Yine Kaygımız Kendini Gösterdi: Neden Sürekli Aynı Şeyleri İzleriz?
Finalini ezbere bildiğiniz, replikleri karakterlerden önce söylediğiniz o diziyi bir kez daha açtınız mı? Merak etmeyin, yalnız değilsiniz; neredeyse herkesin 'bıkmadan izlerim' dediği bir yapım var. Üstelik yeni bir şeye başlamak yerine hep aynı hikâyeye dönmenin psikologlara göre sağlam bir açıklaması bulunuyor. İşin içinde beyin, stres ve hatta yalnızlık duygusu bile var.
Kaynak: Healthwatch Essex
Aynı diziyi tekrar tekrar izleme alışkanlığı, Amerika'daki Buffalo Üniversitesi'nde yıllardır mercek altında tutuluyor.
Bu merakın peşine düşen isimlerden biri, Buffalo Üniversitesi'nden psikolog Jaye Derrick. Derrick ve ekibi, 2009'da yayımlanan çalışmalarında sevilen dizilerin insanlara bir tür arkadaşlık hissi verip vermediğini sorguladı.
Çıkan tablo şaşırtıcıydı. Katılımcılar kendini yalnız hissettiğinde en sevdiği programa yöneldiğini, izledikten sonra da o boşluk hissinin hafiflediğini anlattı. Araştırmacılar bu duruma 'sosyal vekâlet' adını verdi. Yani ekrandaki tanıdık yüzler, kısa bir süreliğine gerçek bir sohbetin yerini tutabiliyor.
Beyin tanıdık sahneleri daha kolay işliyor, yorgun zihin de en çok bunu istiyor.
Psikoloji araştırmaları, daha önce izlenen bir diziyi ya da okunan bir kitabı yeniden açtığımızda beynin 'algısal akıcılık' denen bir rahatlık yaşadığını gösteriyor. Ne olacağını bildiğimiz için zihin zorlanmıyor, sahneler adeta kendiliğinden akıyor. Bu da insanı sakinleştiriyor.
Asıl bomba Derrick'in 2013'te yayımlanan ikinci çalışmasında patladı. İradesi yorucu görevlerle tüketilen katılımcılar, kendiliğinden tanıdık kurgu dünyalarına yöneldi. Sevdiği diziyle adeta şarj olan bu kişiler, ardından gelen ve sabır isteyen görevde daha başarılı oldu.
Kaygılı ve yorucu günlerde sonu bilinen bir hikâye, insana kontrol duygusunu geri veriyor.
Özellikle kaygı yaşayan ya da zihinsel olarak tükenmiş hisseden kişiler için yeni ve bilinmeyen bir yapıma başlamak gözünü korkutabiliyor. Sürpriz yok, hayal kırıklığı riski yok; sonu bilinen bir hikâye tam da bu yüzden güven veriyor.
Karakterler de işin cabası. İzleyiciler zamanla bu karakterlerle tek taraflı ama oldukça güçlü bağlar kuruyor, onları neredeyse eski bir dost gibi görüyor. Uzmanlar bu tekrarı stresle başa çıkma yollarından biri olarak değerlendiriyor. Yani zor bir günün ardından yine aynı diziyi açıyorsanız, aradığınız şey belki de sadece biraz huzur.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Psikolojiye Göre Aynı Diziyi Defalarca İzleyenlerin 3 Ortak Özelliği
Psikolojiye Göre Siniri Geçiren En Kolay Yöntem: Öfkeyi Kusmak Değil!
Yorum Yazın