Hayran Olduğumuz Ünlülerin Hatalarını Neden Görmezden Geliyoruz? Bilim Açıklıyor
Hayranı olduğumuz bir sanatçı, sporcu ya da ünlü yanlış bir şey yaptığında onu savunmaya neden daha yatkın oluyoruz? PsyPost'ta yayımlanan yeni bir araştırma, bu soruyu Taylor Swift'in hayranları üzerinden inceledi. Araştırmaya göre, sevdiğimiz bir ünlünün davranışı değerlerimizle çeliştiğinde, o davranışı haklı çıkarmaya çalışabiliyoruz. Peki ama neden?
İşte detaylar.
Taylor Swift'in Özel Jet Kullanımı 2022'de Gündem Olmuştu
2022 yılında sürdürülebilirlik odaklı bir pazarlama şirketinin hazırladığı raporda, Taylor Swift'e ait özel jetin yılın ilk aylarında 170 uçuş gerçekleştirdiği ve bu uçuşların yaklaşık 8.294 ton CO₂ emisyonuna karşılık geldiği hesaplanmıştı. Bu miktar, ortalama bir insanın yıllık karbon emisyonunun yaklaşık 1.185 katına denk geliyordu.
Haberin yayılmasının ardından Swift'in özel jet kullanımı sosyal medyada tartışma konusu olmuştu. Swift'in temsilcisi ise uçuşların tamamının şarkıcıya ait olmadığını, jetin düzenli olarak başka kişilere de ödünç verildiğini söylemişti. Araştırmacılar da yıllar sonra bu tartışmayı farklı bir açıdan ele alarak, Swift hayranlarının bu tür bilgilerle karşılaştığında nasıl tepki verdiğini incelemek istedi.
Hayranlar Sevdiği Ünlüyü Savunmak İçin Ne Yapıyor?
New Mexico State University ve Oregon State University'den araştırmacılar ile Union of Concerned Scientists ve Good Pug Media'dan araştırmacıların yürüttüğü çalışmaya, 18-29 yaş arasındaki yaklaşık 1.000 üniversite öğrencisi katıldı.
Katılımcılardan önce Taylor Swift'e ne kadar hayranlık duyduklarını belirlemeleri istendi. Ardından üç farklı metinden biri okutuldu. Bir gruba genel olarak bir ünlünün karbon emisyonlarıyla ilgili haber, bir gruba doğrudan Taylor Swift'in emisyonlarıyla ilgili haber, diğer gruba ise konuyla ilgisiz bir metin gösterildi.
Sonuçlarda özellikle dikkat çeken nokta Swift'e duyulan hayranlığın düzeyiyle ilgiliydi.
Swift'e daha güçlü bir hayranlık duyan ve onun karbon emisyonlarıyla ilgili haber okuyan katılımcılar, davranışı haklı çıkarmaya yönelik daha fazla rasyonalizasyon gösterdi.
Üstelik bu rasyonalizasyon arttıkça, katılımcıların karbon emisyonları konusundaki kaygılarının ve çevre dostu davranışlarda bulunma niyetlerinin de daha düşük olduğu görüldü. Burada önemli ayrıntı ise araştırmanın gerçek hayattaki davranışları değil, davranışta bulunma niyetlerini ölçmüş olması.
Peki Kendimizi Nasıl İkna Ediyoruz?
Araştırmacılara göre burada “rasyonalizasyon” adı verilen bir ahlaki akıl yürütme stratejisi devreye giriyor. Kişi, hayran olduğu birinin kendi değerleriyle çelişen davranışıyla karşılaştığında, bu davranışı daha kabul edilebilir gösterecek gerekçeler bulabiliyor.
Çalışmada ayrıca “moral decoupling” olarak adlandırılan farklı bir strateji de ele alındı. Bu yaklaşımda kişi, ünlünün yaptığı yanlış ile onun sanatçı olarak yeteneğini birbirinden ayırabiliyor. Ancak araştırmanın öne çıkan bulgusu, özellikle rasyonalizasyonun çevresel kaygılar ve çevre dostu davranış niyetleriyle bağlantılı olmasıydı.
Araştırma Her Hayran Kitlesi İçin Geçerli mi?
Araştırmacılar sonuçların herkese genellenemeyeceğine dikkat çekiyor. Katılımcıların büyük bölümü beyaz, heteroseksüel ve siyasi olarak Demokratlara eğilimli üniversite öğrencilerinden oluşuyordu. Ayrıca çalışma gerçek çevre davranışlarını değil, davranış niyetlerini ölçtü ve katılımcıların araştırmadan önce Swift'in özel jet kullanımı hakkında ne kadar bilgi sahibi olduğu bilinmiyordu.
Yani araştırma, “Taylor Swift hayranları çevreyi daha az önemsiyor” demiyor. Daha dar ve ilginç bir şey gösteriyor: Hayran olduğumuz birinin davranışı değerlerimizle çatıştığında, o davranışı savunmak için kendimize daha kabul edilebilir bir açıklama bulabiliyoruz.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Danimarka'da Evlerde Neden Perde Yok? Akşamları Evlerin İçi Vitrin Gibi!
Yorum Yazın