Gece Uykunuzda Yaşanan Bu Detaya Dikkat: Tam 83 Farklı Hastalığın Habercisi Olabilir
Uykuyla ilgili çalışmaların çoğu tek bir soruya dayanır: 'Gecede kaç saat uyuyorsunuz?'
Yeni bir araştırma bu soruyu bir kenara bırakıp doğrudan ölçüm yaptı. Pekin Üniversitesi ve Başkent Tıp Üniversitesi'nden araştırmacılar, UK Biobank kapsamındaki yaklaşık 95 bin kişinin bir hafta boyunca bileğinde taşıdığı sensör verilerini inceledi ve bu kişileri ortalama dokuz yıl takip etti. Sonuç, uykunun sadece süresinin değil yapısının da önemli olduğunu gösteriyor. REM uykusu daha fazla olanlarda 83 ayrı hastalığın riski daha düşük çıktı.
Peki bu rakamlar tam olarak ne anlatıyor?
Uykuyla Hastalıklar Arasında Bir Bağ Var mı?
Araştırmacıların kendi ifadesiyle, bu alandaki çalışmaların çoğunda sorun yöntemin kendisi: 'Uyku ile hastalık ve ölüm riskleri arasındaki ilişkiyi inceleyen önceki pek çok çalışma, ağırlıklı olarak kişinin kendi beyanına dayalı anketlerle ölçülen uyku süresine odaklandı.'
Fakat kendi beyanımız, insanların ne kadar uyuduğunu iyimser tahmin etmesine açık kapı bırakıyor; üstelik uykunun bölünmesi ya da evrelerin ne kadar sürdüğü gibi ayrıntılar da dikkate alınmıyor.
İdeal yöntem polisomnografi, yani laboratuvarda göz hareketleri, kas aktivitesi ve beyin dalgalarının ölçülmesi. Ama bu bir iki geceliğine yapılabilecek bir şey; on binlerce insanı yıllarca izlemek için uygun değil!
Ekip bu yüzden UK Biobank'ın içindeki özel bir gruba yöneldi. Yaklaşık 230 bin kişi bileklerinde ivmeölçer taşıdı. Bunların 95.559'unun yedi günlük verisi derin öğrenme temelli bir algoritmayla çözümlendi ve REM, derin ve hafif uyku evreleri, toplam süre, uykuya daldıktan sonraki uyanıklık ve uyku düzensizliği ayrı ayrı hesaplandı.
İstatistiksel düzeltme sonrası 156 anlamlı ilişki ortaya çıktı. Yani çalışma tek bir hastalığa değil, insan sağlığının neredeyse tamamına aynı anda bakıyor.
REM Uykusu 83 Hastalıkla İlişkili Çıktı: Riski En Çok Düşen Parkinson Oldu
REM, rüya görülen ve beynin oldukça aktif olduğu evre; yetişkinler uykularının yaklaşık yüzde 20-25'ini bu evrede geçiriyor ve REM dönemleri sabaha doğru uzuyor.
Çalışmada REM süresi daha uzun olanlarda 83 ayrı hastalığın riski daha düşük bulundu; bunların arasında kalp damar hastalıkları, metabolik ve psikiyatrik durumlar var.
Rakamlar da dikkat çekici. REM süresindeki belirli bir artış (yaklaşık 47,6 dakika) kalp yetmezliği riskinde belirgin bir düşüşle ilişkilendirildi. Demans için oran daha da belirgindi. En büyük fark ise Parkinson hastalığında görüldü.
Derin uyku ise ayrı bir başlık. Daha fazla derin uyku, 7 durumla düşük risk bağlantısı gösterdi; bunların arasında tip 2 diyabet ve majör depresyon bulunuyor.
Hafif uyku tarafında tablo ters dönüyor. Hafif uyku, uzun bir gece uykusunun parçası olduğunda faydalı; ama her gece aşırı hafif uyku, ruh sağlığı sorunları ile kas ve kemik problemlerinde daha yüksek riskle ilişkilendirildi.
Süre Kadar Bölünmemesi de Önemli: En Düşük Risk 6-8 Saat Aralığında
Toplam süreyle hastalık riski arasındaki ilişki düz bir çizgi değil, U harfine benziyor. Yani az uyumak da fazla uyumak da riski artırıyor. Çalışmada en düşük risk 6-8 saat aralığında görüldü ve bu aralık 69 farklı sağlık sonucu için geçerliydi. Diğer uçta ise net bir eşik var: günde 5 saatin altında uyuyanlarda 37 durumun riski daha yüksek çıktı.
Süre kadar önemli bir başka başlık da uykunun bütünlüğü. Gece boyunca sık sık uyanmak, yani uykunun küçük parçalara bölünmesi, metabolik ve psikiyatrik bozukluklarla ilişkilendirildi. Uyku düzensizliği ve uykuya daldıktan sonraki uyanıklık süresi ise ayrı ayrı kaygı ve madde kullanımı bozukluklarında daha yüksek riskle bağlantılı bulundu.
Kısacası 'yeterince uyudum' demek için toplam saati tutturmak yetmiyor; o saatlerin kesintisiz olması da gerekiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Emekli Beyin Cerrahı Açıkladı: Zamanın Hızlı Geçmesinin Sebebi
Yorum Yazın