Gereksiz Ama Akılda Kalan 25 Bilgi: Kedi İdrarı Mor Işıkta Parlıyor, Kurbağalar Midesini Ağzından Çıkarıyor
Göz küremiz büyümesini büyük oranda bebeklikte tamamlıyor, burnumuz ve kulaklarımız ise ömür boyu değişmeye devam ediyor.
Yeni doğan bebeğin göz küresi yaklaşık 16-17 milimetre uzunluğunda. Yetişkinlikte bu ölçü 24 milimetre civarına çıkıyor; yani gözün asıl büyümesi çocukluğun ilk yıllarında bitiyor, sonrasında ölçü neredeyse hiç değişmiyor.
Burun ve kulakta tablo farklı. Kıkırdak dokusu yaşla birlikte uzamayı sürdürüyor, cilt de kolajenini kaybettikçe sarkıyor. İngiliz Tıp Dergisi'nde (BMJ) 1995'te yayımlanan bir çalışmada 30 ile 93 yaş arasındaki 206 kişinin kulağı ölçüldü ve kulak boyunun yılda yaklaşık 0,22 milimetre arttığı kaydedildi.
Kedi idrarı karanlıkta mor ışık tutulduğunda neon gibi parlıyor.
Kuruyan idrar lekeleri normal ışıkta çoğu zaman görünmez. Ama mor ötesi (UV) lamba, yani kara ışık altında floresan bir parıltı veriyor. Bunun sorumlusu olarak idrardaki fosfor içeren bileşikler gösteriliyor. Kedi sahipleri de evin köşesindeki kokunun kaynağını bulmak için bu yöntemi sık sık kullanıyor.
Yöntem yalnızca kedilere özgü değil. Köpek ve insan idrarı, bazı vücut sıvıları ve temizlik ürünü kalıntıları da aynı lambanın altında ışıldayabiliyor. Yani parlayan her leke kedi idrarı çıkmayabilir; yine de eski lekeleri bulmanın en pratik yolu hâlâ bu.
Çiftliklerde gördüğümüz hayvanların neredeyse tamamı binlerce yıl önce evcilleştirildi, sonradan listeye girenler çok az.
Köpek, insanla yaşamaya başlayan ilk hayvan olarak kabul ediliyor ve bu ortaklığın 15 bin yılı aştığı düşünülüyor. Koyun, keçi, sığır ve domuz yaklaşık 10 bin yıl önce Yakın Doğu'da evcilleştirildi; at ise yaklaşık 5 bin 500 yıl önce Orta Asya bozkırlarında insanın hizmetine girdi.
Sonrasında yeni türler denenmedi değil. Suriye hamsteri 1930'da laboratuvar hayvanı olarak yetiştirilmeye başlandı. Sovyet genetikçi Dmitri Belyaev ise 1959'da Novosibirsk'te gümüş tilkilerle yürüttüğü deneyde, evcilleşmenin birkaç nesilde bile başlayabildiğini gösterdi. Yine de sığır ya da koyun ölçeğinde yeni bir çiftlik hayvanı çıkmadı.
Bebeklerin diz kapağı doğumda kemik değil kıkırdak yapısında, kemikleşme 2 ile 6 yaş arasında başlıyor.
Diz kapağı (patella), vücudun en büyük sesamoid kemiği; yani bir kasın tendonu içinde gelişen kemik. Doğumda tamamen kıkırdaktan oluşuyor ve röntgende görünmüyor. Kemikleşme odakları çocuk 2 ile 6 yaşları arasındayken belirmeye başlıyor, gelişim ergenliğe kadar sürüyor.
Çocuk dizi röntgenlerinde diz kapağının 'eksik' görünmesi bu yüzden normal sayılıyor. Kıkırdak yapı, bebeğin ilk yıllarındaki hızlı büyüme sırasında dizin esnek kalmasına da yardımcı oluyor.
1666'daki Büyük Londra Yangını şehrin büyük bölümünü yok etti ama resmi kayıtlara yalnızca altı ölüm geçti.
