Bilim İnsanları Evlerimizde Kullandığımız Sağlığa En Zararlı Eşyaları Açıkladı
Dünyada evlerin çoğunda bulunan bir cihaz, son altı ayın araştırmalarında sağlığa en çok zarar veren ev eşyası olarak öne çıktı: mutfaktaki doğalgazlı ocak. Cleveland'da kötü kontrol edilen astımı olan 85 yetişkin ve çocuğun evinde gaz ocağı elektrikli indüksiyonla değiştirildi; acil servis başvuruları ve hastane yatışları yüzde 70, işe ve okula gidilemeyen gün sayısı yüzde 80 azaldı. Evlerdeki azot dioksit seviyesi de yüzde 70 düştü. Araştırmayı yürüten profesöre göre bu iyileşme, yaygın kullanılan astım ilaçlarının klinik denemelerinde görülenle aynı, hatta ondan daha büyük.
Kaynak: JACI: In Practice
Gaz ocağı elektrikli indüksiyonla değiştirilen evlerde astım krizleri yüzde 70 azaldı, üstelik iyileşme ilaç denemelerindekiyle aynı güçte çıktı.
Çalışma 23 Temmuz 2026'da Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice dergisinde yayımlandı. Case Western Reserve Üniversitesi'nden Prof. Ashwini Sehgal ve ekibi, Cleveland çevresinde kötü kontrol edilen astımı olan 85 yetişkin ve çocuğun evindeki gaz ocağını ücretsiz elektrikli indüksiyon ocakla değiştirdi. İki ila üç ay sonra yapılan ölçümde ortalama astım skoru 2,6'dan 1,5'e indi; bu ölçekte 0,5'lik bir değişim bile klinik olarak anlamlı sayılıyor.
Rakamlar tek başına konuşuyor. Acil servis başvuruları ve hastane yatışları yüzde 70 geriledi, astım yüzünden kaçırılan iş ve okul günleri yüzde 80 azaldı. Hava ölçümü yapılan 44 evde azot dioksit seviyesi yüzde 70 düştü. Sehgal, 'Ocak değişiminin ardından astım belirtilerinde görülen iyileşme, yaygın kullanılan astım ilaçlarının klinik denemelerinde bildirilenlere benzer, hatta onlardan daha büyüktü' diyor. Mekanizma karmaşık değil: doğal gazın yanması azot dioksit ve akciğeri tahriş eden başka bileşikler üretiyor.
Projenin kendi hikâyesi de dikkat çekiyor. Araştırma başlangıçta Cleveland çevresinde 1.200 kişiyi kapsayacak şekilde tasarlanmıştı; federal fon erken kesilince ekip yalnızca devam eden ocak değişimlerini tamamlayıp 72 hanede noktayı koydu. Buna rağmen katılımcıların yüzde 98'i indüksiyon ocaktan memnun ya da çok memnun olduğunu söyledi. Eski gaz ocakları için aynı oran yüzde 41'de kalmıştı.
Türkiye bu tablonun tam ortasında. AA'nın GAZBİR verilerine dayandırdığı 1 Eylül 2023 tarihli habere göre ülkedeki doğal gaz abone sayısı 20 milyon 57 bini aşmış, bunun 19,3 milyonunu konut aboneleri oluşturuyordu; tek başına İstanbul'da 5,6 milyondan fazla abone vardı. Türkiye, abone sayısında Avrupa'da yalnızca İtalya ve Almanya'nın gerisinde.
Yapışmaz tavada kızartılan tek porsiyon yumurtaya 6 bin 760 plastik parçacığa kadar karışabiliyor.
Nankai Üniversitesi'nden Chu Peng ve ekibinin çalışması 29 Haziran 2026'da Environmental Science & Technology dergisinde yayımlandı. Ekip, florlu plastiklerin gıdaya karışan parçacıklarını ölçmek için yeni bir spektral yöntem geliştirdi; ilk yazar Sixuan Li, çalışmayı Agilent'ın Çin'deki teknik ekibiyle birlikte yürüttü.
Ölçüm doğrudan mutfakta yapıldı. Yapışmaz tavada kızartılan yumurtaya 3.890 ile 6.760 arasında PTFE parçacığı karıştı; haşlanan makarnada bu sayı 2.120 ile 4.960 arasında değişti. Eski ve çizilmiş tavalar, yeni olanlardan belirgin biçimde daha fazla parçacık saldı. Yeni yöntem klasik ölçüm protokollerine göre yüzde 67 ile yüzde 100 arasında daha fazla parçacık yakalıyor, yani bugüne kadarki tahminler olduğundan düşük kalmış olabilir.
Bir çekince var ve araştırmacılar bunu açıkça yazıyor: bu parçacıkları yutmanın insan sağlığına etkisi henüz bilinmiyor. Bilinen taraf kimyasal ailenin kendisi. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), aynı aileden PFOA'yı 2023'te 'insanda kanser yapıcı' anlamına gelen 1. gruba almıştı. Çalışmada çevre örneklerinde altı ayrı florpolimer türü tespit edildi; en yaygın olanı, tavaların büyük bölümünde karşımıza çıkan PTFE'ydi.
Temizlik ürünleri yüzünden ABD'de her 35 dakikada bir çocuk acile başvuruyor, baş sorumlu deterjan kapsülleri.
Nationwide Children's Hospital bünyesindeki Yaralanma Araştırmaları ve Politika Merkezi'nin çalışması 2 Nisan 2026'da Pediatrics dergisinde yayımlandı. Rebecca McAdams ve Lara McKenzie, 2007-2022 arasında ABD'de temizlik ürünleriyle ilişkili 240 bin 800'den fazla acil servis başvurusunu inceledi. Başvuruların tamamı 5 yaş ve altındaki çocuklara ait; en riskli grup 1-2 yaş aralığı.
Ürün dağılımı beklenenden farklı çıktı. Yaralanmaların yüzde 33'ünden deterjan kapsülleri, yüzde 28'inden sprey şişeleri sorumlu. Sprey şişelerinden kaynaklanan yaralanmalar çoğunlukla gözde oluyor; kimyasal yanık, zehirlenme ya da konjonktivitle sonuçlanıyor. Vakaların yüzde 7'si hastaneye yatışla bitti. McAdams, 'Kapsüllerle ilişkili yaralanma oranı düşse de 2022'de deterjan kaynaklı yaralanmaların başında hâlâ kapsüller geliyordu' diyor.
McKenzie'ye göre sorun yıllardır aynı yerde duruyor: 'Önceki analizimiz, 1990-2006 arasında küçük çocuklarda temizlik ürünü kaynaklı yaralanmaların birinci kaynağının sprey şişeleri olduğunu göstermişti.' Ekip şimdi ambalaj standartlarının sıkılaştırılmasını, özellikle sprey şişelerinin çocuk kilidi zorunluluğuna dahil edilmesini istiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İçme Suyundaki Mikroplastikleri Azaltmanın Basit Yolu Bulundu
Yorum Yazın