Dünyanın Çatısının Altında Dev Bir Kopuş Yaşanıyor
Hint levhasının Tibet'in altında nasıl hareket ettiği yıllardır tartışılıyor.
Okyanus levhası ile kıta levhası çarpıştığında, daha yoğun olan okyanus levhası diğerinin altına dalıyor. İki kıta levhası çarpıştığında ise hangisinin alta gireceğini tahmin etmek kolay değil.
Bir görüşe göre Hint levhası mantoya dalmadan Avrasya levhasının altına kayıyor. Diğer görüşe göre ise levhanın derin kısımları mantoya batarken üst kısmı Tibet'e dayanıyor.
Yeni bulgular, levhanın alt kısmının koparak mantoya doğru battığını gösteriyor.
Araştırmacılar, iki levhanın çarpıştığı bölgede yer kabuğundan geçen deprem dalgalarını inceledi. Elde edilen görüntülerde levhada yırtıklar görülüyor. Levhanın tabanı bazı yerlerde 200 kilometre derinlikteyken bazı yerlerde 100 kilometrede bitiyor; bu da bir kısmının koptuğunu düşündürüyor.
Bulgular 2023'te Amerikan Jeofizik Birliği'nin yıllık toplantısında sunuldu, henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi. Çalışmada yer almayan Utrecht Üniversitesi'nden jeodinamikçi Douwe van Hinsbergen, 'Kıtaların bu şekilde davranabileceğini bilmiyorduk' dedi.
Tibet'teki sıcak su kaynakları da iki levha arasındaki sınırı ortaya koydu.
2022'de yayımlanan bir çalışmada 225 sıcak su kaynağındaki helyum incelendi. Helyum-3 izotopu mantodaki kayaçlardan geldiği için araştırmacılar, hangi kaynağın hangi levhadan beslendiğini belirleyebildi.
Sonuçlar, soğuk Hint levhasının yalnızca güneyde, Himalayaların altında bulunduğunu gösterdi. Bulguların deprem riskine de ışık tutabileceği düşünülüyor, ancak derindeki yırtılmanın yüzeydeki gerilimi nasıl etkilediği henüz tam bilinmiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın