Çocukların Özgüvenini Sessizce Etkileyen 5 Davranış
Pek çok ebeveyn çocuklarına eşit davrandığını düşünür. Ama araştırmalar, ebeveynlerin çoğu zaman farkında olmadan çocuklarından birine daha farklı davrandığını gösteriyor. Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) yayımladığı ve yaklaşık 19.500 kişiyi kapsayan bir analize göre, daha az kayırıldığını hisseden çocukların ruh sağlığı daha kırılgan, aile ilişkileri daha gergin olabiliyor.
İşte çocuğun özgüvenini sessizce etkileyen 5 davranış 👇
Kaynak: APA, Dove Self-Esteem Project
1. Başka çocukları kendi çocuğunuzdan daha coşkulu alkışlamak
Bir baba maçta oğlunun arkadaşının her hamlesini coşkuyla alkışlayıp kendi çocuğuna sadece 'İyi oynadın' diyebilir. Ona göre masum bir an, ama çocuk bunu 'Babam beni o kadar beğenmiyor' diye anlayabilir.
İlişkisel travma alanında çalışan aile terapisti Annie Wright, Business Insider'a yaptığı açıklamada bu tür davranışların çoğu zaman bilinçli olmadığını söylüyor. Wright'ın danışanlarında sık gördüğü bir örnek de ebeveynin bir çocuğun bütün basketbol maçlarına gidip diğerinin tiyatro gösterilerini kaçırması. Bunun sonucunda çocuk, anne ya da babasının duygusal olarak hayatında olmadığını hissedebiliyor.
Yapılabilecek şey basit: Çocuğunuzu başkalarıyla ölçmek yerine kendi çabasını ve ilerlemesini fark edip bunu ona söylemek.
2. Çocuğun mizacına göre davranmamak
Kardeşler aynı evde büyüse de mizaçları çok farklı olabilir: Biri hareketli ve dışa dönük, diğeri sakin ve içine kapanık. Ebeveynler kendilerine benzeyen ya da 'idaresi kolay' olan çocukla daha rahat bağ kurabiliyor.
Psychological Bulletin dergisinde yayımlanan ve 30 çalışmayı inceleyen meta-analize göre sorumluluk sahibi ve düzenli çocuklar ebeveynlerinden daha olumlu davranış görüyor. Çalışmanın başyazarı Brigham Young Üniversitesi'nden Doç. Dr. Alexander Jensen, ebeveynlerin bu çocukları yönetmeyi daha kolay bulabileceğini söylüyor. Jensen'i şaşırtan bulgu ise dışa dönüklüğün kayırılmayla bir ilişkisinin çıkmaması oldu.
Yani diğer çocuk daha az sevildiğini hissedebiliyor. Her çocuğun ihtiyaçlarını tanıyıp iletişimi ona göre ayarlamak bu dengeyi kurmaya yardımcı oluyor.
3. Genel geçer, içten olmayan övgüler
Bir ebeveynin bir çocuğunun başarısını uzun uzun anlatıp diğeri için sadece 'O da çok iyi' demesi tanıdık gelebilir. Çocuk bu farkı hemen yakalar ve kardeşinin başarısının daha değerli görüldüğü sonucuna varabilir.
Dove Self-Esteem Project'in ebeveynlere önerilerinden biri de tam olarak bu: Bir çocuk öne çıktığında ona övgü yağdırırken diğerinin çabasını gözden kaçırmamak. Kardeşler birbirine iyi davrandığında bunu da takdir etmek öneriliyor.
'Çok iyisin' gibi kalıp sözler yerine 'Bu işi bitirmek için ne kadar uğraştığını gördüm' gibi somut ve samimi cümleler çocuğa gerçekten görüldüğünü hissettiriyor.
4. "Neden kardeşin gibi olamıyorsun?" demek
Kardeş kıyaslaması, özgüveni en çok sarsan davranışların başında geliyor. Annie Wright'a göre bazı ailelerde 'altın çocuk' diğer kardeşler için bir başarı ölçütüne dönüşüyor: Biri hep 5 alıyorsa diğerinin de alması bekleniyor.
Dove Self-Esteem Project'in aktardığı 2021 tarihli bir çalışma, çocuklukta yoğun kardeş rekabeti yaşayan genç yetişkinlerin kendilerini daha az yetkin hissettiğini, özgüvenlerinin ve hayattan aldıkları doyumun daha düşük olduğunu ortaya koydu.
'Neden kardeşin gibi olamıyorsun?' sorusu çocuğa yetersiz olduğunu hissettirebilir, kardeşine karşı kıskançlık ve öfke de büyütebilir. Bunun yerine her çocuğun kendi güçlü yanlarını görüp onu bireysel olarak desteklemek gerekiyor.
5. Yaşa ve cinsiyete göre farklı beklentiler
Ebeveynler doğum sırasına ya da cinsiyete göre farkında olmadan farklı beklentiler yükleyebiliyor. APA'nın yayımladığı meta-analize göre hem anneler hem babalar kız çocuklarını kayırmaya daha yatkın. Büyük kardeşlere ise genellikle daha fazla özgürlük tanınıyor.
Doğum sırası notları bile etkileyebiliyor. Yaklaşık 400 genç üzerinde yapılan bir araştırmada ebeveynler, başarıları birbirine çok yakın olsa da ilk çocuklarını daha zeki sanıyordu. Bunun nedeni büyük çocuğun bir üst sınıfta olduğu için hep daha zor konular çalışmasıydı. Sonuçta küçük kardeş haksız yere 'daha az zeki' görülüyor ve okulda daha kötü bir performans gösteriyordu.
Sürekli kardeşiyle kıyaslanan çocuk, ne yaparsa yapsın ona yetişemeyeceğini düşünüp yeni şeyler denemekten vazgeçebiliyor. Uzmanlar, bir çocuğa farklı davranmak gerektiğinde nedenini açıklamayı öneriyor. Örneğin abinin yaşı büyük olduğu için daha geç yatabildiğini söylemek gibi. Jensen'in de dediği gibi, önemli olan bütün çocukların sevildiğini ve desteklendiğini hissetmesi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın