6 Bin Yıl Önce Soyu Tükendi Sanılan İki Hayvan Papua Ormanlarında Yaşıyormuş
Endonezya Papua'sındaki Kuş Başı (Vogelkop) Yarımadası ormanlarında, bilim dünyasının yaklaşık 6 bin yıl önce yok olduğunu düşündüğü iki keseli hayvan canlı olarak belgelendi. Tim Flannery liderliğindeki ekip, yalnızca fosillerden bilinen cüce uzun parmaklı possum ile halkalı kuyruklu planörün hâlâ yaşadığını ortaya koydu. Planör, bölgedeki Tambrauw ve Maybrat halkları için kutsal sayılıyor; yerli araştırmacı Rika Korain de çalışmanın ortak yazarlarından. Planör için ayrıca yepyeni bir cins (Tous) tanımlandı.
Detaylar 👇
Cüce uzun parmaklı possum, ormanda fotoğraflanarak hayatta olduğunu kanıtladı
Cüce uzun parmaklı possum (Dactylonax kambuayai) avuç içi büyüklüğünde, çizgili tüylere sahip bir keseli. En belirgin özelliği ise ön ayaklarında bulunan, diğerlerinden yaklaşık iki kat uzun parmak.
Bu parmak, ahşap içindeki böcek larvalarını çıkarmak için olta gibi kullanılıyor. Hayvan yalnızca Pleistosen dönemine ait fosillerden biliniyordu ve yaklaşık 6 bin yıl önce yok olduğu sanılıyordu.
Türün Kuş Başı Yarımadası'nda yaşadığı; fosil kayıtları, müzedeki bir örnek, yerel halkın bilgisi ve doğada çekilmiş fotoğraflarla ortaya konuldu.
Halkalı kuyruklu planör, Tambrauw ve Maybrat halkları için atalarının ruhunu simgeliyor
Halkalı kuyruklu planör (Tous ayamaruensis) ağaçlarda yaşayan, geceleri aktif bir possum. Güçlü bir tutunma kuyruğu ve ön ile arka bacakları arasında süzülmesini sağlayan deri zarı var. Büyük gözlü ve yaklaşık 300 gram ağırlığında; Avustralya'daki akrabası büyük planörün yaklaşık yarısı kadar.
Türün yerel adı Tous. Bilim insanları da yeni cinse bu adı verdi. Avustralya Müzesi'ne göre bu, 1937'den bu yana tanımlanan ilk yeni Yeni Gine keseli cinsi.
Planör, Tambrauw ve Maybrat klanları için kutsal. Rika Korain'e göre atalarının ruhlarının bir tezahürü sayılıyor. Mongabay'ın aktardığına göre hayvan erkeklerin ormanda gördüğü geleneksel inisiyasyon törenlerinin merkezinde yer alıyor. Kadınlar ise adını doğrudan söylemek yerine genellikle sadece o hayvan diyor.
Tim Flannery, Rika Korain ve yerel halkın ortak çalışması
Çalışmayı Avustralya Müzesi'nde konuk araştırmacı olan Tim Flannery ile Bishop Müzesi'nin başkanı Kristofer Helgen öncülük etti. Bulgular, 6 Mart 2026'da Records of the Australian Museum dergisinde yayımlanan makalede yer aldı.
Yerli Maybrat halkından insan hakları avukatı Rika Korain de makalenin ortak yazarlarından. Mongabay'ın Nisan 2026 haberine göre Flannery, Korain'den yerel bilgiye ulaşmak için yardım istedi. 2023'te Tambrauw'lu yaşlılarla yapılan görüşmelerde, planörün yakın ormanlarda hâlâ yaşadığı anlatıldı. Yaşlılar, Sorong yakınlarındaki kereste kesimi nedeniyle hayvanın yaşam alanının daraldığını da söyledi.
Mongabay'a konuşan başka araştırmacılar bunların aslında bir yeniden keşif olmadığını, yerel toplulukların uzun zamandır bildiği bilginin kayda geçirilmesi olduğunu vurguluyor. Flannery de kendi kariyerinin adada yaşayan kabile büyüklerinin aktardığı birikime dayandığını söylüyor.
Fotoğraf: Tim Flannery, 2014 (Wikimedia Commons, Peter Campbell, CC BY-SA 4.0).
Lazarus türleri ve ormanların geleceği
Bilim insanları, yok olduğu sanılıp yeniden bulunan canlılar için Lazarus türü tabirini kullanıyor. Flannery, tek bir Lazarus türünün bile olağanüstü olduğunu, binlerce yıl önce yok olduğu sanılan iki türün bulunmasının ise çok çarpıcı olduğunu söylüyor.
Kuş Başı Yarımadası'nın ormanlarındaki tehditler ise sürüyor. Mongabay'a göre bölgede kereste kesimi ve kalkınma baskısı var. Araştırmacılar, yaşam alanlarının korunmasında geleneksel orman sahiplerinin sürece dahil edilmesi gerektiğini savunuyor. Korain'e göre Tambrauw halkı için planörü avlamak tabu; bu da koruma açısından yerel değerlerle örtüşen bir fırsat sunuyor.
Fotoğraf: Tambrauw'da (Batı Papua) Warswai Nehri üzerindeki bir köprü ve çevresindeki orman, Abihut (Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0) (temsilî görsel).
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yarasaların Anavatanı Belli Oldu: 65 Milyon Yıl Önce Avrupa'da Doğmuşlar
Yorum Yazın