İmam Gerçekten Bayıldı mı? Türk Mutfağının Klasik Yemeklerinin Arkasındaki Gerçek Hikayeler!
Türk mutfağı yüzyıllar boyunca anlatılan romantik hikayelerle en az tarihi kadar renkli bir şölen sunuyor. Peki İmambayıldı yemeğinin imamı gerçekten bayıldı mı? Baklava Asur'da mı yoksa Bizans'ta mı doğdu?
Her gün sofralarımıza konuk olan bu lezzetlerin arkasında, bildiğimizden çok daha farklı gerçekler saklı. Gelin, tarihleri yıllar yıllar öncesine uzanan yemeklerimizin gerçek hikayesini keşfedelim.
İmambayıldı: Efsane mi Gerçek mi?
İmambayıldı yemeğinin meşhur bir hikayesi var: Bir imam, karısının patlıcan yemeğini o kadar beğenir ki bayılır!
Peki bu doğru mu?
Osmanlı mutfak araştırmacısı Marianna Yerasimos, 19. yüzyıl kaynaklarında bu ismin yer aldığını belirtiyor. Ancak yukarıda anlatılan hikayenin ne kadar doğru olduğu bilinmiyor.
Hünkarbeğendi: 2. Abdülaziz'in Patlıcan Sevdası
Hünkarbeğendi'nin Osmanlı padişahı II. Abdülaziz'e sunulduğunda çok beğenildiği ve 'hünkarım beğendi' sözüyle adının konduğu anlatılır.
Arşiv araştırmacısı Tahsin Öz'ün Topkapı Sarayı belgelerinde bulduğu 1867 tarihli mutfak defteri, padişahın patlıcan yemeklerinden özellikle hoşlandığını gösteriyor.
Ancak yemeğin asıl öncülü, Bizans döneminde 'melitzanosalata' adıyla bilinen közlenmiş patlıcan mezesi. Osmanlı aşçıları buna beşamel sos ve kuzu eti ekleyerek lüks bir ana yemek yarattı. 1880'lerde İstanbul lokantalarında menülere girmeye başlayan bu lezzet, padişah sofralarından halka böyle yayıldı.
Mantı: İpek Yolu'nda Hamurdan Bir Yolculuk
Mantı, Çin'in 'jiaozi' hamur böreğinin 13. yüzyılda Moğol istilası ve Türk göçleriyle Orta Asya'ya taşınmasıyla doğdu. 1330'larda dünya gezgini İbn Battuta, Orta Asya'da 'tutmaç' ve 'manti' adlı hamur yemekleri gördüğünü yazdı. Dilbilimci Gerhard Doerfer, 'mantı' kelimesinin Çince 'mantou' (buharda pişmiş ekmek) sözcüğünden Türkçeye geçtiğini ortaya çıkardı.
Dolma: Bizans ile Osmanlı'nın Mutfak Sentezi
Dolma, Türkçe 'doldurmak' fiilinden geliyor ama tekniği Bizans'tan geliyor.
10. yüzyıl Bizans tarihçisi Teofilos, İstanbul'da üzüm yapraklarına et konduğunu anlatır. Türkler Anadolu'ya geldiğinde bu tekniği biber, kabak, patlıcanla da denedi.
1844 tarihli 'Melceü't-Tabbahin' (Aşçıların Sığınağı) kitabında 24 farklı dolma tarifi bulunuyor. Oxford Üniversitesi gıda tarihçisi Charles Perry, dolmanın Osmanlı İmparatorluğu'nda 'birlik yemeği' olduğunu, Rum, Ermeni, Arap mutfaklarının ortak lezzeti haline geldiğini vurguluyor.
Pide-Lahmacun Farkı: Hamur İkilisinin Coğrafyası
Karadeniz usulü kapalı/açık pide, Trabzon ve Rize'deki fırıncı kültüründen doğdu. 1870'lerde Osmanlı nüfus kayıtlarında 'pideci esnafı' ibaresi yer alıyordu.
Lahmacun ise Arapça 'lahm bi ajin' (etli hamur) ifadesinden doğdu ve ülkemize Urfa-Antep-Adana hattından yayıldı.
Tarihçi Turgut Kut, 1844 tarihli 'Melceü't-Tabbahin'da lahmacunun 'Arap pidesi' diye geçtiğini buldu.
Peki ikisinin arasındaki fark ne?
Pide 200-250°C fırında 8-10 dakikada pişer, hamuru ise kabarıktır. Lahmacun 350-400°C taş fırında 2-3 dakikada pişer, hamuru ince ve çıtır olur.
Kebap Çeşitliliği: 36 Coğrafya, 300 Tarif!
Kebap, Arapça 'kabab' (kızartmak) sözcüğünden geliyor ama Türk mutfağı kebabı Anadolu ve Rumeli'de 300'ü aşkın çeşide yükseltmeyi başardı. 1330'da İbn Battuta, Anadolu'da şişte pişen etleri görünce 'kebab-ı Türki' diye yazdı. Adana kebabı 1860'larda Ramazanoğulları beyliğinin aşçıları tarafından acılı kıyma kebabı olarak yapıldı.
Urfa kebabı acısız versiyonu olarak hayatımıza girdi. Bursa'da İskender, Erzurum'da cağ kebabı ortaya çıktı. Her kebabın farklı bir lezzeti olduğu gibi, farklı bir hikayesi de var aslında!
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın