Başka Hiçbir Dilde Tam Karşılığı Olmayan 10 Japonca Kelime
Dil öğrenmenin en keyifli yanlarından biri, belirli bir kültürden doğmuş ve o bağlamın dışında karşılığı olmayan kelimeleri keşfetmek. Japonca da eski tarihten günümüz trendlerine, argodan gündelik alışkanlıklara kadar pek çok kaynaktan beslenerek ihtiyacınız olduğunu bile bilmediğiniz kelimeler üretmiş.
Tokyo Weekender'ın derlediği bu kelimelerin bazılarını okurken 'Bunun bir adı varmış!' diyeceksiniz.
Detaylar 👇
Kuchisabishii (口寂しい): Canı sıkıldığı için bir şeyler atıştırmak istemek
Kelimenin anlamı 'yalnız ağız'. Aç olduğunuz için değil, canınız sıkıldığı ya da ağzınızda çiğneyecek bir şey olsun istediğiniz için yemek yeme isteğini anlatıyor. Japoncada bu his suçluluk duyulacak bir dürtü olarak değil, son derece doğal bir insan tepkisi olarak görülüyor.
Sinemada aç olmasanız da elinizin otomatik olarak patlamış mısıra gitmesini ya da yapacak bir şey olmadığı için buzdolabının kapağını açıp içine bakmanızı düşünün. Bazen zihnimiz boşaldığında aradığımız teselli yemek oluyor.
Tsundoku (積ん読): Alınıp okunmayan kitapların oluşturduğu yığın
Okunmamış kitaplardan oluşan koca bir kütüphane biriktiren kişiyi ya da o kitap yığınını anlatan bu kelime, iki kelimenin birleşiminden oluşuyor. 'Doku' okumak anlamına geliyor, 'tsun' ise 'üst üste yığmak' anlamındaki 'tsumu' kelimesinden geliyor.
Kelime yeni de değil. Londra Üniversitesi'nden Japon edebiyatı profesörü Andrew Gerstle'ın BBC'ye anlattığına göre Meiji döneminde ortaya çıkan bu ifade, 1879 tarihli bir metinde bile geçiyor. Gerstle'a göre Japonya'da bir hakaret olarak da algılanmıyor.
'Okunacaklar' listesi bitmek bilmeyen kitapseverler bu kelimeyi çok iyi anlayacaktır. Yeter ki o kitaplar rafta toz toplamasın.
Anmonyaito (アンモニャイト): Kendi etrafında kıvrılıp uyuyan kedi
Anmonyaito, Jura ve Kretase dönemlerinde yaşamış kabuklu deniz canlıları olan amonitlerle, Japoncada kedi miyavlamasını anlatan 'nyan' kelimesinin yaratıcı bir birleşimi. Kendi etrafında yumak gibi kıvrılarak uyuyan kediler, bu hâlleri amonit kabuklarına benzediği için böyle anılıyor.
Amonitlerin nesli çoktan tükendi, ama Tokyo'daki Nihombashi Mitsukoshi mağazasının mermer duvarlarında ve merdivenlerinde hâlâ fosillerini görmek mümkün. Fosillerin yanındaki bilgi levhaları sayesinde onları bulmak da oldukça kolay.
Komorebi (木漏れ日): Yaprakların arasından süzülen gün ışığı
Kelime 'ağaç', 'sızmak' ve 'güneş' anlamlarına gelen üç parçadan oluşuyor. Rüzgârda sallanan ağaçların yaprakları arasından sakin sakin süzülen gün ışığını anlatıyor.
Bu süzülen ışık, çevresinde yumuşak bir spot ışığı etkisi yaratıyor. Komorebi, doğanın zarif güzelliğine yapılmış sade bir övgü gibi.
Betsubara (別腹): Tatlıya ayrılmış "ikinci mide"
Betsubara, 'ayrı' anlamına gelen 'betsu' ile 'mide' anlamına gelen 'bara' kelimelerinin birleşimi. Bir mideniz yemekle ağzına kadar dolduğunda bile tatlıya yer açan 'ayrı bir mide' her zaman hazırda bekliyor. Türkçedeki 'Tatlıya her zaman yer vardır' sözünün tam karşılığı.
Irusu (居留守): Evdeyken evde yokmuş gibi yapmak
İçe dönük olanlar, bunun bir adı olduğunu bilmeden muhtemelen pek çok kez irusu yapmıştır. Kelime, kapıya bir satıcı ya da tanımadığınız biri geldiğinde evde yokmuş gibi davranmayı anlatıyor. Kelimenin yapısı da durumu çok iyi özetliyor: 'İ' (bulunmak) ve 'rusu' (evde olmamak) kelimelerinden oluşuyor.
Kapıdan parmak uçlarınızda uzaklaşmak ya da tamamen sessizliğe gömülmek... Kimseyle uğraşmak istemediğiniz günlerde irusu, kapıyı bir yabancıya açmaktan kurtarıyor.
Shinrin-yoku (森林浴): Orman banyosu
Shinrin-yoku, doğanın dinginliğini bir tür iyileştirici terapi olarak kullanmayı anlatıyor. Terim, 1982'de Japonya Orman Ajansı'nın başındaki Tomohide Akiyama tarafından ortaya atıldı. Amaç insanları ormanlara çekmek ve ormanda vakit geçirmeyi beden ve ruh sağlığı için bir alışkanlık hâline getirmekti.
Yalnızca kuş cıvıltılarının ve dal hışırtılarının eşlik ettiği sessiz bir ormana kaçmak, strese ve tükenmişliğe karşı bir panzehir gibi. Tokyo Weekender'ın aktardığına göre bugün Japonya'da yaklaşık 60 orman, Orman Terapisi Derneği tarafından resmi orman terapisi alanı olarak tescillenmiş durumda.
Totonou (整う): Sauna ya da kaplıcadan sonra gelen o rahatlama hissi
Kelimenin sözlük anlamı 'düzene girmek'. Bir kaplıcaya girdikten ya da saunada oturduktan sonra gelen o mutluluk hissini anlatıyor. Bu hâle; sıcak sauna, soğuk suya girme ve temiz havada dinlenmeden oluşan bir döngüyle ulaşılıyor. Kaynağa göre araştırmalar da bu döngünün insanların rahatlamasına ve zihinlerinin berraklaşmasına yardımcı olduğunu gösteriyor.
Kelimenin popülerleşmesinde Japon sanatçı Katsuki Tanaka'nın da payı büyük. Tanaka, sauna tutkusunu ve totonou hâline ulaşma çabasını anlattığı 'Sado' (Sauna Yolu) kitabını 2011'de yayımladı. Eser daha sonra mangaya, 2019'da da TV Tokyo'da diziye uyarlandı. 2021'de ise dizinin yeni sezonu yayımlandı.
Batankyu (バタンキュー): Yorgunluktan yatağa devrilip anında uyumak
Japonca yansıma seslerden her durumda ustaca yararlanan bir dil. Batankyu da iki yansıma sesi birleştiriyor. 'Batan' kendinizi yatağa attığınızda çıkan 'pat' sesini, 'kyu' ise anında uykuya daldığınızda gelen sessizliği anlatıyor.
Batankyu yapmak, vücudunuzun bataryası yüzde 1'e düşmüş gibi aşırı yorgun olduğunuzu gösteriyor. Uzun bir günün sonunda kendinizi yumuşacık bir yorganın üstüne bırakmaktan daha güzel bir his var mı?
Nurumayu (ぬるま湯): Rahatı bozulmasın diye yerinde saymak
Nurumayu kelimesinin gerçek anlamı 'ılık su'. Ne çok soğuk ne çok sıcak. Mecaz anlamda ise görece iyi bir durumda fazla rahat edip yerinde sayan kişiyi anlatmak için kullanılıyor.
Böyle biri, durumunun kötüleşebileceği endişesiyle risk almaktan kaçınıyor. Bulunduğu yerde o kadar rahat ediyor ki, ılık suyun içinde kalakalıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Japonların Sakinliğinin Sırrı Çocukken Öğrendikleri Tek Kelime
Yorum Yazın