Yangın 2 Eylül 1666'da Pudding Lane'deki Thomas Farriner'ın fırınında başladı ve dört gün boyunca sürdü. Yaklaşık 13 bin 200 ev, 87 cemaat kilisesi ve St Paul's Katedrali küle döndü. Tahminlere göre şehrin 80 bin sakininden 70 bini evsiz kaldı.
Ölüm kayıtları ise şaşırtıcı derecede sönük. Dönemin Ölüm Çizelgeleri (Bills of Mortality) önce dört, ertesi hafta iki kişiyi 'yanarak ölenler' arasında gösterdi. Tarihçiler bu sayıyı eksik buluyor: yoksulların ölümleri kayda geçmedi, bazı cesetler de yangının şiddetli sıcağında yok oldu.
116 yaşını görmek milyarlarca insanda bir yaşanan istisna, belgelenmiş en uzun ömür ise 122 yıl.
110 yaşını geçenlere 'süpersentenaryen' deniyor. Bu gruba girenler, yüz yaşını görenlerin bile yalnızca binde biri kadar. Üstelik yaşı doğrulamak kolay değil; çok uzun yaşadığını söyleyen kişilerin çoğu belgelerle desteklenemiyor.
Belgelenmiş en uzun ömür Fransız Jeanne Calment'a ait. 21 Şubat 1875'te doğan Calment, 4 Ağustos 1997'de 122 yıl 164 gün yaşayarak öldü. Rekoru bugüne dek kimse geçemedi.
Kurbağalar kustuğunda midelerini ağızdan dışarı çıkarıyor, ön ayaklarıyla temizleyip geri yutuyor.
Kurbağalar kötü bir şey yediklerinde bizim bildiğimiz gibi kusmuyor, çok daha radikal bir yönteme başvuruyor: Mide bütün olarak ağızdan dışarı çıkıyor ve sarkıyor. Hayvan ön bacaklarıyla organın yüzeyini silerek içindekileri temizliyor, ardından mideyi geri yutuyor.
Bu davranış, 1990'larda yapılan gözlem çalışmalarında ayrıntılı biçimde belgelendi. Araştırmacılar kurbağaların midelerini içten dışa çevirerek boşalttığını kaydetti.
Devekuşunun gözü, beyninden daha büyük.
Devekuşu, yaşayan en büyük kuş ve gözleri de ona göre. Yaklaşık 5 santimetre çapındaki göz küresi, kafatasındaki beyinden daha büyük. Hayvanın beyni yalnızca bir ceviz boyunda.
İri gözler boşuna değil. Açık savanda kilometrelerce uzaktaki aslanı ya da çitayı fark etmek gerekiyor. Yanlara yerleşmiş gözler de geniş bir görüş alanı sağlıyor. Tehlike görüldüğünde devekuşu saatte 70 kilometreye varan hızla kaçabiliyor.
Kuşlar yutkunurken yerçekiminden yararlanıyor, ağırlıksız ortam yemek yemelerini ve su içmelerini zorlaştırıyor.
Kuşların dil ve boğaz yapısı memelilerinkinden farklı. Birçok tür, gagasına aldığı suyu başını yukarı kaldırarak boğazdan aşağı akıtıyor; bu hareketin en önemli yardımcısı yerçekimi. Yemeğin yemek borusuna inmesinde de kütle çekiminin payı var.
Ağırlıksız ortamda bu mekanizma aksıyor, yutmak ve su içmek ciddi biçimde zorlaşıyor. Uzay biyolojisi deneylerinde kuşlar yerine daha çok döllenmiş yumurtaların kullanılmasının nedenlerinden biri de bu tür zorluklar.
Paraguay'da kan bağışçısı iki kişinin düello yapabildiği söylenir, ülke hukukunda böyle bir kural bulunmuyor.
İnternette yıllardır dolaşan hikâyeye göre Paraguay'da düello, iki tarafın da resmî kan bağışçısı olması şartıyla yasal. Oysa ülke mevzuatında düelloyu serbest bırakan ya da kan bağışına bağlayan bir hüküm bulunmuyor. İddiayı inceleyen doğrulama platformları da aynı sonuca varıyor.
