Yulaf, Badem, Hindistan Cevizi... En Sağlıklı Süt Çeşidi Belli Oldu
Süt hakkındaki tartışmalar yıllardır devam ediyor. Bazı uzmanlar insanların süt içmesini gereksiz bulurken bazı uzmanlar ise süt içmenin faydalarına dikkat çekiyor. National Geographic, uzmanlarla bir araştırma gerçekleştirdi ve süt ürünlerinden alınan doymuş yağların sanıldığı kadar zararlı olmayabileceğini ortaya koydu. Araştırmalarda, farklı süt çeşitleri de besin değerleri açısından incelendi.
En sağlıklı süt seçeneği, kişinin beslenme ihtiyaçlarına göre değişiyor ve süt türlerinin farklı yararları bulunuyor.
Gelin beraber inceleyelim.
Süt çeşitlerinin kafanızı karıştırması oldukça normal.
Market raflarında inek sütünün çeşitleri oldukça fazla. Tam yağlı, yarım yağlı, az yağlı, yağsız, laktozsuz... Üstelik bir de bitki bazlı seçenekler var. Yulaf sütü, badem sütü, soya sütü, Hindistan cevizi sütü! Dolayısıyla hangisini seçeceğimiz konusunda kafamız karışıyor ve elimiz her seferinde bir başkasına gidiyor.
National Geographic, market raflarındaki seçenekleri daha iyi anlamak için uzmanlardan yardım istedi. Uzmanlara hem inek sütünün yağ çeşitleri hem de bitki bazlı süt seçenekleri soruldu.
İlk olarak, son yıllarda yapılan araştırmaların süt ürünlerindeki doymuş yağın daha önce inanıldığı kadar zararlı olmadığını gösterdiği belirtildi. Daha önceki yıllarda, doymuş yağların damar tıkanıklığına yol açabileceği ve LDL kolesterol seviyelerini yükselterek kalp-damar hastalıklarını ve felç riskini artıracağı söyleniyordu.
Peki hangi süt çeşidi daha sağlıklı?
Öncelikle inek sütündeki yağ çeşitleri arasındaki farkı öğrenelim.
Tam yağlı, yarım yağlı (%2), az yağlı (%1) ve yağsız sütler arasındaki temel fark; kalori ve yağ miktarıdır. Bunun dışında protein, kalsiyum, D ve B12 vitaminleri, potasyum, fosfor, magnezyum ve diğer mikro besinler açısından büyük ölçüde benzer değerlere sahiplerdir.
Amerikan Kalp Derneği, kalp hastalığı riskini azaltmak için doymuş yağ alımını günlük toplam kalori alımınızın yüzde 6'sından azıyla sınırlandırmanızı öneriyor. Yani, genellikle günde yaklaşık 2.000 kalori tüketiyorsanız, bu doymuş yağdan en fazla 120 kalori (veya yaklaşık 13 gram) almanız anlamına gelir. Süt alışkanlıklarınızı değiştirmek, bu hedefe ulaşmanın kolay bir yolu gibi düşünülüyordu.
Ancak, Journal of Nutrition'ın Aralık 2025 sayısında yayınlanan bir çalışmada, araştırmacılar genç yetişkinlerin süt ürünleri tüketimini 25 yıl boyunca takip etti. Tam yağlı süt ürünlerini en çok tüketenlerin, en az tüketenlere göre koroner arter kalsifikasyonu geliştirme riskinin %24 daha düşük olduğu ortaya çıktı!
Bilim insanları bunun nedenini tam olarak bilmiyor. Çalışmanın ortak yazarı ve Minnesota Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu'nda kardiyovasküler hastalık araştırmacısı olan Ethan Cannon, bunun nedeninin sütün kalsiyum, potasyum ve D vitamini gibi besin maddeleri içermesi olabileceğini söylüyor.
Amerikan Klinik Beslenme Dergisi'nin 2022 sayısında yayınlanan daha önceki bir çalışmanın sonuçlarından yola çıkan teoriye göre, farklı besin kaynaklarından elde edilen doymuş yağların sağlık üzerindeki etkileri farklı olabilir.
Diyetisyen-beslenme uzmanı Keith Ayoob, 'Süt yağının vücutta farklı davrandığı görülüyor çünkü bir besin-protein matrisinin parçası. Bu nedenle, bağımsız bir yağ gibi kalp hastalığına katkıda bulunmuyor gibi görünüyor.' diyor.
