Terk Edilmiş Köyler İçin Çılgın Plan: Aylık Para, Ücretsiz Ev!
İspanya'nın kırsal kesimlerinde sessizce yaşanan bir drama var. Madrid ve Barcelona'nın gürültüsünden uzakta, asırlık taş evlerin duvarlarında yankılanan yalnızca rüzgarın sesi. Bu coğrafya, İspanyolca'da 'España Vacía' - Boş İspanya - olarak adlandırılıyor. Ancak bu boşluk, aslında derin bir kayıptan ibaret: nüfusun büyük şehirlere göçü nedeniyle terk edilen binlerce köyün hikayesi.
İspanya İstatistik Enstitüsü'nün verilerine göre, ülkenin %84'ünde kilometrekareye 12,5'ten az insan yaşıyor.
Bu rakam, Avrupa Birliği'nin kırsal bölge tanımlamasının çok altında. Özellikle kuzeybatıdaki Galicia bölgesi ve Kantabrik Dağları'nın eteklerindeki köyler, demografik bir krize sürükleniyor. Ourense ili, bu sorunun en keskin yaşandığı yerlerden biri.
Rubiá belediyesi, bu dramatik tablonun belki de en çarpıcı örneklerinden birini sunuyor. 300 nüfuslu bu küçük belediye, yeni sakinleri çekmek için aylık 100-150 Euro hibe veriyor. Belediye Başkanı Román Rodríguez'in açıkladığı programa göre, Rubiá'ya yerleşen her yeni aile, ilk altı ay boyunca bu hibeden yararlanabiliyor. 'Köyümüz ölmesin diye elimizden geleni yapıyoruz' diyen Rodríguez, programın başlatıldığı 2019'dan bu yana 12 yeni ailenin gelebildiğini belirtiyor.
Kantabrik Dağları'nın en yüksek zirvelerinin bulunduğu Picos de Europa bölgesi, başka bir strateji benimsiyor. Asturias özerk topluluğundaki küçük köyler, şehirli ailelere ücretsiz ev teklif ediyor. Cabrales, Cangas de Onís ve Llanes gibi belediyeler, restore edilmiş geleneksel evleri 10-20 yıllığına ücretsiz kullanıma sunuyor.
Bu programın koşulları oldukça net: Aile en az 5 yıl köyde kalacağına dair taahhüt vermeli, çocukları varsa yerel okulu desteklemeli ve mümkünse yerel ekonomiye katkı sağlamalı.
Cabrales Belediye Başkanı María Jesús Álvarez, 'Evlerimiz boş kalırken, şehirliler daha sakin bir yaşam arıyor. Bu bir kazan-kazan durumu' açıklamasını yapıyor. İspanya Coğrafya Enstitüsü'nün 2022 raporuna göre, ülkede resmi olarak 3.000'den fazla köy nüfus kaybı nedeniyle terk edilme riskiyle karşı karşıya. Bu köylerin yaklaşık 1.300'ü halihazırda tamamen boş durumda. Castilla y León, Aragón ve Castilla-La Mancha bölgeleri en fazla etkilenen alanlar arasında yer alıyor.
Bu durumun sebepleri karmaşık. Kırsal alanlardaki iş imkanlarının azalması, gençlerin eğitim için büyük şehirlere gitmesi ve geri dönmemesi, sağlık ve ulaşım hizmetlerinin yetersizliği ana faktörler arasında sayılıyor. Demografik uzmanlar, bu trendin devam etmesi halinde 2040 yılına kadar 5.000'den fazla köyün tamamen boşalabileceğini öngörüyor.
Rubiá belediyesinin hibe programı, umut verici olsa da sınırlı etkili. Son üç yılda sadece 12 yeni aile gelmiş ve bunların yarısı iki yıl içinde tekrar ayrılmış. Program koordinatörü Ana Fernández, 'Para tek başına yeterli değil. İş imkanları ve sosyal yaşam da olmalı' değerlendirmesini yapıyor.
Picos de Europa'daki ücretsiz ev programları daha başarılı görünüyor.
Cabrales'te 8 ailenin 5 yıllık taahhüdünü tamamladığı ve kalıcı hale geldiği belirtiliyor. Bu ailelerin çoğu uzaktan çalışabilen profesyoneller: grafik tasarımcılar, yazılımcılar ve online eğitmenler. Bu programlar sadece demografik bir sorunu çözmeye çalışmıyor; aynı zamanda asırlık kültürel mirası koruma mücadelesi veriyor. Galicia'daki geleneksel palloza evleri, Asturias'ın hórreo ambarları ve taş köprüleri, bakımsızlık nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteklediği 'Pueblos con Encanto' (Büyüleyici Köyler) projesi kapsamında, tarihi dokusu korunan köylere yıllık 50.000 Euro'ya kadar restorasyon desteği veriliyor. Bu destek, yeni sakinleri çeken programlarla birleşince daha etkili oluyor.
Madrid Complutense Üniversitesi'nden demografist Prof. Carmen González, "Bu tür teşvik programları kısa vadeli çözümler olsa da, köklü değişiklik için ulusal düzeyde kırsal kalkınma politikaları gerekli" diyor.
Avrupa Birliği'nin 2021-2027 Kırsal Kalkınma Fonu'ndan İspanya'ya ayrılan 8,7 milyar Euro'nun doğru kullanılması kritik önem taşıyor. COVID-19 sonrası uzaktan çalışma kültürünün yaygınlaşması, bu programlara yeni bir ivme kazandırdı. İspanya Telekomünikasyon Bakanlığı'nın 2023 verilerine göre, kırsal alanlara fiber internet altyapısı yatırımları %300 arttı. Bu gelişme, şehirli profesyonellerin köylere yerleşmesini kolaylaştıran en önemli faktörlerden biri haline geldi.
España Vacía'ya karşı verilen bu mücadele, sadece İspanya'nın değil, tüm Avrupa'nın yaşadığı bir sorunun mikro ölçekteki yansıması. Rubiá'nın 100 Euro'luk hibesi ya da Picos de Europa'nın ücretsiz evleri, belki de kaybolmakta olan bir yaşam tarzını kurtarma umudunun son kırıntıları.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Bu Köye Yerleşmeyi Kabul Edenlere Devlet 1 Milyon 113 Bin Lira Ödüyor
Yüzde Yüz Artmıştı: Bir İlde Kiralar 5 Bin TL'ye Kadar Düştü
30 Yaş Geç Dediler, 58’inde Başardı: Şimdi Daha Büyük Planları Var
Yorum Yazın