Psikolojiye Göre Ağız Şapırdatma Sesinden Hoşlanmamak Ne Anlama Geliyor?
Birinin yemek yerken ağzını şapırdatması çoğu kişiye rahatsız edici gelebiliyor. Ancak bazı insanlar bu sesi duyduğunda yalnızca huzursuz olmuyor; yoğun öfke, tiksinti veya ortamdan uzaklaşma isteği yaşayabiliyor. Psikoloji araştırmaları, kişinin günlük hayatını etkileyen bu güçlü tepkinin mizofoni olarak adlandırılan durumla ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Ağız şapırdatma sesi neden bu kadar rahatsız edebilir?
Mizofoni, belirli seslere veya bu seslerle bağlantılı görüntülere karşı toleransın azalması olarak tanımlanıyor. Ağız şapırdatma, çiğneme, yutkunma, nefes alma, kalem tıklatma ve parmak vurma gibi tekrarlayan sesler en sık karşılaşılan tetikleyiciler arasında bulunuyor.
2022 yılında yayımlanan uzlaşı çalışmasına göre tepkinin şiddetini her zaman sesin yüksekliği belirlemiyor. Sesin taşıdığı anlam, kim tarafından çıkarıldığı ve hangi ortamda duyulduğu da rahatsızlığın artmasına veya azalmasına neden olabiliyor.
Mizofonisi bulunan kişiler tetikleyici sesi duyduğunda öfke, tiksinti, kaygı veya panik yaşayabiliyor. Kalp atışının hızlanması, kasların gerilmesi ve terleme gibi fiziksel tepkiler de görülebiliyor. Dolayısıyla yaşanan durum, sıradan bir sesi sevmemekten daha güçlü ve istem dışı olabiliyor.
Beyin sesi yalnızca işitmekle kalmıyor
Current Biology’de yayımlanan 2017 tarihli araştırmada, mizofonisi bulunan kişiler tetikleyici sesleri dinlerken beynin ön insula olarak adlandırılan bölgesinde daha yüksek hareketlilik görüldü. Aynı sırada katılımcıların kalp atışları hızlandı ve terlemeyle bağlantılı deri tepkileri arttı.
Ön insula; kişinin bedeninde yaşanan değişiklikleri fark etmesi, duyguları işlemesi ve çevredeki uyaranların önemini değerlendirmesiyle ilişkilendiriliyor. Bulgular, ağız şapırdatma sesinin bazı kişilerde sıradan bir arka plan sesi olarak kalmadığını, güçlü bir bedensel ve duygusal tepkiyi harekete geçirebildiğini düşündürüyor.
2021 yılında yayımlanan başka bir beyin görüntüleme araştırması ise işitmeyle ilgili bölgeler ile ağız ve yüz hareketlerini yöneten motor alanlar arasındaki bağlantının mizofonisi bulunan kişilerde daha güçlü olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, kişi sesi duyduğunda beynin karşısındaki ağız hareketini istemsiz biçimde taklit ediyormuş gibi çalışabileceğini ve rahatsızlığın yalnızca sesin kendisinden kaynaklanmayabileceğini belirtiyor.
Her rahatsızlık mizofoni anlamına gelmiyor
Ağız şapırdatma sesini kaba, dikkat dağıtıcı veya sinir bozucu bulmak tek başına mizofoni göstergesi sayılmıyor. Tepkinin mizofoniyle ilişkilendirilebilmesi için genellikle yoğun, kontrol edilmesi zor ve kişinin günlük yaşamını etkileyen bir hal alması gerekiyor.
Tetikleyici sesler yüzünden aile yemeklerinden kaçınmak, insanlarla aynı ortamda bulunamamak, ders veya iş sırasında odaklanamamak ve ilişkilerde sık sık sorun yaşamak daha ciddi bir ses hassasiyetine işaret edebiliyor. Tepkinin şiddeti ve yaşam üzerindeki etkisi, yalnızca sesin sevilip sevilmemesinden daha belirleyici oluyor.
Mizofoni henüz DSM’de ayrı bir psikiyatrik tanı olarak yer almıyor ve herkes için geçerli tek bir tedavisi bulunmuyor. Seslere verilen tepki günlük yaşamı ve ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınması öneriliyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Telefonda Konuşmaktan Hoşlanmayan İnsanların Ortak Özelliği
Psikolojiye Göre Her Yere Erken Giden İnsanların Ortak Özelliği
1900’lerden 1990’lara İstanbul’un Değişimini Gösteren 8 Fotoğraf
Yorum Yazın