Dağın Tepesine Köy Kurdular: Dillerini Yalnızca 2 Bin Kişi Konuşuyor
Azerbaycan’ın Büyük Kafkas Dağları’nda, deniz seviyesinden yaklaşık 2 bin 200 metre yükseklikte bulunan Hınalık köyü, bulunduğu coğrafyaya göre şekillenen yaşamıyla dikkat çekiyor. Dik yamaca basamak gibi dizilen taş evlerde bir yapının çatısı, üst taraftaki evin avlusu olarak kullanılıyor. Köyde ayrıca dünyada yalnızca yaklaşık 2 bin kişinin konuştuğu Hınalık dili yaşatılıyor.
Evlerin çatıları, üstteki evin avlusuna dönüşüyor
Azerbaycan’ın Guba bölgesinde bulunan Hınalık, Büyük Kafkas Dağları’nın en yüksek ve ulaşılması en zor yerleşimlerinden biri olarak biliniyor. Sert iklim, güçlü rüzgârlar ve düz arazi bulunmaması, köyün mimarisini doğrudan şekillendirdi.
Geleneksel evler, çevrede bulunan nehir taşları kullanılarak dik yamaca birbirine yakın biçimde inşa edildi. Yer kazanmak amacıyla alttaki evin düz çatısı, üst sırada bulunan yapının avlusu veya geçiş yolu olarak kullanılmaya başlandı.
Evlerin yamaç boyunca basamak gibi yükselmesi, köye uzaktan bakıldığında tek parça bir yapı görünümü kazandırıyor. Bazı çatılar yalnızca evleri örtmekle kalmıyor; köylülerin yürüdüğü sokak ve ortak kullanım alanı görevini de üstleniyor.
Hınalık dilini yaklaşık 2 bin kişi konuşuyor
Köy halkı, Kuzeydoğu Kafkas dil ailesine ait Hınalık dilini konuşuyor. Dil arşivlerindeki tahminlere göre Hınalık dilini bilen yaklaşık 2 bin kişi bulunuyor ve konuşurların büyük bölümü Azerbaycancayı da kullanıyor.
Hınalık dili, çevrede konuşulan diğer Kafkas dilleriyle karşılıklı olarak anlaşılamayan kendine özgü yapısıyla öne çıkıyor. Gündelik yaşamda ve aile içinde kullanılan dil, eğitim ve resmî işlemlerde Azerbaycancanın yaygınlaşması nedeniyle tehdit altında kabul ediliyor.
Uzun süre standart bir yazı sistemi bulunmayan Hınalık dili için 2007 yılında Moskova Devlet Üniversitesinden araştırmacılar, köydeki dil öğretmenleriyle birlikte Latin temelli bir alfabe hazırladı. Dili yazılı hâle getirme ve kayıt altına alma çalışmaları günümüzde de devam ediyor.
200 kilometrelik göç yolu UNESCO listesinde
Hınalık halkının yaşamı yalnızca yüksek dağ köyüyle sınırlı kalmıyor. Hayvancılıkla geçinen aileler, sürülerini yaz aylarında dağlardaki yüksek otlaklara, kışın ise Azerbaycan’ın orta kesimlerindeki alçak ovalara götürüyor.
Yaylaklarla kışlakları birbirine bağlayan ve “Köç Yolu” adı verilen mevsimsel göç rotası yaklaşık 200 kilometre uzunluğa ulaşıyor. Yol boyunca geçici konaklama alanları, otlaklar, su kaynakları, köprüler, mezarlıklar, camiler ve hayvancılık için kullanılan yapılar bulunuyor.
Hınalık köyü, yaz ve kış otlaklarıyla Köç Yolu’nu kapsayan kültürel alan 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Böylece köyün yalnızca taş evleri değil, yüzyıllardır sürdürülen yarı göçebe yaşam biçimi de koruma altına girdi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Psikolojiye Göre Ağız Şapırdatma Sesinden Hoşlanmamak Ne Anlama Geliyor?
1900’lerden 1990’lara İstanbul’un Değişimini Gösteren 8 Fotoğraf
Yorum Yazın