Binlerce Yıldır Konuşuluyor: Bakış Açınızı Kökten Değiştirebilecek 8 Felsefi Söz
Bazı cümleler yüzyıllar boyunca ayakta kalır; çünkü insana kendisiyle ilgili rahatsız edici ama gerekli bir şeyi hatırlatır. Felsefe tarihinin en çok alıntılanan sözleri de tam olarak bunu yapıyor: Kendinizi sorgulamaya, değişimi kabul etmeye ve sorumluluğu üstlenmeye davet ediyor.
Sokrates'in yargılanırken söylediği söz, Nietzsche'nin bugün spor salonu duvarlarına asılan cümlesi ya da Camus'nün Sisifos yorumu aslında birer motivasyon sloganı değil, birer düşünme çağrısı. Üstelik bu sözlerin bir kısmı sanıldığından farklı bir bağlamda söylenmiş, bir kısmı ise hiç o şekilde söylenmemiş!
Sokrates, Descartes ve Marcus Aurelius: Her Şey Kendini Sorgulamakla Başlıyor
Sokrates'in kendisini yargılayan mahkemeye söylediği 'Sorgulanmamış bir yaşam, yaşamaya değmez' cümlesi, Platon'un Sokrates'in Savunması adlı eserinde aktarılır. Filozof burada rahat bir hayat yerine düşünen bir hayatı savunuyor: Alışkanlıklarını, inançlarını ve hedeflerini hiç sorgulamayan biri, aslında kendi seçimlerini yaşamıyor demektir.
Descartes'ın 'Düşünüyorum, öyleyse varım' sözü ise her şeyden kuşku duyduğu bir noktada tutunabildiği tek zemini anlatır. Bu ifadenin Latince hâli olan 'Cogito, ergo sum' çoğu zaman ilk formülasyon sanılır; oysa Descartes bunu ilk kez 1637'de Fransızca 'je pense, donc je suis' biçiminde yazdı, Latince versiyon 1644'teki Felsefenin İlkeleri'nde ortaya çıktı.
Marcus Aurelius'un Düşünceler'inde geçen 'Ruh, düşüncelerinin rengine boyanır' sözü de aynı fikri savunuyor. Roma imparatoru burada zihninizi neyle beslediğinizin zamanla kim olduğunuzu belirlediğini söylüyor. Özellikle bu söz, günlük yaşamınızda büyük bir etki yaratabilir.
Herakleitos ve Nietzsche: İki Meşhur Söz, İki Büyük Yanlış Anlama
'Değişimden başka kalıcı hiçbir şey yoktur' cümlesi Herakleitos'a atfedilir ama filozofun günümüze ulaşan eserlerinde birebir böyle bir ifade yok. Bu söz, Herakleitos'un 'panta rhei' yani 'her şey akar' biçiminde özetlenen düşüncesinden yola çıkılarak sonradan derlenmiş bir formülasyon. Fikrin özü yine de doğru: Bugün elinizde tuttuğunuz hiçbir şey yarın aynı biçimde durmayacak.
Nietzsche'nin Putların Alacakaranlığı'nda yazdığı 'Beni öldürmeyen şey güçlendirir' sözü ise bugün spor salonu duvarlarından sosyal medya paylaşımlarına kadar her yerde karşımıza çıkıyor. Ancak Nietzsche bunu her acının otomatik olarak insanı güçlendirdiği anlamında yazmadı; kastettiği, kişinin kendi sınırlarıyla yüzleştiği zorlukların onu şekillendirmesiydi. Travmayı yücelten bir slogan değil, dayanıklılığın nasıl inşa edildiğine dair bir gözlem.
14. Dalai Lama'ya atfedilen 'Mutluluk hazır gelmez, kendi eylemlerinizden doğar' cümlesi de aynı pratik damarda ilerliyor: Mutluluk beklenen bir durum değil, üretilen bir sonuç.
Sartre ve Camus: Özgürlük Bir Armağan Değil, Bir Yük
Sartre'ın 'İnsan özgür olmaya mahkûmdur; çünkü bir kez dünyaya atıldığında yaptığı her şeyden sorumludur' sözü, varoluşçuluğun en sert cümlelerinden biri. Burada özgürlük bir ödül değil, kaçılamayan bir sorumluluk olarak tanımlanıyor: Seçim yapmamak da bir seçimdir.
Camus ise Sisifos Söyleni'nin son satırlarında farklı bir kapı açar. Tanrılar tarafından bir kayayı sonsuza dek tepeye taşımaya mahkûm edilen Sisifos'u anlatırken, 'Zirveye doğru mücadelenin kendisi bir insanın kalbini doldurmaya yeter. Sisifos'u mutlu biri olarak hayal etmek gerekir' der.
Camus'nün önerisi anlamsızlığı inkâr etmek değil, ona rağmen yaşamayı seçmek.
Bu sekiz sözün ortak noktası da burada: Hiçbiri hayatı kolaylaştırma vaadi vermiyor, hepsi ona daha bilinçli bakmayı öneriyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Bilim İnsanları Hesapladı: 2100 Yılında Dünya Nasıl Bir Yer Olacak?
Dünyanın En Yaygın Doğum Günü Tarihinin Arkasındaki Neden Belli Oldu
Yorum Yazın