Yılmaz Güney'in Hâkim Safa Mutlu Davasında 50 Yıl Gizli Kalan Dosya AİHM'e Taşındı
Yılmaz Güney'in 1974'te Adana'nın Yumurtalık ilçesinde yaşanan olay nedeniyle 1976'da mahkûm edildiği dava dosyası, 50 yıl sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne taşındı. Başvuruyu Güney ailesi adına yapan Avukat Bişar Abdi Alınak, güvenlik gerekçesiyle gizli tutulan dosyanın tamamına yarım asır sonra ulaştıklarını söyledi. Dilekçede otopsi bulguları, bilirkişi raporları, tanık ifadeleri ve bir mektup yer alıyor. Güney ailesi ise Güney'in adil yargılanmadığını savunuyor.
Dosya 50 yıl gizli kaldı.
Yılmaz Güney'in 1974'te Adana'nın Yumurtalık ilçesinde hâkim Safa Mutlu'nun ölümüyle ilgili yargılandığı davanın dosyası, 1976 tarihli kararın üzerinden tam 50 yıl geçtikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne götürüldü. Başvuruyu Güney ailesi adına Avukat Bişar Abdi Alınak yaptı. Alınak'a göre dosya güvenlik gerekçesiyle gizli tutulduğu için tamamı ancak yarım asır sonra ellerine ulaştı.
Güney'in eşi Fatoş Güney ile çocukları, avukat Alınak aracılığıyla 2024'te mahkemeye başvurup davanın meşru müdafaa kapsamında yeniden görülmesini ve Mutlu'nun mezarının açılmasını istemişti. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, tüm yargısal süreçlerin tamamlandığını ve meşru müdafaanın yasal şartlarının oluşmadığını belirterek talebi reddetti. İtiraz da üst mahkemede sonuçsuz kaldı. Anayasa Mahkemesi ise 25 Aralık 2025 tarihli kararında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını yetkisizlik, maddi ve manevi varlığın korunmasının ihlal edildiği iddiasını ise başvuru yollarının tüketilmemesi gerekçesiyle kabul edilemez buldu.
Olay bir plaj motelinde başladı.
Olay, 1974'te Yumurtalık'taki Belediye Plaj Moteli'nde yaşandı. Güney film çekimi için ilçedeydi ve eşi Fatoş Güney, dönemin Adana Belediye Başkanı Ege Bagatur, asistanı Şerif Gören ile film ekibiyle birlikte otelin gazinosunda oturuyordu. Hâkim Safa Mutlu da eşi Nuran Mutlu ve yakınlarıyla aynı gazinoya gelmişti. Mutlu çifti otelin yanındaki çadırda kalıyordu.
Güney'in 1976 tarihli gerekçeli kararda yer alan ifadesine göre masaya 22 kalibrelik bir tabanca getirildi ve Bagatur'a isterse ateş edebileceği söylendi. Gazino sahibi bunun üzerine atış için gazinodaki hâkim Mutlu'dan izin istedi. Güney, bu sırada arka masalardan kendisine küfürler edildiğini duyduğunu anlattı. Kimin söylediğini bilmediğini belirten Güney, bir arkadaşının 'Hâkimmiş' demesi üzerine hâkim de olsa terbiyesini bilmesi gerektiğini söyledi. Arka masadan 'Kim söyledi?' sorusu yükselince bunu kendisinin söylediğini kabul etti ve sarhoş olduğunu ileri sürdüğü birkaç kişinin üzerine doğru yürüdüğünü anlattı.
Güney'e göre dört kez saldırıya uğradı.
Güney, üzerine gelenleri görünce masadaki tabancayı alıp ayağa kalktığını, arkadaşlarının silahı elinden almaya çalıştığı sırada tabancanın patladığını ve birkaç el daha ateş edildiğini söyledi. Ardından gazinodan otel bölümüne çıkan merdivenlere gitti. Mutlu ile Yumurtalık Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Tuncer Aslan'ın yakınlarının kendisine dört kez saldırdığını, Mutlu'nun son olarak sandalyeyle üzerine geldiğini ve o sırada Mutlu'nun tek bir atışla yaralanıp düştüğünü öne sürdü. Savunmasında, 20 santimetrelik boy farkı ve 60 santimetrelik merdiven basamağı yüzünden olay anında Mutlu'dan 80 santimetre yukarıda durduğunu da ekledi.
Gazinodaki diğer tanıklar da benzer bir sıra anlattı. Tanıklara göre Güney önce havaya birkaç el ateş etti, merdivenin yanında durdu ve üzerine yürüyen Mutlu'ya üzerime gelme diyerek tekme attı. Mutlu yere düştü, kalkıp elindeki sandalyeyle yeniden Güney'in üzerine yürüdü ve silah dördüncü saldırıda ateşlendi. Güney'in amcasının oğlu Abdullah Bütün ise olaydan bir süre sonra jandarmaya teslim olup cinayeti kendisinin işlediğini iddia etti.
Nuran Mutlu'nun mektubu dosyaya girdi.
Güney'in Mutlu'yu hedef gözeterek ateş ettiğini gördüğünü söyleyen kişi, başvurudaki anlatıma göre hâkimin eşi Nuran Mutlu'ydu. Nuran Mutlu tanık ifadesinde, çevredekilerin silah atışı için eşinden izin istediğini, eşinin burada silah atılmayacağını söylediğini ve çadıra dönerken gazinodan üç el silah sesi geldiğini anlattı. Gazinoya geri döndüğünde Mutlu'nun Güney'in elinden tabancayı almaya çalıştığını, ikisi boğuşurken Güney'in ateş ettiğini öne sürdü. Mahkeme dosyasında, hazırlık ve son soruşturma ifadeleri arasında çelişki bulunduğu yazıldı.
Güney'in avukatı mahkemeye 10 Ocak 1976 tarihli bir mektup sundu. Üç kişilik bilirkişi heyeti de 12 Mart 1976 tarihli raporunda mektubun ve zarfın üzerindeki yazıların Nuran Mutlu'nun el yazısı olduğunu tespit etti. Osman Ö.'ye yazılan mektupta şu satırlar yer aldı:
“O zamanlar keşke hadiseyi görmediğimi söyleseydim, şimdi çok iyi olacaktı. Ama o anda çocuğumun menfaati için şuursuzca söyledim. İşin içinde biliyorsun ayrıca o anarşist köpeğin mahkum edilmesinde bir zorunluluk kabul ettiğim için o şekilde konuştum.”
Mahkeme mektubun, olayı görmediği hâlde görmüş gibi ifade verdiği anlamına gelebileceğini yazdı. Eşini kaybeden ve çocuğunun geleceğini düşünen bir annenin sızlanması olarak da okunabileceğini ekleyen mahkeme, pişmanlık ifadesi sayılsa bile mektubun delil niteliği taşımadığı sonucuna vardı.
Tanık ifadeleri değişti.
Bilirkişi raporuna göre otopsi, Mutlu'nun sağ gözünden giren ve başın sağ frontal bölgesinden çıkan kurşunun yol açtığı beyin kanamasından öldüğünü gösterdi. Aynı raporda Güney'in sol ön kolundan, yönetmen asistanı Şerif Gören'in ise sağ el parmağından yaralandığı yer aldı.
Gören'in ifadeleri dosyanın en çok tartışılan noktalarından biri oldu. İlk ifadesinde parmağındaki yarayı, kendisi denizdeyken Güney'in ateş ettiği kurşunun isabet etmesine bağladı. Sonraki ifadesinde ise Güney'in elinden tabancayı alırken parmağından yaralandığını söyledi ve Güney'den şikâyetçi olmadı. İlk ifadesini yaradan duyduğu korkuyla verdiğini öne sürdü. Alınak'ın dilekçesine göre Gören bu ifadeyi, olayın kapanmamasının filmin çekimine engel olabileceğini düşündüğü için vermişti. Dilekçede, en önemli tanıklardan biri olan Gören'e ancak yoğun çabalar sonucunda ulaşılabildiği de yazıldı.
Mahkeme haksız tahriki kabul etti.
Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 1976 tarihli gerekçeli kararı üç ayrı sonuç doğurdu. Güney, vazifesini yaptığı sırada Yumurtalık Hâkim Yardımcısı Safa Mutlu'yu öldürmek ve ruhsatsız silah taşımak suçlarından ceza aldı. Abdullah Bütün soruşturmayı yanlış yola sevk etmekten cezalandırıldı. Hem mağdur hem sanık olarak dosyada yer alan Şerif Gören ise yalan tanıklık suçlamasından beraat etti.
