parasıyla eskisine ödeme yapılan her düzenin genel adı oldu: Ponzi şeması.
Victor Lustig, 1925'te Eyfel Kulesi'ni hurda olarak sattı ve kurbanı utancından polise bile gidemedi.
Avusturya-Macaristan doğumlu Victor Lustig, Paris'te bir gazetede Eyfel Kulesi'nin bakım masraflarının çok yüksek olduğunu okuyunca planını kurdu. Kendini Posta ve Telgraf Bakanlığı'nda üst düzey bir yetkili olarak tanıttı, sahte resmî belgeler hazırladı ve hurda tüccarlarını lüks Hôtel de Crillon'da gizli bir toplantıya çağırdı.
Kuleyi 7 bin ton hurda olarak satacağını söyledi. Tüccarlardan André Poisson teklifi kabul edip parayı ödedi, Lustig ise parayla Viyana'ya kaçtı. Poisson rezil olmaktan korktuğu için olayı polise bildirmedi.
Lustig bir ay sonra aynı numarayı yeniden denedi, ancak bu kez tüccarlardan biri polise gidince kaçmak zorunda kaldı. Yıllar sonra ABD'de sahte para basmaktan yakalandı, Alcatraz'da hapis yattı ve 1947'de cezaevindeyken öldü.
Enron, 2001'de ABD tarihinin o güne kadarki en büyük iflasıyla çöktü ve dev bir denetim şirketini de beraberinde götürdü.
Houston merkezli enerji devi Enron, 1990'larda Wall Street'in gözdesiydi. Ancak şirket borçlarını ve zararlarını kayıt dışı yan şirketlere aktararak yıllarca olduğundan çok daha kârlı görünmüştü.
Muhasebe hileleri 2001 sonbaharında ortaya çıktı. Hisse fiyatı kısa sürede 90 dolar civarından birkaç sente indi ve şirket 2 Aralık 2001'de 63,4 milyar dolarlık varlıkla iflas başvurusu yaptı. Binlerce çalışan hem işini hem de Enron hisselerine bağlı emeklilik birikimini kaybetti.
Skandal, Enron'un denetçisi Arthur Andersen'i de bitirdi. Eski CEO Jeffrey Skilling 24 yıl hapis cezasına çarptırıldı, kurucu Kenneth Lay ise 2006'da suçlu bulunduktan birkaç hafta sonra, ceza açıklanmadan kalp krizinden öldü.
Bernard Madoff'un 64,8 milyar dolarlık saadet zinciri, onu kendi oğulları ihbar edince çöktü.
Nasdaq'ın eski başkanı Bernard Madoff, onlarca yıl boyunca piyasa ne durumda olursa olsun müşterilerine her yıl istikrarlı getiriler sağladığını iddia etti. Ünlüler, bankalar, emeklilik fonları ve hayır kurumları parasını ona emanet etti.
Oysa ortada gerçek bir yatırım yoktu. Hesaplarda görünen toplam tutar 64,8 milyar dolara ulaşmıştı ve bu, tarihin bilinen en büyük Ponzi şeması olarak kayıtlara geçti. 2008 krizinde yatırımcılar paralarını çekmeye başlayınca düzen sürdürülemez hale geldi.
Madoff, 11 Aralık 2008'de oğullarının ihbarı üzerine tutuklandı. 29 Haziran 2009'da 150 yıl hapis cezası aldı ve 14 Nisan 2021'de 82 yaşında cezaevinde öldü.
Elizabeth Holmes, birkaç damla kanla yüzlerce test yapacağını söyledi ve Theranos'u 9 milyar dolarlık bir şirkete dönüştürdü.
Elizabeth Holmes, 19 yaşında Stanford'u bırakıp 2003'te Theranos'u kurdu. Şirketin iddiası, parmaktan alınan birkaç damla kanla onlarca hastalığın teşhis edilebileceği küçük bir cihazdı. Siyah balıkçı yakalı kazakları ve Steve Jobs benzetmeleriyle Holmes, kısa sürede Silikon Vadisi'nin yıldızı oldu.
2014'te şirketin değeri 9 milyar dolara çıktı. Ancak cihaz vaat edileni yapmıyordu, testlerin önemli bir kısmı gizlice klasik makinelerde yapılıyordu. The Wall Street Journal muhabiri John Carreyrou'nun 2015'teki haberleriyle her şey ortaya döküldü.
Holmes, Ocak 2022'de yatırımcıları dolandırmaktan suçlu bulundu ve 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Şirketin eski yöneticisi ve Holmes'un eski sevgilisi Ramesh 'Sunny' Balwani de yaklaşık 13 yıl hapis cezası aldı.
Wirecard'ın kasasında olması gereken 1,9 milyar euro, aslında hiç var olmamıştı.
Almanya'nın gözde ödeme şirketi Wirecard, 2018'de ülkenin en prestijli borsa endeksi DAX'a girerek köklü Commerzbank'ı bile endeksten çıkarmıştı. Financial Times yıllardır şirketin muhasebesindeki tutarsızlıkları yazıyordu, ancak Alman düzenleyiciler bir dönem şirketi değil gazetecileri soruşturdu.
Haziran 2020'de şirket, Filipinler'deki güven hesaplarında durduğu söylenen 1,9 milyar euronun büyük ihtimalle hiç var olmadığını kabul etti. Birkaç gün içinde iflas başvurusu yapan Wirecard, DAX tarihinde iflas eden ilk şirket oldu.
CEO Markus Braun tutuklandı. Operasyon direktörü Jan Marsalek ise ortadan kayboldu, Rusya'da saklandığı iddia ediliyor ve hâlâ Avrupa'nın en çok aranan isimleri arasında.
FTX'in kurucusu Sam Bankman-Fried, müşterilerden 8 milyar dolar çaldığı gerekçesiyle 25 yıl hapis cezası aldı.
Bir dönem dünyanın en büyük kripto para borsalarından biri olan FTX, Kasım 2022'de birkaç gün içinde çöktü. Müşteri fonlarının, Bankman-Fried'in kardeş şirketi Alameda Research'e aktarıldığı ve riskli yatırımlarda kullanıldığı ortaya çıktı. Şirket iflas başvurusu yaptı, Bankman-Fried CEO'luktan istifa etti.
Aralık 2022'de Bahamalar'da gözaltına alınan Bankman-Fried, New York'taki davada 2 Kasım 2023'te elektronik dolandırıcılık, menkul kıymet dolandırıcılığı ve kara para aklama dahil 7 suçlamadan suçlu bulundu.
Savcılar 40 ila 50 yıl hapis isterken savunma 5 ila 6,5 yıl talep etti. Hakim Lewis Kaplan, 28 Mart 2024'te Bankman-Fried'in ifade verirken yalan söylediğini ve pişmanlık göstermediğini belirterek 25 yıl hapis cezası verdi. Savcılık dosyayı 'Amerikan tarihinin en büyük finansal dolandırıcılıklarından biri' olarak tanımladı.
'Kripto Kraliçesi' Ruja Ignatova, 4 milyar dolarlık OneCoin vurgununun ardından 2017'den beri kayıp.
Bulgar asıllı Alman iş insanı Ruja Ignatova, 2014'te OneCoin'i 'Bitcoin'in katili' olarak tanıttı. Ancak OneCoin'in gerçek bir blok zinciri bile yoktu. Dünyanın dört bir yanında düzenlenen gösterişli etkinlikler ve saadet zinciri tarzı bir satış ağıyla yatırımcılardan 4 milyar doların üzerinde para toplandığı belirtiliyor.
ABD'de hakkında Ekim 2017'de iddianame hazırlandı. Ignatova ise 25 Ekim 2017'de Sofya'dan Atina'ya giden bir uçağa bindi ve o günden bu yana izi bulunamıyor.
FBI, 2022'de Ignatova'yı en çok arananlar listesine ekledi. ABD Dışişleri Bakanlığı da onun yakalanmasını sağlayacak bilgi için verilen ödülü 5 milyon dolara kadar yükseltti. Tarihin en büyük dolandırıcılıklarından birinin baş aktörü, hâlâ bulunamıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın