Fincanı Masaya Koymanın Bedeli Altın: Güneydoğu'nun Vazgeçilmezi Mırra Nasıl İçilir?
Gezi rotanıza Mardin'i, Şanlıurfa'yı veya Gaziantep'i eklediyseniz, buralarda denemeniz gereken bir lezzet var: Mırra. Anadolu'nun en sert, en acı kahvesi olarak bilinen mırra, öyle tek içimlik espressolara, Americanolara benzemiyor. 'Ben acı kahve insanıyım' deseniz bile mırra içmek sizi zorlayabilir.
Mırra, önünüze minicik bir fincanda, üstelik yarı dolu şekilde gelir. Mırrayı öyle 'sıradan' bir şekilde de içemezseniz. Mırrayı içmenin adabı vardır bir kere :)
Gelin, mırranın yazısız kurallarıyla tanıştıralım sizleri.
Adı Arapça "Acı" Demek
Mırra aslında Arap coğrafyasından gelen bir kahve geleneği. Türkiye'de ise en çok Şanlıurfa, Mardin, Gaziantep bölgelerinde bulunuyor. Mırra ismi, Arapça 'acı' anlamındaki 'mur' kelimesinden geliyor ve merak etmeyin, bu isim de hakkını tam olarak veriyor.
Dünyanın en sert kahvelerinden biri sayılan mırra, kulpsuz, minicik bir fincanda ikram ediliyor. Üstelik fincan ağzına kadar değil, yarıya kadar dolduruluyor.
Burada sık yapılan bir karışıklığı düzeltelim. Mırra, kahve çekirdeği kullanılmadan yapılan bir içecek değildir. Tam aksine, yeşil kahve çekirdeklerinden yapılır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bünyesinde yer alan
'Kahvenin Vatanı-Yetiştirilmesi ve Anadolu'ya Gelişi' isimli e-kitaptan alınan bilgilere göre, mırra için kullanılacak yeşil kahve çekirdekleri, 'muhammes” adı verilen özel yapılmış tavaya konularak kavrulur. Kitapta yer alan ifade aşağıdaki gibidir:
'Tavadaki çekirdek kahve yakılmayacak ve ham kalmayacak bir kıvamda kahve ocağında hafif “tezek ateşi” veya odun ateşinde kavrulur. Kaliteli bir kahve kavrulduğunda tavanın dibinde yağ bırakır. Kavrulan kahve, ceviz ağacından yapılmış üzerinde oymalar, sedef işçiliği ve motifler bulunan dibekte dövülür. Dövülen kahve, şekerli kahvede kullanılan kahve gibi ince dövülmeyip biraz iri dövülür.'
Mırra, Gümgümde Saatlerce Kaynayıp Pekmez Kıvamına Geliyor
Mırranın hazırlanışı sabır işi desek yalan olmaz. Bir yudumda içtiğinize bakmayın yani!
Toz haline gelen kahve, gümgüm adı verilen büyük bir kaba doldurulur ve mangal korunda yaklaşık iki saat kaynatılır. Bu sürenin sonunda üstte kalan ve 'şerbet' denen kısım süzülüp kahve mutbak denilen daha küçük bir kaba aktarılır.
'Bu süzülerek (damıtılarak) kaynatma işlemleri sonunda kahve bükürleşmiş (öz) olur. İşte bu kahveye “MIRRA” (acı kahve) denir. Kıvamı ve tadına, önce kahve sahibi içerek bakar. İkram edilecek durumda ise “mısab” denilen kapaklı ve kulplu küçük cezveye yeteri kadar aktarılarak fincanla servis yapılır. İyi yapılan kahve, dilden dile methedilir ve ünlenir.'
Yaklaşık olarak bir kilo çekirdekten beş ila altı saatlik kaynatmanın ardından yaklaşık 350 gram mırra elde edildiği belirtiliyor. Toplam hazırlık süresi çoğu zaman üç saati rahatlıkla aşıyor. Yani fincandaki o birkaç yudumun arkasında neredeyse yarım günlük bir iş var!
Fincanı Yere ya da Masaya Bırakanın Cezası Ağır!
Eskiden ağalar tarafından içildiği için 'ağa içeceği' olarak da anılan mırra, cenazeden düğüne, mevlitten doğum gününe kadar pek çok ortamda servis edilir. Günümüzde özellikle Şanlıurfa'da turistik yerlerde mırra tadımı yapabilirsiniz.
Mırranın servis sırası yaşa göredir. Önce büyükler, sonra küçükler. Acı tadı nedeniyle iki fincandan fazlası içilmez. Fincan üç kez çalkalanıp tek seferde bitirilir.
Fakat mırrayı bitirince dikkatli olun!
Fincanı masaya ya da yere bırakmak geleneğe göre bedeli olan bir davranıştır. Geleneklere göre, fincanı altınla doldurmanız, kahveyi servis eden kişiyi evlendirmeniz, çeyizini dizmeniz ya da doğrudan kahveyi servis eden kişiyle evlenmeniz gerekir.
Ağaların sofrasında ciddiye alınan bu yaptırımlar bugün elbette uygulanmıyor :)
Öte yandan, kahveyi dağıtan kişiye de hediye verilmesi adettendir.
'Kahve dağıtan kişiye “Gehavci” denilir. Oda Sahipleri veya aşiret reisleri birbirlerini ziyarete gittiklerinde veya bayram, düğün, taziye gibi sebeplerle birbirlerine gittiklerinde; kahve sahibine hürmeten o oda’da kahve dağıtan kişiye kalkıp, giderken ikram olarak para veya altın vermeleri adettir.'
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Sürekli Farklı Kahve Denemeyi Seven İnsanların Bildiği 10 Sır
Sen Kahveden Ne Kadar Anlıyorsun?
Yorum Yazın