AFP'nin Aratıştırması Yeni Tartışmayı Başlattı: Homeros Odysseia’yı Türkiye'de mi Yazdı?
İzmir’in Bornova ilçesinde, zeytinliklerle çevrili bir vadinin yamacında bulunan mağara, Homeros’la ilişkilendirilen geçmişi nedeniyle dikkat çekiyor. Homeros Vadisi olarak anılan bölgedeki mağaranın, antik dönemin ünlü şairiyle bağlantısı uzun yıllardır anlatılıyor.
Ancak mağaranın Homeros tarafından kullanıldığı veya Odysseia destanının burada yazıldığı yönünde kesin bir tarihsel kanıt bulunmuyor. Bu iddialar, daha çok bölgedeki sözlü anlatımlara ve Homeros’un İzmir’le ilişkilendirilen yaşam öyküsüne dayanıyor.
Homeros ve İzmir bağlantısı hep tartışma konusuydu.
Homeros’un kim olduğu, nasıl bir yaşam sürdüğü ve nerede dünyaya geldiği, antik dönemden günümüze kadar uzanan tartışmalar arasında yer alıyor. İlyada ve Odysseia’nın şairi kabul edilen Homeros’un hayatına ilişkin güvenilir bilgiler ise oldukça az.
Hatta Homeros’un gerçekten yaşamış tek bir kişi mi olduğu, yoksa farklı şairlerin anlatılarının zamanla tek bir isim altında mı toplandığı konusu akademik çevrelerde hâlâ tartışılıyor. Antik kaynaklarda şairin doğum yeri olarak İzmir’in yanı sıra Sakız Adası ve Batı Anadolu’daki çeşitli kentlerin de adı geçiyor.
Bu tartışmada İzmir’in ayrı bir yeri bulunuyor. Antik çağdaki adı Smyrna olan kent, Homeros’un doğduğu yer olduğunu savunan merkezlerden biri olarak öne çıkıyordu. Bu nedenle Homeros’la ilgili rivayetler ve anlatılar, İzmir ve çevresinde yüzyıllar boyunca varlığını korudu.
Oklar Bornova'daki bir mağarayı gösteriyor.
Bornova’daki mağaranın Homeros’la özdeşleştirilmesi, İzmir’in şairle kurduğu tarihsel ve kültürel bağın günümüze ulaşan yansımalarından biri olarak görülüyor. Mağaranın yer aldığı vadinin Homeros’un adıyla anılması da bu ilişkinin bölgedeki en belirgin göstergelerinden biri.
Ancak mağarayla ilgili anlatılarda yerel inanışlarla tarihsel verileri birbirinden ayırmak önem taşıyor. Bugüne kadar mağarada Homeros’a ait olduğunu ortaya koyan herhangi bir yazıt, kişisel eşya veya doğrudan arkeolojik bulguya rastlanmış değil.
Bu nedenle Homeros’un Odysseia’yı söz konusu mağarada yazdığı yönündeki ifade, kanıtlanmış bir tarihsel gerçek olarak değil, bölgeye ilişkin yerel bir rivayet ve kültürel miras anlatısı olarak değerlendiriliyor.
Truva'dan Bornova'ya uzanan bir dünya var.
Homeros’a atfedilen Odysseia, Truva Savaşı’nın ardından İthaka Kralı Odysseus’un evine dönmek için çıktığı uzun yolculuğu anlatıyor.
Destanda gerçek coğrafyalarla mitolojik mekânlar iç içe geçiyor. Truva’nın bugünkü Türkiye topraklarında bulunduğu kabul edilirken, Odysseus’un yolculuğunda karşılaştığı bazı ada ve mağaraların gerçek dünyadaki karşılıkları kesin olarak belirlenebilmiş değil. Bu nedenle Odysseia, Yunanistan’ın yanı sıra Ege ve Doğu Akdeniz coğrafyasıyla da ilişkilendiriliyor.
Homeros’un eserlerinin Türkiye ile en önemli bağlantılarından biri Truva. Çanakkale yakınlarındaki Hisarlık’ta bulunan antik kentte, 19. yüzyılda Heinrich Schliemann’ın yürüttüğü kazılar, destanlardaki coğrafyanın gerçek yerlerle bağlantılı olabileceği düşüncesini güçlendirdi.
Ancak bu durum, destanların tarihsel olayları birebir anlattığı anlamına gelmiyor. İlyada ve Odysseia, uzun süre sözlü gelenek içinde aktarılan anlatıların, mitolojinin ve şiirin birleşimi olarak değerlendiriliyor.
Elimizde güçlü bir kanıt var mı?
Bugün bu soruya kesin bir yanıt vermek mümkün değil. Bornova’daki mağaranın Homeros’un yaşamıyla bağlantısını ortaya koyan doğrudan bir arkeolojik bulgu bulunmadığından, mağaranın şair tarafından kullanıldığını söylemek mümkün değil.
Homeros’un yaşamına dair temel bilgilerin dahi belirsiz olduğu düşünüldüğünde, Odysseia’nın nerede ve hangi koşullarda ortaya çıktığını kesin olarak belirlemek de oldukça güç. Bu nedenle mağara, “Homeros’un çalışma yeri bulundu” şeklinde doğrulanmış bir keşif olarak değil, İzmir’in şairle yüzyıllardır kurduğu kültürel bağın günümüzdeki yansımalarından biri olarak değerlendirilmeli.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı Basın Toplantısında Yere Düştü
Yorum Yazın