Bilim İnsanları Evlerimizde Kullandığımız Sağlığa En Zararlı Eşyaları Açıkladı
Dünyada evlerin çoğunda bulunan bir cihaz, son altı ayın araştırmalarında sağlığa en çok zarar veren ev eşyası olarak öne çıktı: mutfaktaki doğalgazlı ocak. Cleveland'da astımı bir türlü kontrol altına alınamayan 85 yetişkin ve çocuğun evindeki gaz ocağı elektrikli ocakla değiştirildi; acil servise gitme ve hastaneye yatma vakaları yüzde 70, astım yüzünden işe ve okula gidilemeyen gün sayısı yüzde 80 azaldı. Evlerin havasındaki azot dioksit, yani gaz yanarken açığa çıkan zararlı gaz da aynı oranda düştü. Araştırmayı yürüten profesöre göre bu iyileşme, en yaygın astım ilaçlarının denemelerinde görülen kadar, hatta ondan daha büyük. [Kaynak: JACI: In Practice]
Gaz ocağı elektrikli ocakla değiştirilen evlerde astım krizleri yüzde 70 azaldı, sonuç ilaçlarla alınan kadar güçlü çıktı.
Çalışma 23 Temmuz 2026'da astım ve alerji alanının önemli dergilerinden Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice'te yayımlandı. Case Western Reserve Üniversitesi'nden Prof. Ashwini Sehgal ve ekibi, Cleveland çevresinde astımı bir türlü kontrol altına alınamayan 85 yetişkin ve çocuğun evindeki gaz ocağını ücretsiz elektrikli ocakla değiştirdi. İki ila üç ay sonra hastaların şikâyetlerini ölçen puan ortalama 2,6'dan 1,5'e indi; bu ölçekte 0,5'lik bir iyileşme bile doktorların gerçek fark saydığı bir değişim.
Rakamlar tek başına konuşuyor. Acil servise gitme ve hastaneye yatma vakaları yüzde 70 geriledi, astım yüzünden kaçırılan iş ve okul günleri yüzde 80 azaldı. Havası ölçülen 44 evde azot dioksit yüzde 70 düştü. Sehgal, 'Ocak değişiminin ardından astım belirtilerinde görülen iyileşme, yaygın kullanılan astım ilaçlarının denemelerinde bildirilenlere benzer, hatta onlardan daha büyüktü' diyor. Sebebi de basit: doğal gaz yanarken havaya bu gaz ve akciğeri tahriş eden başka maddeler karışıyor.
Projenin kendi hikâyesi de dikkat çekiyor. Araştırma başlangıçta 1.200 kişiyi kapsayacak şekilde tasarlanmıştı; devlet desteği erkenden kesilince ekip yalnızca devam eden ocak değişimlerini tamamlayıp 72 evde noktayı koydu. Buna rağmen katılımcıların yüzde 98'i yeni elektrikli ocaktan memnun olduğunu söyledi. Eski gaz ocakları için aynı oran yüzde 41'de kalmıştı.
Türkiye bu tablonun tam ortasında. AA'nın GAZBİR verilerine dayandırdığı 1 Eylül 2023 tarihli habere göre ülkedeki doğal gaz abone sayısı 20 milyon 57 bini aşmış, bunun 19,3 milyonu evlerdi; tek başına İstanbul'da 5,6 milyondan fazla abone vardı. Türkiye abone sayısında Avrupa'da yalnızca İtalya ve Almanya'nın gerisinde.
Yapışmaz tavada kızartılan tek porsiyon yumurtaya 6 bin 760 plastik parçacığa kadar karışabiliyor.
Nankai Üniversitesi'nden Chu Peng ve ekibinin çalışması 29 Haziran 2026'da çevre bilimi dergisi Environmental Science & Technology'de yayımlandı. Ekip, yapışmaz kaplamadan yemeğe geçen minik plastik parçacıkları saymak için yeni bir ölçüm yöntemi geliştirdi; çalışmayı Agilent'ın Çin'deki teknik ekibiyle birlikte yürüttüler.
Ölçüm doğrudan mutfakta yapıldı. Yapışmaz tavada kızartılan yumurtaya, kaplamadan kopan 3.890 ile 6.760 arasında plastik parçacık karıştı; haşlanan makarnada bu sayı 2.120 ile 4.960 arasında değişti. Eski ve çizilmiş tavalar, yeni olanlardan belirgin biçimde daha fazla parçacık saldı. Yeni yöntem eski ölçümlere göre yüzde 67 ile yüzde 100 arasında daha fazla parçacık yakalıyor, yani bugüne kadarki tahminler olduğundan düşük kalmış olabilir.
Bir çekince var ve araştırmacılar bunu açıkça yazıyor: bu parçacıkları yutmanın insan sağlığına ne yaptığı henüz bilinmiyor. Bilinen taraf kaplamada kullanılan kimyasal ailesi. Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı kanser araştırma kurumu IARC, aynı aileden PFOA'yı 2023'te 'insanda kanser yapan maddeler' listesine almıştı. Araştırmada altı ayrı florlu plastik türü bulundu; en yaygın olanı, tavaların büyük bölümünde karşımıza çıkan teflon.
Temizlik ürünleri yüzünden ABD'de her 35 dakikada bir çocuk acile başvuruyor, baş sorumlu deterjan kapsülleri.
Nationwide Children's Hospital'daki yaralanma araştırmaları merkezinin çalışması 2 Nisan 2026'da çocuk sağlığı dergisi Pediatrics'te yayımlandı. Rebecca McAdams ve Lara McKenzie, 2007-2022 arasında ABD'de temizlik ürünleri yüzünden yapılan 240 bin 800'den fazla acil servis başvurusunu inceledi. Başvuruların tamamı 5 yaş ve altındaki çocuklara ait; en riskli grup 1-2 yaş aralığı.
Ürün dağılımı beklenenden farklı çıktı. Yaralanmaların yüzde 33'ünden deterjan kapsülleri, yüzde 28'inden sprey şişeleri sorumlu. Sprey şişeleri çoğunlukla gözü vuruyor; kimyasal yanık, zehirlenme ya da göz iltihabıyla sonuçlanıyor. Vakaların yüzde 7'si hastaneye yatışla bitti. McAdams, 'Kapsüllerle ilişkili yaralanma oranı düşse de 2022'de deterjan kaynaklı yaralanmaların başında hâlâ kapsüller geliyordu' diyor.
McKenzie'ye göre sorun yıllardır aynı yerde duruyor: 'Önceki analizimiz, 1990-2006 arasında küçük çocuklarda temizlik ürünü kaynaklı yaralanmaların birinci kaynağının sprey şişeleri olduğunu göstermişti.' Ekip şimdi ambalaj kurallarının sıkılaştırılmasını, özellikle sprey şişelerinin de çocukların açamayacağı kapak zorunluluğuna girmesini istiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İçme Suyundaki Mikroplastikleri Azaltmanın Basit Yolu Bulundu
Yorum Yazın