Karışıklığın komşu Uruguay'dan geldiği düşünülüyor. Time dergisi 1967'de Uruguay'da düelloların yasal olduğunu yazdı ve bu doğruydu: Uruguay, 1920 ile 1992 arasında düelloyu suç saymadı. Paraguay'da ise düello uzun süre hoşgörüyle karşılandı. Ultima Hora gazetesi de düellonun hiçbir zaman tam anlamıyla yasal olmadığını yazıyor.
111.111.111 sayısını kendisiyle çarptığınızda 1'den 9'a çıkıp tekrar 1'e inen bir rakam dizisi elde ediyorsunuz.
111.111.111 x 111.111.111 = 12.345.678.987.654.321. Rakamlar önce 1'den 9'a kadar artıyor, sonra 9'dan 1'e geri sayıyor.
Bu simetri tesadüf değil, çarpmanın yapısından geliyor. Her basamakta üst üste binen birlerin sayısı 1, 2, 3 diye artıp ardından azalıyor. Aynı örüntü 11 x 11 = 121 ve 111 x 111 = 12.321 ile başlıyor. Ancak sayı on tane birden oluşunca basamak toplamları 10'u aştığı için düzen bozuluyor.
Fermuarların üzerindeki YKK harfleri, Japon şirketi Yoshida Kogyo Kabushikigaisha'nın adının kısaltması.
Kısaltmanın açılımı Yoshida Kogyo Kabushikigaisha; kabaca 'Yoshida Sanayi Anonim Şirketi' anlamına geliyor. Şirket 1934'te Tokyo'da Tadao Yoshida tarafından kuruldu ve bugün dünyanın en büyük fermuar üreticisi olarak biliniyor.
YKK'nın dünyada üretilen fermuarların yaklaşık yarısını yaptığı sık dile getiriliyor. Kot pantolondan valize pek çok ürünün fermuar başında bu üç harf yer alıyor. Şirket yalnızca fermuarla da sınırlı değil; bağlantı elemanları ve yapı ürünleri de üretiyor.
-40 derecede Celsius ve Fahrenheit ölçekleri aynı değeri gösteriyor.
İki ölçeğin çevrim formülü şöyle: Fahrenheit = Celsius x 1,8 + 32. Denklemi çözdüğünüzde iki sayının birbirine eşit çıktığı tek bir nokta var: eksi 40.
Bu sıcaklık Sibirya'daki Oymyakon gibi yerleşimlerde kışın sıradan sayılıyor. Oymyakon'da kayda geçen en düşük değer ise -67,7 derece.
Palmiye altındaki düşen hindistan cevizi uyarıları abartı değil, köpek balıkları ise yılda genellikle on kişinin altında can alıyor.
Papua Yeni Gine'de Dr. Peter Barss'ın hazırladığı ve 1984'te yayımlanan hastane incelemesi, travma nedeniyle yatan hastaların yüzde 2,5'inin başına düşen hindistan cevizi yüzünden hastaneye geldiğini gösterdi. 20 metreyi bulan palmiyelerden düşen, birkaç kiloya varabilen bir meyve ciddi kafa travmasına yol açabiliyor.
Köpek balıklarının can kaybı ise sanılandan düşük. Florida Üniversitesi'ndeki Uluslararası Köpek Balığı Saldırıları Dosyası'na (ISAF) göre sebepsiz saldırılarda dünya genelinde yılda ölenlerin sayısı genellikle on kişinin altında kalıyor.
Antarktika ve Grönland'da karınca yaşamıyor, İzlanda'da da yerli karınca türü yok.
Karıncalar çok soğuk bölgeler dışında hemen her karasal ortamda yaşıyor. Antarktika'da hiçbir karınca kolonisi kalıcı olarak yerleşemedi; araştırma istasyonlarıyla ya da kargoyla gelen birkaç birey olsa da koloni kurulamıyor. Grönland'da ise yaşayan bir karınca türü yok, bölgede yalnızca fosiller bulunuyor.
İzlanda'nın hikâyesi biraz farklı. Adada yerli karınca yok ama 1970'lerden bu yana en az beş yabancı tür tespit edildi ve bunlar çoğunlukla ısıtmalı binalarda yaşıyor. Yani 'İzlanda'da hiç karınca yok' bilgisi artık eskimiş durumda.
Bazı rujların parlaklığı balık pullarından elde edilen bir pigmentten geliyor.
Sedef etkisi veren guanin kristalleri kimi balıkların pullarından çıkarılıyor ve ruj, oje, far gibi kozmetiklerde ışıltı için kullanılıyor. Etiketlerde 'guanine', 'pearl essence' ya da 'CI 75170' olarak geçebiliyor.
Ruj yalnızca bu pigmentle de sınırlı değil. Kırmızı tonların bir kısmını veren karmin, Orta ve Güney Amerika'daki kokineal böceğinin kurutulup ezilmesiyle elde ediliyor. Vegan ürün arayanların etikette 'carmine' ya da 'CI 75470' ifadesine bakması bu yüzden öneriliyor.
Las Vegas kumarhanelerinin oyun salonlarında saat bulmak zor, amaç oyuncunun zaman kavramını kaybetmesi.
Kumarhane tasarımcılarının sık dile getirdiği ilkelerden biri, oyun alanında saat ve pencere bulunmaması. Gündüzle gece arasındaki fark silinince oyuncuların ne kadar süredir masada oturduğunu kestirmesi güçleşiyor.
Bu anlayışı en çok Amerikalı kumarhane danışmanı Bill Friedman'ın 2000'de yayımlanan 'Designing Casinos to Dominate the Competition' kitabı yaydı. Yine de her kumarhanede hiç saat olmadığını söylemek abartı olur. Otel resepsiyonlarında, restoranlarda ve odalarda saat bulunuyor; kural özellikle oyun salonları için geçerli.
Michael Jordan'ın Nike geliri, 1990'larda Asya'daki fabrika işçilerinin ücretleriyle kıyaslanıp büyük tartışma yarattı.
Kıyasın en bilinen örneği, 1992'de Harper's dergisinde çıkan makaleydi. Aktivist Jeff Ballinger, Endonezya'daki bir Nike fabrikasında çalışan Sadisah'ın günlük 1,03 dolar kazandığını yazdı ve bu işçinin Jordan'ın Nike'tan yıllık aldığı paraya ulaşması için 44 bin yıldan fazla çalışması gerektiğini hesapladı.
Sonraki yıllarda aynı karşılaştırma, aralarında Malezya'nın da olduğu farklı ülke adlarıyla defalarca dolaştı. Nike ise tedarikçilerinin yerel asgari ücretin ortalama 1,9 katı ödediğini savundu. Eleştirmenler bu rakamı bazı tedarik zincirleri için tartışmalı buluyor.
Birçok araba kornası, alçak tonuyla fa notasına yakın bir sesle ötüyor.
Araç kornalarının çoğu iki farklı ton üreten çift borudan oluşuyor. Ölçümlerde ve teknik şartnamelerde alçak ton yaklaşık 340-370 hertz, yüksek ton ise 420-440 hertz aralığında görünüyor. Fa notası (F4) 349 hertz civarında olduğu için alçak ton bu notaya çok yakın düşüyor, yüksek ton ise la notasına (A4, 440 Hz) yaklaşıyor.
Değerler üreticiye göre değişiyor; örneğin standart 12 voltluk elektrikli bir korna için 310 ve 420 hertz belirtiliyor. Yani 'bütün arabalar fa notasında öter' demek, farklı marka ve modellerin farklı frekanslar kullandığı düşünülürse bir genelleme.
Barbie'nin tam adı Barbara Millicent Roberts.
Mattel'in kurucu ortağı Ruth Handler, bebeğe kızı Barbara'nın adını verdi; Ken'in adı da oğlu Kenneth'ten geliyor. Barbie ilk kez 9 Mart 1959'da New York Oyuncak Fuarı'nda tanıtıldı ve bu tarih markanın 'doğum günü' sayılıyor.
Bebeğin kurgusal biyografisi sonradan eklendi. Soyadı Roberts ve Wisconsin'in Willows kasabasında büyüdüğü hikâyesi 1960'larda yayımlanan roman serisinde ortaya çıktı.
Midemiz koruyucu mukus tabakasını sürekli yeniliyor, yoksa mide asidi kendi dokumuzu sindirmeye başlar.
Mide asidinin pH değeri yaklaşık 1,5 ile 3,5 arasında. Bu, doku için son derece aşındırıcı bir ortam demek. Mide duvarını yüzeyde jel kıvamında bir mukus tabakası koruyor ve bu tabaka sürekli yenileniyor.
Mide yüzeyindeki epitel hücreleri de yaklaşık 3-4 günde bir yerini yenisine bırakıyor. Mukus ya da hücre yenilenmesi aksadığında gastrit ve ülser gündeme geliyor. Helicobacter pylori bakterisi, bu koruyucu katmanı bozarak ülsere yol açan başlıca etkenlerden biri.
Guinness Dünya Rekorları, memeliler arasında en uzun orgazmı yaşayan hayvan olarak domuzu gösteriyor.
Guinness'in kayıtlarına göre evcil domuzda orgazm ortalama 30 dakika sürüyor ve süre 90 dakikaya kadar çıkabiliyor.
Veteriner çalışmaları ise orgazmı değil, erkek domuzdaki boşalmayı ölçüyor ve ortalama süreyi yaklaşık 6 dakika buluyor. Bu da 30 dakikalık rakamın, çiftleşme boyunca tekrarlanan boşalmaların toplamından gelebileceğini düşündürüyor.
Monopoly'nin oyun parası, nominal değer olarak milyarlarca doları bulacak miktarlarda basılıyor.
Oyunun yapımcısı Parker Brothers'a atfedilen rakama göre her yıl yaklaşık 30 milyar dolarlık Monopoly parası basılıyor. Bu sayı internette sık sık 'gerçek paradan fazla oyun parası basılıyor' diye yorumlanıyor.
Doğrulama platformları bu yorumu yanlış buluyor. Dünya genelindeki merkez bankalarının her yıl bastığı gerçek para miktarı, Monopoly parasının çok üzerinde.
Vücudumuzdaki 206 kemiğin 52'si, yani yaklaşık dörtte biri, iki ayağımızda yer alıyor.
Her ayakta 26 kemik, 33 eklem ve 100'den fazla kas, tendon ve bağ bulunuyor. İki ayak birlikte düşünüldüğünde 52 kemik ediyor; bu da yetişkin iskeletindeki 206 kemiğin yaklaşık yüzde 25'ine denk geliyor.
Bu kadar çok parçanın bir arada olması ayağı hem esnek hem dayanıklı kılıyor. Ortalama bir insan yaşamı boyunca 100 bin kilometreden fazla yürüyor; yükün büyük bölümü de bu kemik topluluğunun üzerine biniyor.
Votka, Çarlık Rusya'sında ve Sovyetler'de devlet bütçesinin en büyük gelir kalemlerinden biri oldu.
Çarlık döneminde alkol satışı devlet tekeliyle yürütüldü ve 1914'e gelindiğinde bütçe gelirinin yaklaşık üçte birini oluşturuyordu. Birinci Dünya Savaşı'nın başında getirilen alkol yasağı bu geliri bir anda kuruttu. Sovyet döneminde de payın dörtte bir ile üçte bir arasında seyrettiği tahmin ediliyor.
Mihail Gorbaçov'un 1985'te başlattığı alkolle mücadele kampanyası, devleti yıllık 8 ile 11 milyar ruble vergi gelirinden etti. Devlet tekeli 1992'de sona erdi ve bugün votkanın bütçedeki payı geçmişteki seviyelerin çok altında. Bazı kaynaklara göre kampanyanın bütçeye maliyeti 1989'a gelindiğinde 27,5 milyar doları buldu.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın