Gelişim Psikolojisinin En Önemli İsmi Piaget'nin Yıllar Önce Verdiği Ebeveynlik Dersi
Şu sahne size de tanıdık geliyor mu?
4 yaşındaki çocuğunuz montunun fermuarıyla boğuşuyor, yüzünü buruşturmuş, nefesi giderek hızlanıyor. Siz daha ne yaptığınızı düşünmeden ellerinizi uzatıyor, fermuarı çekiyor, yakasını düzeltiyor ve herkesi kapıdan çıkarıyorsunuz. Bu bir sevgi davranışı ve bir bakıma öyle de.
Ama yaklaşık bir asır önce kendi çocuklarının oyun oynarken, bir şeyleri beceremeyip yeniden denerken dünyayı nasıl çözdüğünü yıllarca sessizce izleyen İsviçreli bir bilim insanı, sizden birkaç saniye daha beklemenizi isterdi.
Gelişim psikolojisinin en önemli isimlerinden Jean Piaget, ebeveynlerin bugün de sık yaptığı bir hataya on yıllar önce dikkat çekmişti.
Öncelikle tanıyalım: Jean Piaget kimdir?
9 Ağustos 1896'da İsviçre'nin Neuchâtel kentinde doğan Jean Piaget, Britannica'ya göre pek çok uzman tarafından 20. yüzyıl gelişim psikolojisinin en önemli ismi olarak kabul ediliyor. Çocukların dünyayı nasıl anlamlandırdığını sistematik biçimde inceleyen ilk kişi oydu.
Vardığı sonuçların önemli bir kısmı da kendi çocuklarından geliyordu. Shippensburg Üniversitesi'nin yayımladığı biyografiye göre 1925 ve 1927'de kızları, 1931'de de oğlu doğduktan sonra çocuklar, Piaget ve eşi Valentine'in yoğun gözleminin merkezine yerleşti.
Piaget, 1980'de hayatını kaybetti.
Çocuklar doldurulmayı bekleyen boş kaplar değil
Uzun süre çocuklar, sadece daha az şey bilen küçük yetişkinler olarak görüldü. Piaget'nin araştırmaları bu bakışı alt üst etti ve çocukların düşünme biçiminin yetişkinlerinkinden temelden farklı olduğunu gösterdi.
Piaget bu farkı dört evrede tanımladı: duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler dönemi. Her evre daha gelişmiş bir düşünme biçimini ve sembolleri kullanma becerisini beraberinde getiriyor. Ama her evrenin itici gücü aynıydı: çocuğun kendisi. Piaget'ye göre çocuklar kendi gerçeklik modellerini sürekli kurup yeniden kuruyor, büyüdükçe basit fikirleri daha büyük fikirlerin içine katıyordu.
Yani çocuklar, yetişkinlerin doldurmasını bekleyen boş kaplar değil, birer inşaatçı. Anlayışlarını dokunarak, deneyerek, başaramayıp yeniden deneyerek parça parça inşa ediyorlar. Piaget'nin 1970'lerde İngilizceye çevrilen eğitim kitabının adı da bu fikri özetliyor: 'Anlamak, icat etmektir.'
Piaget'nin uyarısı: Acele etmeyin
Piaget bu yüzden yetişkinleri aceleci olmamaları konusunda uyarıyordu. Ona göre çocuklar yalnızca kendi başlarına çözdükleri şeyi gerçekten anlıyor. Bir çocuğa bir şeyi fazla erken öğrettiğimizde, onu kendi başına keşfetme fırsatını da elinden almış oluyoruz. Quote Investigator'ın aktardığına göre Piaget bu fikri 1972'de yayımlanan 'Some Aspects of Operations' başlıklı yazısında dile getirmişti.
Bu mesajı en zor kabullenenler ise Amerikalılardı. Piaget 1960'larda ABD'de konferanslar verdiğinde dinleyiciler o kadar sık 'Bu evreleri nasıl hızlandırabiliriz?' diye sordu ki Piaget buna 'Amerikan Sorusu' adını verdi. Gazeteci Pamela Druckerman da 'Bringing Up Bébé' kitabında bu hikâyeyi anlatıyor. Piaget, 1970'te Psychology Today'e verdiği röportajda da çocukların bazı becerileri daha erken kazanabileceğini kabul etmiş, ama bunun gerçekten istenen bir şey olup olmadığını sorgulamıştı.
Piaget'nin dersini evde uygulamak için 5 öneri
Piaget'nin önerisini uygulamak, çocuğu kendi hâline bırakmak ya da çırpınırken izlemek anlamına gelmiyor. Değişmesi gereken, nasıl destek olduğunuz.
Yardım etmeden önce durun: Ayakkabı bağcığında, yapbozda ya da matematik sorusunda çocuğunuza gerçek bir şans tanıyın. Takıldığında cevabı değil, olabilecek en küçük ipucunu verin.
Düzeltmek yerine anlatın: Phoenix Health'ten psikolog Dr. Emily Guarnotta'ya göre gördüğünüzü dile getirip destek olduğunuzu göstermek, refleksle söylenen 'Bir şeyin yok' cümlesinden çok daha etkili.
Serbest oyuna alan açın: Piaget, yeni fikirlerin oyunda doğduğuna inanıyordu. Yaptığı blok kule fizik kurallarına meydan okusa bile oyunu çocuğunuz yönetsin.
Zorluğu çocuğa göre ayarlayın: Küçük bir çocuk elleriyle ve ağzıyla öğrenir, 9 yaşındaki bir çocuk ise bir problemi sesli düşünerek çözebilir. Çocuğunuzu olmasını istediğiniz yerde değil, olduğu yerde karşılayın.
Önce siz sakin kalın: Dr. Hoffmann buna 'birlikte düzenleme' diyor. Sizin sakinliğiniz, çocuğunuzun yaşadığı her şeyle baş edebileceğinizin işareti.
Piaget'nin çalışmaları ölümünden bu yana geçen on yıllarda araştırmacılar tarafından geliştirildi. Örneğin çocukların onun evrelerine ne kadar düzgün oturduğu hâlâ tartışılıyor. Ama mesajının özü hiç eskimedi. Bir dahaki sefere çocuğunuz fermuarla boğuşurken derin bir nefes alın ve 10'a kadar sayın. Fermuar sonunda yukarı kaydığında yüzüne yerleşen o 'Ben yaptım!' ifadesi, aslında bir zihnin inşa edildiğinin işareti.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Çocukların Özgüvenini Sessizce Etkileyen 5 Davranış
Yorum Yazın