Petrol Krizindeki Dünyada Gıda İçin "Sistematik Şok" Uyarısı
ABD ve İsrail’in saldırıları karşısında Hürmüz Boğazı’nı kapatan İran, dünyaya petrol arzını adeta durdurdu. Hürmüz Boğazı’nı kapatan ve Katar’daki kritik doğal gaz tesislerini bombalayan İran’ın bu hamleleri sonrasında gübre fiyatları da rekor seviyede yükseldi. Dünya gübre üretiminin büyük çoğunluğunun yapıldığı Asya ve Orta Doğu’da birçok gübre fabrikası kapandı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gıda güvenliği için “sistematik şok” uyarısı yaptı.
Orta Doğu’da süren savaş petrol fiyatlarını son yılların en yüksek seviyesine çıkardı.
Petrol fiyatları yükselirken, beraberinde gübre fiyatlarında da fahiş zamlar meydana geldi. Küresel gübre tedarik zincirinin merkez üssü konumundaki Orta Doğu’da kriz her geçen gün derinleşiyor.
Kuzey Yarımküre’de şubat ortasından mayıs başına kadar devam eden ve tarımsal üretimin geleceğini belirleyen kritik bahar ekimi sezonu, Hürmüz Boğazı kaynaklı krizin en yoğun dönemine rastladı. ABD’de gübre stoklarının mevsimsel ortalamanın yüzde 25 altına gerilemesi, Amerikan çiftçisini zorlu bir mali kararın eşiğine getirdi.
Üreticiler ya fahiş fiyatlar karşısında yüksek maliyetli tedarik riskini üstlenecek ya da yetersiz gübre kullanımı nedeniyle ciddi rekolte kaybına razı olacak. Her iki senaryonun da küresel gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturması ve gıda arzının daralmasına yol açması bekleniyor.
Rusya-Ukrayna savaşı ile sarsılan küresel tedarik zinciri kopma noktasına geldi.
2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı ile sarsılan küresel tedarik zinciri, Hürmüz Boğazı’ndaki yeni kısıtlamalarla kritik eşiğe ulaştı.
Temel gıda maddeleri olan pirinç, buğday, mısır ve soya rekoltesindeki muhtemel düşüş; ithalata bağımlı ülkelerde yerel gıda krizlerini tetikleme ve küresel gıda güvenliğini uzun süreli bir istikrarsızlığa mahkûm etme riski taşıyor.
Krizden en fazla etkilenen aktörlerin, dünya gıda arzının merkezinde yer alan büyük ölçekli üreticiler olması dikkati çekiyor. Söz konusu ülkeler, yükselen girdi maliyetleri ve lojistik blokaj nedeniyle ciddi rekolte kaybı riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
Dünyanın en kalabalık ülkesi Hindistan, pirinç ve buğday üretiminin temel girdisi olan gübre ihtiyacının yüzde 40’ından fazlasını bu bölgeden karşılıyor.
Yine dünya soya fasulyesi arzının yüzde 60’ını karşılayan Brezilya, gübre tedarikinin yarısı için lojistik olarak tamamen Hürmüz Boğazı rotasına bağımlı durumda bulunuyor.
Ulusal enerji stoklarını koruma politikası kapsamında kamuya ait büyük ölçekli fabrikalarda üretimin askıya alındığı Bangladeş, gıda arz güvenliğinde kritik bir darboğazla karşı karşıya kaldı. Yaklaşık 170 milyon nüfuslu ülkede tarımsal üretimin en stratejik evresi olan “boro” pirinci ekim sezonu, gübre fabrikalarındaki duruş nedeniyle belirsizliğe sürüklenirken, enerji rasyonelleştirmesinin tarımsal rekolte üzerindeki olumsuz etkilerinden endişe ediliyor.
Gıda arzında kıta dışı kaynaklara bağımlı olan Afrika genelinde, özellikle Somali, Kenya ve Sudan gibi ülkelerde gıda güvensizliğinin bu gelişmelerle birlikte daha da derinleşmesinden endişe ediliyor. Küresel gübre tedarik zincirindeki aksamaların, bölgedeki tarımsal verimliliği doğrudan etkileyerek mevcut insani krizleri tırmandırma riski taşıdığı vurgulanıyor.
Birleşmiş Milletler’den de kritik gıda uyarısı geldi.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Başekonomisti Maximo Torero, Hürmüz Boğazı ticaret koridorundaki aksamalara ilişkin yaptığı değerlendirmede, bölgedeki tanker trafiğinin yüzde 90 durmasının küresel gıda güvenliği için “sistematik bir şok” teşkil ettiğini açıkladı.
Torero, krizin enerji boyutunu aşarak küresel tarımsal üretim zincirini felç etme noktasına geldiği uyarısında bulundu.
Orta Doğu’daki askeri hareketliliğe değinen Torero, “Çatışmalar bugün sona erse bile maliyetlerin istikrara kavuşması 2 ila 3 ay sürebilir.” ifadesini kullandı.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu haberler de ilginizi çekebilir
Erdal Beşikçioğlu'nun Başkanı Olduğu Etimesgut Belediyesi’ne Operasyon
Yorum Yazın