Zeki İnsanların En Kötü Özelliği Belli Oldu
Farz edin ki kötü bir gün geçiriyorsunuz ve birileriyle dertleşmeye ihtiyacınız var. Karşınızda ise Albert Einstein, Marie Curie, Nikola Tesla gibi isimler var. Kime derdinizi anlatmak isterdiniz? Bizden size tavsiye, hiçbirine anlatmayın. Zeki insanlar, ne sizi dinleyecektir ne de yeteri kadar empati kurup sizi anlayabilecektir.
Üstelik bunu biz değil, araştırmalar söylüyor.
Zeki insanların en kötü özelliği, iyi birer dinleyici olmamaları ve empatiden yoksun olmaları.
Derdinizi anlattığınız kişi sizi pek de dinlemiyorsa, o kişi aslında çok zeki olabilir.
Şimdi böyle diyerek sizi dinlemeyen insanlar için bir mazeret bulduğumuzu sanmayın. Sonuçta siz de dinleme yetenekleri çok da iyi olmayan bir insan olabilirsiniz. :)
Psychology Today'de yer alan içeriğe göre, ne kadar zekiyseniz dinleme beceriniz de o kadar kötüdür. Ne kadar başarılıysanız, empati yapma yeteneğiniz de o kadar azdır. En yakınlarınızı, örneğin eşinizi, kardeşinizi, arkadaşınızı dikkatle dinleme oranınız da aynı oranda azdır.
Bu durum, zeki insanların karakteriyle değil, nörobilimle açıklanıyor. Bakalım zeki bir insanla konuştuğunuzda onun beyninde neler oluyor?
Zeki insanlar, diğer insanlara göre daha hızlı işlem yaparlar. Desenleri daha çabuk tanırlar, daha çabuk sonuçlara varırlar ve ortalamadan daha hızlı yanıt üretirler. Çoğu alanda bu muazzam bir avantajdır. Ancak söz konusu dinlemeye geldiğinde bu bir dezavantaja dönüşür.
Daha konuşmacı sözünü tamamlamadan, hızlı çalışan beyin o cümlenin nereye gideceğini anlar, bir yanıt formüle eder ve onu prova etmeye başlar. Karşıdaki kişinin ağzı hala hareket ediyor olabilir. Fakat dinleyen, çoktan kafasında başka konulara geçmiştir bile.
Derdinizi anlatırken işler git gide kötüleşir.
Zeki ve yaratıcı insanlar daha kaygılı ve özbilinçli olma eğilimindedirler. Bu da, onların mevcut dikkat sürelerinin iyice kısalmasına neden olur. Siz daha derdinizin B noktasına anca gelmişken, onların zihninde ilginç (ama konuyla tamamen alakasız) bir konu belirebilir. Bu durumda derdini anlatan kişi, tıpkı çizgifilmlerde olduğu gibi sadece ağzını ve kollarını hareket ettiren bir figüre dönüşür.
Zeki insanların dert dinleme konusunda yaşadığı (veya karşı tarafa yaşattığı) bu sıkıntı, aslında duygusal bir kopukluktan ziyade beyinlerinin çalışma şeklinden kaynaklanır. Genelde 'beni anlamıyor' ya da 'bencilce davranıyor' gibi algılansa da, arka planda tamamen farklı bir bilişsel süreç işler.
1. 'Dert' Değil, 'Çözülecek Problem' Olarak Görmek
Zeki bir beyin, bir sorunla karşılaştığı anda otomatik olarak analitik moda geçer. Siz içinizi dökerken, o arka planda algoritma kurmaya, neden-sonuç ilişkisi çıkarmaya ve kök nedeni bulmaya çalışır. Fakat derdini anlatan kişi, çoğunlukla derdine deva bulunmasını istemiyordur. Zeki insan ise mantıklı çözümler sunarak derdini anlatan kişiyi daha da sinir edebilir.
2. Aşırı Mantık (Hiper-Rasyonellik) Filtresi
Zeki insanlar, yoğun duygusal tepkileri veya mantık hatalarıyla dolu döngüleri anlamlandırmakta zorlanabilirler. Örneğin toksik ilişkisini anlatan bir kişinin, neden hala bu ilişkiye devam ettiği zeki kişi tarafından anlamlandırılamaz. Mantıksız buldukları bir döngüyü tekrar tekrar dinlemek, zihinsel enerjilerini hızla tüketir ve bir süre sonra dinliyormuş gibi yapıp tamamen kendi dünyalarına çekilirler.
3. Zihinsel Sabırsızlık ve Hızlı İşleme (Processing) Hızı
Zeki insanların bilgiyi işleme ve sonuçları öngörme hızı genelde ortalamanın üzerindedir. Siz derdinizin daha ikinci cümlesindeyken, o hikayenin nereye varacağını, nerede hata yapıldığını ve sonucun ne olacağını çoktan tahmin etmiştir. Hikayenin geri kalanını (ve getirdiği duygusal yükü) dinlemek ona zaman ve enerji kaybı gibi gelebilir.
4. Empati Türlerindeki Farklılık: Bilişsel vs. Duygusal Empati
Psikolojide empati ikiye ayrılır:
Duygusal Empati: Karşıdakinin hissettiği acıyı, üzüntüyü doğrudan hissetmek (içselleştirmek).
Bilişsel Empati: Karşıdakinin neden öyle hissettiğini mantıken anlamak ama o duyguyu bizzat yaşamamak.
Zeki insanlar genelde bilişsel empatiyi çok iyi kullanırlar. Sizin neden üzgün olduğunuzu matematiksel olarak anlarlar, ancak sizinle birlikte o üzüntü havuzuna atlamak istemezler. Bu da onların 'soğuk' veya 'robotik' algılanmasına neden olur.
Benzer bir durum, kariyerinde kısa sürede yükselen insanlar için de geçerli.
Araştırmalar sürekli olarak daha yüksek statünün daha kötü dinlemeyle, daha kötü bakış açısıyla ve daha az saygıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Aslında bunun sebebi siz değil, statünüz oluyor.
Ne kadar yükseğe çıkarsanız, etrafınızdaki insanlar o kadar çok kendi kendilerini sansürler, endişelerini yumuşatır, anlaşmazlıklarını gizler ve gerçekte ne düşündüklerini söylemeden önce sizin hangi tarafa eğilim gösterdiğinizi anlamayı beklerler.
Tabii siz de olduğunuz noktaya bu bilişsel farkılılıklarınız sayesinde gelmişsinizdir.
"Yakınlık iletişim önyargısı" yani en iyi tanıdığımız insanları daha az dinleme özelliği.
Birilerini az dinlemek, yalnızca zeki insanların ya da statü sahibi insanların özelliği değil. Aslında hepimiz, yakın çevremizdeki insanları daha az dinliyoruz!Şikago Üniversitesi'ndeki araştırmacı Nick Epley, 'yakınlık iletişim önyargısı' olarak adlandırdığı bir olguyu belgeliyor. Bu mantığa göre, çok fazla tanımadığınız biriyle karşılaştığınızda, onun kim olduğuna veya ne söyleyeceğine dair hiçbir fikriniz olmuyor, bu yüzden onu gerçekten dikkatli dinlemeniz gerekiyor. Oysa eşiniz, iş arkadaşınız, eski bir arkadaşınız hakkında zihninizde bazı modeller var. Karşınızdaki kişi konuşurken o cümlenin nasıl biteceğini tahmin ediyor, onu nasıl teselli edeceğinizi biliyor ve hatta yapacakları itirazları bile tahmin ediyorsunuz.
Bu yüzden yakınlarımızı gerçekten dinlemeyi bırakıyoruz.
Birbirlerini çok iyi tanıyan, birbirlerine değer veren, yıllarca başarılı bir şekilde iletişim kurmuş iki insan, aniden bir çıkmaza girebilir. Her ikisi de diğerinin dinlemediğine ikna olmuştur ve aslında ikisi de haklıdır!
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Her Gün Yapıyoruz, Farkında Değiliz: Aslında Beynimizi Güçlendiriyor!
Yorum Yazın