Biz Bu Özelliği Sadece İnsanlara Özgü Sanıyorduk! Maymunların Gizli 'Dil' Yeteneği Ortaya Çıktı
Singapur'da gerçekleştirilen yeni bir araştırma, sesler ve görsel şekiller arasında kurulan içgüdüsel bağlantının yalnızca insanlara özgü olmadığını gözler önüne serdi. Makak maymunları üzerinde denenen asırlık 'Bouba ve Kiki' testi, dil becerilerimizin temelinde yatan algısal kodların, sandığımızdan çok daha eski bir evrimsel geçmişe sahip olabileceğini kanıtlıyor.
Bilim dünyası, dilin ve algının evrimsel kökenlerine dair ezber bozan yepyeni bir bulguyla karşı karşıya.
Bugüne kadar kelimelerin taşıdığı ses tonları ile nesnelerin şekilleri arasında anlamlı bağlantılar kurma yeteneğinin yalnızca insan zekasına ait bir ayrıcalık olduğu düşünülüyordu. Ancak Singapur'daki Mandai Yaban Hayatı Koruma Alanı'nda yürütülen güncel bir çalışma, makak maymunlarının da tıpkı bizler gibi belirli sesleri belirli geometrik formlarla eşleştirebildiğini ortaya çıkardı. Bu çarpıcı keşif, dilin inşasında kullandığımız temel çağrışımların primatlarla ortak bir atadan miras kalmış olabileceğine işaret ediyor.
Söz konusu araştırmanın temelinde, 1920'li yıllardan bu yana psikoloji dünyasının en çok bilinen testlerinden biri olan 'Bouba ve Kiki' deneyi yatıyor. Bu klasik testte insanlara biri oldukça sivri hatlara sahip, diğeri ise yumuşak ve yuvarlak hatlı iki farklı şekil gösterilir. Katılımcılara hangi şeklin 'Kiki', hangisinin 'Bouba' olduğu sorulduğunda, konuştukları anadilden bağımsız olarak neredeyse herkes sivri şekli Kiki, yuvarlak şekli ise Bouba olarak isimlendirir. İnsan zihninin evrensel bir tepkisi olarak kabul edilen bu ses-şekil eşleşmesinin hayvanlar alemindeki karşılığını merak eden uzmanlar, deneyi sekiz uzun kuyruklu ve bir güney domuz kuyruklu makak maymunu üzerinde yeniden kurguladı.
Maymunların deneye önyargısız bir şekilde katılımını sağlamak için oldukça hassas bir eğitim süreci izlendi.
Araştırmacılar, hayvanların önüne iki adet kapaklı bardak yerleştirdi. Bardaklardan birinin kapağı boş bırakılırken, diğerine hem sivri hem de yuvarlak çizgileri barındıran karmaşık bir şekil çizildi ve altına yiyecek saklandı. Bu ilk aşamada ortama hiçbir ses verilmedi ve maymunların sadece üzerinde şekil olan bardağın altında ödül olduğunu öğrenmeleri sağlandı. Hayvanlar bu kuralı kavradıktan sonra ise asıl kritik test aşamasına geçildi.
Gerçek test sırasında maymunların önüne bu kez net bir şekilde sivri ve net bir şekilde yuvarlak şekillerle işaretlenmiş kapalı bardaklar konuldu. Bu seçim esnasında arka planda sürekli olarak 'Bouba' veya 'Kiki' kelimelerinin ses kayıtları dinletildi. Herhangi bir doğru veya yanlış yönlendirme yapılmamasına rağmen ortaya çıkan sonuçlar, insanlarda görülen davranış kalıplarıyla neredeyse birebir aynıydı. İstatistiksel verilere göre maymunlar, ortamda 'Bouba' sesi yankılanırken yuvarlak şekilli bardağa yönelirken, 'Kiki' sesi duyduklarında sivri şekilli bardağı tercih ettiler. Hatta rakamlar, 'Bouba' kelimesi dinletildiğinde yuvarlak kapağı seçme ihtimallerinin, 'Kiki' kelimesinin dinletildiği anlara kıyasla altı kat daha fazla olduğunu gösterdi.
Şu an için ön baskı platformu bioRxiv üzerinden paylaşılan ve hakem onayından geçmeyi bekleyen bu araştırma, dilin evrimi tartışmalarına tamamen yeni bir boyut kazandırıyor. Elde edilen veriler, duyular arası bağlantı kurma yeteneğimizin sadece kendi türümüz içinde gelişmiş özel bir sıçrama olmadığını, aksine omurgalılar arasında çok daha geniş bir alana yayılan eski bir algısal refleks olduğunu fısıldıyor. Bilim insanları, bu ilginç fenomenin tam sınırlarını çizebilmek için ilerleyen dönemde daha kalabalık denek gruplarıyla yeni testler yapmaya hazırlanıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Otobüs Artık Bu Şehirlere Uğramayacak! Otobüs Yolculuklarında Yeni Dönem
Yorum Yazın