Fakat Ayoob, 'İnsanların ekstra kaloriye ihtiyacı yok' diyerek tam yağlı süte geçilmesine gerek olmadığını ancak bu kadar da takıntılı olunmasına gerek olmadığını belirtiyor.
Geldik bitki bazlı süt çeşitlerine.
Uzmanlar, aslında bu ürünlere 'süt' demenin çok doğru olmadığını belirtiyor. Bitkiden elde edilen bu ürünler süt içermiyor ve besin değerleri de birbirinden oldukça farklı.
Joan Salge Blake, 'Bitkisel kaynaklı oldukları için otomatik olarak daha sağlıklı oldukları düşünülmemeli' diyerek uyarıda bulunuyor: 'Kalsiyum ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş olmalarına dikkat edilmeli. Ayrıca ilave şeker içerip içermedikleri mutlaka kontrol edilmeli. İnek sütünde, çikolatalı süt gibi aromalı ürünler dışında ilave şeker bulunmaz'
Diyetisyen Marisa Moore da aynı süt türünde bile markalar arasında önemli besin değeri farklılıkları olabileceğini belirtiyor. Bu sütlerin içimini daha kremamsı hale getirmek için farklı yağlar eklenebiliyor.
Soya Sütü
Bir bardak şekersiz soya sütü yaklaşık 70 kalori, 3,5 gram toplam yağ içeriyor ve doymuş yağ içermiyor. Çoğu bitki bazlı sütten farklı olarak bir bardakta yaklaşık 7 gram protein içeriyor ve bu miktar inek sütüne oldukça yakın. Bezelye proteininden üretilen içecekler de benzer protein oranına sahip. Soya sütü doğal olarak kalsiyum, potasyum, fosfor ve magnezyum içerirken birçok ürüne D vitamini de ekleniyor.
Yulaf Sütü
Bir bardak şekersiz yulaf sütü yaklaşık 120 kalori, 5 gram toplam yağ ve doymuş yağ içermiyor. İnek sütünden daha az protein içeriyor ancak daha fazla çözünür lif içeriyor. Yulaf sütü, kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini, A vitamini ve kalp sağlığı açısından faydalı olan beta-glukan adlı çözünür lif bakımından da zengin.
Hindistan Cevizi Sütü
Şekersiz içimlik Hindistan cevizi sütünün bir bardağı yaklaşık 45 kalori içeriyor. Protein miktarı düşük, toplam yağ ve doymuş yağ oranı ise hem inek sütünden hem de birçok bitki bazlı alternatiften daha yüksek. Pek çok marka ürünlerini kalsiyum, D vitamini, A vitamini ve B12 vitaminiyle zenginleştiriyor.
Badem Sütü
Bir bardak şekersiz badem sütü yaklaşık 40 kalori ve 2,5 gram toplam yağ içeriyor. Yağın büyük kısmını kalp dostu tekli ve çoklu doymamış yağlar oluşturuyor.
Kalsiyum ve potasyum açısından iyi bir kaynak olan badem sütü; E vitamini, B2 vitamini ve niasin de içeriyor. Bir miktar lif ve D vitamini bulunsa da protein oranı düşük.
"Ürün tüketilmeden önce mutlaka çalkalanmalı."
Özetle, en sağlıklı süt vücudunuzun ihtiyacı olan süt. Sadece yağ almaktan korktuğunuz için, sütün içerisindeki diğer yararlı maddelerden de kendinizi mahrum etmenize gerek yok. Örneğin bol kalorili bir kahve içiyorsanız, daha az yağlı ve daha az kalorili seçeneklere yönelebilirsiniz. Öte yandan evinizde günlük tüketim için bir süt alacaksanız, kalori tüketiminize de dikkat ediyorsanız bu kez illa bitki bazlı sütler içmek zorunda değilsiniz.
Ancak uzmanların önemli bir uyarısı var!
Özellikle bitki bazlı sütleri tercih ediyorsanız, mutlaka tüketmeden önce güzelce çalkalayın. Bitki bazlı sütlerde, vitamin ve minerallar dibe çökebilir ve istediğiniz faydaları alamazsınız.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bilim Kanıtladı: Doğumla İlgili Doğru Sandığımız Şey Yanlışmış!
Çölün Ortasına Koydukları Kutu 1200 Hektarı Ormana Dönüştürdü
Yorum Yazın