Domatesler Renk Değiştirerek Çiftçiye Sinyal Verecek: Tarlalarda Yeni Dönem
Domatesler azot azaldığında pancara kırmızı-mor rengini veren pigmenti üretiyor.
Bitkileri, Cornell Üniversitesi'ne bağlı Programlanabilir Bitki Sistemleri Araştırma Merkezi (CROPPS) geliştirdi. Domateslerin genetiği, kök bölgesindeki azot azaldığında yaprak ve çiçeklerde betanin adlı pigmenti üretecek şekilde değiştirildi.
Denemeler, üniversitenin Musgrave Araştırma Çiftliği'nde yapılıyor.
Amaç, bitkinin azota ihtiyacını iş işten geçmeden göstermesi.
Projeyi geliştiren lisansüstü öğrencilerden Jacob Belding, sistemin kökten gelen sinyali görünür bir renge çevirdiğini anlatıyor. Belding'e göre böylece bitkinin azota acıktığı, henüz açlık çekmeye başlamadan görülebiliyor.
Çiftçiler bugün tarlalara ihtiyaçtan yüzde 50'ye kadar fazla azot veriyor. Bu fazlalık yer altı sularına ve göllere karışıyor, göllerde zararlı alg patlamalarına yol açıyor. Renk sinyali, gübrenin gereken yere verilmesine yardım ederek maliyetleri ve çevresel etkileri azaltabilir.
Geçen yılki ilk tarla denemesi araştırmacıları bile şaşırttı.
2025'te mısırların arasına dikilen domatesler, azotu düşük alanları yeterli olanlardan güvenilir biçimde ayırt etti. Projenin eş yürütücülerinden Margaret Frank, tarla koşullarının zorluğuna rağmen sonucun bu kadar net çıkmasına şaşırdığını söyledi. Frank, 'Başarılı olacağını düşünmemiştim. Ama lisansüstü öğrenciler yanıldığımı kanıtladı' dedi.
Bu yıl ise domateslere üç farklı azot uygulaması yapılıyor: düşük, normal ve önce düşük ardından normal. Sıcak günler ve külleme hastalığı nedeniyle sezon zorlu geçti. Yine de başta azot sıkıntısı çeken olgun bitkilerde, azot eklendikten sonra yeniden yeşil yapraklar çıktı. Ekip rengi alçaktan uçan dronlar ve el tipi spektrofotometrelerle ölçüyor, yaprak ve toprak örneklerini de inceliyor.
Bu domatesler yenmek için değil, tarlayı izleyen nöbetçi bitkiler olarak tasarlanıyor.
Araştırmacılar bu bitkileri asıl ürünlerin arasına dikmeyi planlıyor; domatesler gıda zincirine girmeyecek. Araştırma merkezinin direktörü Abraham Stroock, sistemin mısır gibi başka türlerde de çalışabileceğini ve su stresi gibi durumları da gösterebileceğini söylüyor.
Kullanıma sunulmadan önce yanıtlanması gereken sorular da var. Çiftçilerin rengi nasıl yorumlayacağı, bir tarlaya kaç nöbetçi bitki gerektiği ve genetiği değiştirilmiş bu sensörlerin nasıl karşılanacağı henüz netleşmiş değil.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Sıcaklar Artınca Domateslerin Üzerine Kil Püskürtmeye Başladılar
Tarımda Yeni Dönem: Kayaları Un Gibi Öğütüp Gübreye Dönüştürdüler
Yorum Yazın