Instagram ve TikTok Kullanan Gençlerde Ortak Sorun Ortaya Çıktı: Kendi Hayatlarını Daha Kötü Buluyorlar
Telefonu elinden düşürmeyen gençlerin hangi uygulamada neyle karşılaştığını platform platform ölçen yeni bir araştırma yayımlandı. ABD'de 13-17 yaş arası gençlerle yapılan çalışmaya göre başkalarının paylaşımlarını görüp kendi hayatını daha kötü bulma hissi en çok Instagram ve TikTok'ta ortaya çıkıyor. Uykusu bölünen gençlerin büyük kısmı da suçu aynı iki uygulamaya yüklüyor.
Kaynak: PsyPost
Gençlerin neredeyse yarısı son 4 haftada birinin zorbalığa uğradığına tanık oldu
Araştırma, hakemli tıp dergisi JAMA Pediatrics'te yayımlandı. Çalışmanın başında, araştırma döneminde Stanford Tıp Fakültesi Dijital Sağlık Merkezi'nde doktora sonrası araştırmacı olan ve bugün Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde görev yapan Angela Y. Lee var. Stanford, USC, NYU ve Wisconsin-Madison'dan psikoloji, iletişim ve tıp alanında çalışan isimlerin yer aldığı ekipte, gençler ve akıllı telefonlar üzerine çalışmalarıyla tanınan sosyal psikolog Jonathan Haidt da bulunuyor.
Ekip, ABD'yi temsil edecek şekilde seçilen 13-17 yaş arası 472 gençle Şubat-Aralık 2025 arasında anket yaptı. Gençlere Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, Facebook ve mesajlaşma uygulamaları dahil 20 farklı platformu son dört haftada nasıl kullandıkları ve bu sürede neler yaşadıkları soruldu. Taciz, şiddet içeren görüntüler, istenmeyen cinsel içerikler, kendine zarar vermeyi özendiren paylaşımlar ve uyku düzeninin bozulması listedeki başlıklar arasındaydı.
Sonuçlar, olumsuz deneyimlerin gençler için sıradanlaştığını gösteriyor. Katılımcıların yüzde 44,7'si son dört hafta içinde başka birinin tacize ya da zorbalığa uğradığına tanık olduğunu, yüzde 29,8'i ise bunu bizzat yaşadığını söyledi. Doğrudan zorbalık yüz yüze ortamlarda (yüzde 18,5) ve internette (yüzde 16,4) neredeyse aynı oranda görülüyor. Yani bu sorun yalnızca ekranla sınırlı değil.
Başkalarının paylaşımları yüzünden hayatını kötü bulanlar en çok Instagram'da
Bazı riskler ise internette çok daha yoğun. Şiddet içeren görüntülerle internette karşılaşanların oranı yüzde 10,7 iken bu oran gerçek hayatta yüzde 1,6'da kalıyor. İstenmeyen cinsel görüntüler internette yüzde 13,4, yüz yüze ortamda ise yüzde 2 oranında görülüyor. Kendine zarar vermeyi özendiren içeriklere denk gelen gençlerin oranı da internette yüzde 9,7'ye çıkıyor.
Çalışmanın en dikkat çekici kısmı ise platformlar arasındaki farklar. Instagram kullanıcılarının yüzde 9,1'i şiddet içeren görüntü gördüğünü söylerken YouTube'da bu oran yüzde 1,9'da kalıyor. Başkalarının paylaşımlarına bakıp kendi hayatını daha kötü bulma hissi en çok Instagram'da (yüzde 16,6) ve TikTok'ta (yüzde 13,4) görülüyor. Aynı his YouTube'da yüzde 4,1'e, mesajlaşma uygulamalarında ise yüzde 5,6'ya düşüyor.
Fotoğraf ve kısa video akışının öne çıktığı iki uygulamanın listenin başında yer alması, gençler arasındaki sosyal kıyaslama tartışmasını yeniden gündeme taşıyor.
TikTok kullanan gençlerin yüzde 42'si uykusunun bu uygulama yüzünden bölündüğünü söylüyor
Araştırmaya katılan gençlerin yarısından fazlası (yüzde 51,5) teknoloji kullanımının uykusunu bozduğunu belirtti. Bu konuda da öne çıkan uygulamalar belli: TikTok kullananların yüzde 42,2'si, Instagram kullananların yüzde 27,8'i uykusunun bu platformlar yüzünden bölündüğünü söyledi. Mesajlaşma uygulamalarını sorumlu tutanların oranı ise yalnızca yüzde 10,2.
Ailelerle ilgili sonuç da dikkat çekiyor. Ebeveynin eğitim düzeyi, hane geliri ya da telefonda ebeveyn denetimi bulunması, gençlerin internette olumsuz deneyim yaşama ihtimaliyle istatistiksel olarak ilişkili çıkmadı.
Araştırmacılar sonuçların dikkatle okunması gerektiğini de vurguluyor. Lee, çalışmanın 472 kişilik görece küçük bir örneklemle yapılmış bir pilot çalışma olduğunu, veriler tek bir zaman diliminde toplandığı için neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını belirtiyor. Yani 'Instagram gençleri mutsuz ediyor' demek yerine 'Instagram kullanan gençler bu hissi daha sık dile getiriyor' demek daha doğru. Gençlerin yaşadığı olumsuzluğu en çok vakit geçirdikleri uygulamaya yüklemesi ya da bazı platformların kıyaslamaya daha yatkın kullanıcıları çekmesi de sonuçları etkileyebilir.
Ekip şimdi daha kapsamlı bir çalışmaya hazırlanıyor. Yeni araştırmada gençlerin yanı sıra ebeveynleri de yer alacak, yapay zeka sohbet botları ve yapay zeka arkadaş uygulamaları da incelenen platformlar arasına eklenecek. Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırı ve düzenleme tartışmaları sürerken, bu tür platform bazlı veriler tartışmaya somut rakamlar ekliyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
AB'den Çocuklara Sosyal Medya Freni: 13 Yaş Altına Tam Yasak Geliyor
Yorum Yazın