Kararın hüküm bölümü başvurunun dayanaklarından biri hâline geldi. Mahkeme, Mutlu'nun gazinoya dönüp Güney'in üzerine hücum ettiğini, göğsüne yumruk vurup küfrettiğini ve Güney'in iterek, tekmeleyerek karşılık vermesinin ardından sandalyeyle vurduğunu kabul etti. Kararda Güney'in nüfustaki adı Yılmaz Pütün olarak geçti ve gerekçede şu ifadeler yer aldı:
“Sanık Yılmaz Pütün'ün elinden tabancayı almak gayesine matuf olsa bile ölen Safa Mutlu'nun tevali eden bütün hareketleri TCK.nun 51/1. maddesine uygun şekilde bir haksız tahrik sebebi olarak kabul edilmiş, sanık Yılmaz Pütün maruz kaldığı haksız tahrik sebebiyle Safa Mutlu'yu kasten ve tevehhüren öldürdüğü sonucuna varılmıştır.”
Kurşun aşağıdan yukarı girmiş.
Alınak'ın AİHM'e sunduğu dilekçenin merkezinde otopsi bulguları var. Dilekçeye göre Güney, olay öncesinden itibaren görevde olmayan ve yoğun alkol etkisindeki Mutlu ile savcı yardımcısı Tuncer Aslan'ın yakınlarınca dört kez saldırıya uğradı. Silah da Mutlu'nun dördüncü saldırısında, yani sandalyeyle üzerine yürüdüğü anda patladı. Alınak, Güney'in Mutlu'dan en az 80 santimetre yukarıda durduğunu hatırlatıp şunları yazdı:
“Buna rağmen, otopsi raporunda, kurşunun aşağıdan yukarı meyilli olarak girdiği tespit edilmiştir. Yüksekteki bir şahıs tarafından, kasten ve hedef gözetilerek ateş edilen birinin, aşağıdan yukarı meyilli olarak vurulabilmesi fizik kurallarına aykırıdır.”
Dönemin Polis Enstitüsü Kriminalistik Öğretmeni Ertuğrul Korhan'ın mahkemenin talebiyle hazırladığı rapor da aynı yöne işaret etti. Korhan raporunda atışın aşağıdan yukarıya ve soldan sağa doğru olduğunu, yukarıdan aşağıya yapılamayacağını yazdı. Raporda atışın, Mutlu ile aynı seviyede bulunan üçüncü bir kişi tarafından yapılmış olabileceği ihtimali de yer aldı.
Savunma mezarın açılmasını istiyor.
Dilekçedeki bir başka itiraz mezarla ilgili. Adli Tıp, Mutlu'nun kafatasının incelenmesi gerektiğini söylemiş, mahkeme de bunun için kabrin nerede olduğunu sormuştu. Nuran Mutlu'nun vekilleri bu soru üzerine heyetin reddini istedi. Talep kabul edilmedi ama mahkeme hiçbir gerekçe göstermeden mezarı açtırmadı. Alınak, fethi kabir yapıldığında olayın bütün yönleriyle ortaya çıkacağını savunuyor.
Dilekçeye göre dosyada Mutlu'nun vurulma anını gördüğünü söyleyen tek bir tanık yok. Güney'in silahı bilinçli ateşlediğini gören de çıkmadı. Savunma, sandalyeyle alınan darbenin ardından silahın istemsizce patladığını ve bunun kast unsurunu ortadan kaldırdığını öne sürüyor. Ateşleme bilinçli olsa bile saldırının şiddeti göz önüne alındığında karşılığın orantılı kalacağı da iddialar arasında. Alınak yargılamaya siyasi müdahale yapıldığını, Güney'in ise hâkim katili gösterilerek itibar suikastına uğratıldığını savunuyor ve ellerindeki bilgiler için şu ifadeleri kullandı:
“Dönemin yargıçlarının taraflı yargılama ile dünya hukuk tarihine geçecek, hukuk garabeti niteliğinde bir karar tesis ettiklerini kanıtlar niteliktedir.”
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın