Psikolojiye Göre Daha Mutlu Olmak İçin Almanız Gereken 5 Şey
“Para mutluluk getirmez” sözü kulağa ne kadar tanıdık gelse de psikoloji araştırmaları bu fikrin o kadar da basit olmadığını gösteriyor. Asıl mesele ne kadar para harcadığınızdan çok, onu neye harcadığınız. Bazı alışverişler kısa süreli bir heyecan yaratırken bazıları yaşam memnuniyetini daha uzun süre etkileyebiliyor. Peki psikolojiye göre daha mutlu olmak için paranızı hangi alanlara yönlendirmelisiniz?
Mutluluğu yalnızca daha fazla para kazanmakta aramak yerine, mevcut geliri doğru alanlara yönlendirmek mümkün.
Psikoloji araştırmalarına göre bazı harcamalar diğerlerinden çok daha fazla mutluluk sağlayabiliyor.
“Para mutluluk getirmez” sözü kulağa tanıdık geliyor. Ancak mutluluk ve tüketim davranışları üzerine yapılan araştırmalar, meselenin aslında paranın miktarından çok nasıl harcandığıyla ilgili olduğunu gösteriyor.
Psikologlar Elizabeth Dunn, Daniel Gilbert ve Timothy Wilson'ın çalışmalarının yanı sıra Happy Money, Stumbling on Happiness ve The How of Happiness gibi kitaplarda da benzer bir noktaya dikkat çekiliyor: Doğru harcama tercihleri, aynı miktardaki paradan çok daha fazla yaşam memnuniyeti elde etmenizi sağlayabiliyor.
Peki psikolojiye göre mutluluğu artıran harcamalar hangileri?
Yeni bir telefon, koltuk ya da kıyafet ilk alındığında büyük bir mutluluk verebilir. Ancak zaman geçtikçe bu heyecan genellikle azalır. Bunun temel nedenlerinden biri hedonik adaptasyon, yani beynin yeni ve hoş şeylere zamanla alışmasıdır.
Leaf Van Boven ve Thomas Gilovich'in 2003 yılında yaptığı araştırmada, insanların mutluluk amacıyla yaptıkları harcamalar karşılaştırıldı. Deneyimlere para harcayan kişilerin, eşya satın alanlara kıyasla bu harcamalardan daha fazla memnuniyet duyduğu görüldü.
Bunun nedeni deneyimlerin yalnızca satın alma anıyla sınırlı kalmaması. Bir konser, tatil, yemek kursu, kamp ya da arkadaşlarla geçirilen özel bir gün zamanla kişinin yaşam öyküsünün bir parçasına dönüşüyor. Üstelik güzel anılar, üzerinden zaman geçtikçe zihinde daha olumlu bir hale bile gelebiliyor.
Bu nedenle mutluluk için mutlaka pahalı bir tatil satın almak gerekmiyor. Sevdiğiniz bir sanatçının konserine gitmek, yeni bir hobi edinmek veya arkadaşlarınızla planladığınız küçük bir hafta sonu kaçamağı bile uzun vadede yeni bir eşyadan daha fazla tatmin sağlayabilir.
Günlük hayatta mutluluğu azaltan en önemli unsurlardan biri sürekli zamanın yetmediğini hissetmek olabilir.
2017 yılında Ashley Whillans ve çalışma arkadaşlarının yaptığı araştırmada, insanların para harcayarak zaman kazandıklarında, aynı parayı maddi ürünlere harcayanlara kıyasla daha yüksek yaşam memnuniyeti bildirdikleri ortaya çıktı.
Buradaki fikir oldukça basit: Sevmediğiniz işleri başkasına devrederek kendinize zaman satın alabilirsiniz.
Örneğin ev temizliği için destek almak, market alışverişini eve sipariş etmek, çamaşır hizmetinden yararlanmak veya yoğun dönemlerde bazı işleri dışarıdan yaptırmak, paranızı doğrudan boş zamana dönüştürebilir.
Aynı mantık yaşadığınız yer için de geçerli. İşe ulaşmak için her gün saatler harcamak yerine iş yerine daha yakın bir ev tercih etmek ilk bakışta daha pahalı görünebilir. Ancak her gün geri kazandığınız zaman; dinlenmek, sosyalleşmek, spor yapmak veya sevdiklerinizle vakit geçirmek için kullanılabilir.
Kısacası bazen satın alabileceğiniz en değerli şey yeni bir eşya değil, boş bir saattir.
Mutluluğun yalnızca kendimize yaptığımız harcamalardan geleceğini düşünmek oldukça doğal.
Fakat araştırmalar bunun her zaman böyle olmadığını gösteriyor.
Elizabeth Dunn, Lara Aknin ve Michael Norton tarafından 2008 yılında yapılan ve Science dergisinde yayımlanan çalışmada, insanların paralarını başkaları için harcadıklarında, aynı miktarı kendileri için harcayanlara göre daha mutlu hissettikleri görüldü.
Üstelik bunun için büyük miktarlarda para harcamak gerekmiyor.
Bir arkadaşınıza kahve ısmarlamak, ailenizden birinin ihtiyacını karşılamak, sevdiğiniz biri için küçük bir hediye almak veya önem verdiğiniz bir sosyal amaca katkıda bulunmak bile olumlu bir etki yaratabiliyor.
Bunun arkasında yalnızca cömertlik duygusu yok. Başkalarına yapılan harcamalar sosyal bağları güçlendiriyor. İnsanlarla kurduğumuz ilişkilerin yaşam memnuniyetimiz üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, küçük bir harcamanın düşündüğümüzden daha büyük bir karşılığı olabiliyor.
Bir tatili kredi kartıyla satın alıp aylar boyunca ödemek oldukça normal hale geldi.
Ancak psikoloji açısından bakıldığında, harcamanın zamanlaması deneyimden aldığınız keyfi etkileyebilir.
Davranışsal ekonomide “ödeme acısı” olarak ele alınan kavrama göre para harcarken yaşadığımız psikolojik rahatsızlık, tüketim deneyiminden aldığımız mutluluğu azaltabiliyor.
Bu nedenle bir deneyimin parasını önceden ödemek farklı bir psikolojik etki yaratabilir.
Örneğin yaz tatilinizin ücretini aylar öncesinden ödediğinizi düşünün. Tatil zamanı geldiğinde ödeme acısı büyük ölçüde geride kalmış olur. Üstelik tatili beklerken yaşadığınız heyecan ve beklenti de sürecin bir parçasına dönüşür.
Daniel Gilbert'ın Stumbling on Happiness kitabında da insanların gelecekte yaşayacakları olayları zihinsel olarak önceden deneyimlemelerinin önemli bir psikolojik etkisi olduğu anlatılıyor.
Yani mutluluk yalnızca deneyimin kendisinden değil, onu beklemekten de gelebiliyor.
Büyük bir alışveriş yapmak veya yılda bir kez pahalı bir tatile çıkmak kulağa cazip gelebilir.
Ancak mutluluk araştırmaları, sık yaşanan küçük olumlu deneyimlerin toplamda daha güçlü bir etki yaratabileceğine işaret ediyor.
Psikolog Ed Diener'ın öznel iyi oluş üzerine çalışmalarında, insanların olumlu duyguları ne kadar sık yaşadığının mutluluk açısından önemli olduğu görülüyor.
Bu nedenle bütün yıl para biriktirip tek bir büyük harcamaya yönelmek yerine, mutluluğu yılın geneline yaymak daha etkili olabilir.
Örneğin her hafta sevdiğiniz kafede kahve içmek, zaman zaman çiçek almak, ayda bir arkadaşlarınızla dışarıda yemek yemek veya arada kendinize küçük bir bakım deneyimi hediye etmek, günlük yaşamda daha sık olumlu anlar yaratabilir.
Burada önemli olan yalnızca harcamanın miktarı değil, mutluluğun ne kadar sık tekrarlandığıdır.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Çeşme'de Kumrucuya Tepki Yağdı! 1,5 Saatlik Süreyi Aşana 2 Bin TL Ücret
Yorum Yazın