Okuyunca 'Yok Artık' Dedirten ve Dünyamızı Daha İyi Tanımanızı Sağlayacak 13 Coğrafi Bilgi
Dünyayı avucumuzun içi gibi bildiğimizi sanıyoruz ama haritalar bize hâlâ sürpriz yapabiliyor! Everest'ten daha 'yüksek' bir dağ, Avrupa Birliği'ne komşu bir Güney Amerika ülkesi, çöl sayılan buz kıtası... Okuyunca 'Yok artık!' diyeceğiniz, her biri kaynağıyla doğrulanmış 13 coğrafi bilgiyi sizin için derledik. Buyurun, beraber bakalım! 👇
1. Dünya'nın merkezine en uzak zirve Everest değil, Ekvador'daki Chimborazo!
Everest, deniz seviyesinden ölçünce 8.848,86 metreyle (2020 ölçümü) hâlâ dünyanın en yüksek dağı. Gelin görün ki Dünya tam bir küre değil, Ekvator çevresinde biraz şişkin. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'ne (NOAA) göre Ekvator'un hemen güneyindeki Chimborazo'nun zirvesi, Dünya'nın merkezine Everest'ten yaklaşık 2 kilometre daha uzak. Yani uzaya en yakın kara noktası burası! 🏔️
2. Fransa'nın en uzun kara sınırı Avrupa'da değil, Brezilya ile!
Güney Amerika'daki Fransız Guyanası, Fransa'nın denizaşırı bölgelerinden biri ve Avrupa Birliği'nin bir parçası sayılıyor. Brezilya ile arasındaki sınır yaklaşık 730 kilometre. Bu, Fransa'nın herhangi bir ülkeyle paylaştığı en uzun kara sınırı. Kısacası Brezilya, Avrupa Birliği'yle sınırı olan bir ülke. İki tarafı birbirine bağlayan tek köprü de Oyapock Nehri üzerinde. Fotoğraf: Enji973 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
3. Norveç ile Kuzey Kore arasında tek bir ülke var: Rusya!
Kulağa tuhaf geliyor ama harita yalan söylemiyor. Norveç, en kuzeyde Rusya ile yaklaşık 196 kilometrelik bir sınır paylaşıyor. Rusya'nın öbür ucunda ise Tumen Nehri boyunca uzanan, yalnızca 17 kilometre kadar süren bir Kuzey Kore sınırı var. Arada koca bir kıta olsa da kâğıt üzerinde iki ülke arasında tek komşu var! 🗺️
4. Plüton ile Rusya'nın yüz ölçümü neredeyse aynı!
Bu bilgi yıllarca 'Rusya, Plüton'dan büyük' diye dolaştı ama 2015'teki New Horizons ölçümleri tabloyu değiştirdi. NASA'nın verdiği yaklaşık 1.188 kilometrelik yarıçapla Plüton'un yüzey alanı 17,7 milyon kilometrekare civarında çıkıyor. Rusya ise 17,1 milyon kilometrekare. Yani cüce gezegen, dünyanın en büyük ülkesini kıl payı geçiyor! Fotoğraf: NASA / JHUAPL / SwRI / Wikimedia Commons (kamu malı)
5. Maldivler, dünyanın en alçak ülkesi!
NASA Earth Observatory'ye göre Maldivler'deki yaklaşık 1.190 mercan adasının yüzde 80'inden fazlası deniz seviyesinden 1 metre bile yüksek değil. 2018'de yayımlanan bir ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) çalışması, bu tür alçak adaların dalga taşkınları ve tatlı su sıkıntısı yüzünden 2050 civarında yaşanmaz hâle gelebileceğini öne sürüyor. NASA ise bazı adaların son yıllarda büyüdüğünü de not ediyor, yani tablo tek renk değil. 🌊
6. Arktik "ayı" demek ama adı kutup ayısından gelmiyor!
Kuzeydeki kutup bölgesine Arktik, güneydeki kıtaya Antarktika diyoruz. Arktik, Yunanca 'ayı' anlamındaki arktos sözcüğünden geliyor. Buradaki ayı, kuzey gökyüzünde parlayan Büyük Ayı takımyıldızı. Antarktika da 'ayının karşısı' demek. Bu arada kutup ayıları yalnızca Kuzey Yarımküre'de yaşıyor, penguenlerin neredeyse tamamı ise Güney Yarımküre'de. Yani kutup ayısıyla pengueni doğada yan yana görmeniz pek mümkün değil! 🐻❄️🐧
7. Hollanda'nın dörtte biri deniz seviyesinin altında!
Ülke topraklarının yaklaşık yüzde 26'sı deniz seviyesinin altında kalıyor. En alçak nokta Nieuwerkerk aan den IJssel yakınlarında, eksi 6,7 metre civarında. Ülkenin adı da boşuna değil, Nederland 'alçak topraklar' anlamına geliyor. Hollandalılar yüzyıllardır setler, kanallar ve pompalarla denizi geride tutuyor.
8. Dünyanın en büyük çölü Sahra değil, Antarktika!
Çöl denince aklımıza kum ve sıcak geliyor ama ölçüt yağış. Yılda 250 milimetreden az yağış alan yerler çöl sayılıyor ve Antarktika'nın iç kesimleri yılda yalnızca 50 milimetre kadar yağış alıyor. Yaklaşık 14 milyon kilometrekarelik yüz ölçümüyle Antarktika, 9 milyon kilometrekareyi biraz aşan Sahra'yı rahatça geride bırakıyor. Sahra ise dünyanın en büyük sıcak çölü. ❄️
9. Çin ile Afganistan komşu ama saatleri arasında 3,5 saat fark var!
İki ülke, Afganistan'ın Vahan Koridoru'nun ucunda kısa bir sınır paylaşıyor. Çin, doğudan batıya binlerce kilometre uzanmasına rağmen resmî olarak tek saat dilimi, yani Pekin saati (UTC+8) kullanıyor. Afganistan ise UTC+4.30 diliminde. Sınırı geçtiğiniz anda saatiniz 3,5 saat ileri ya da geri atlıyor! ⏰ Fotoğraf: Tom Hartley / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
10. Okyanusların bilinen en derin noktası Mariana Çukuru'ndaki Challenger Derinliği!
Batı Pasifik'teki bu çukur için yıllarca 1957'deki 11.034 metrelik ölçüm kullanıldı ama sonradan bu değerin biraz abartılı olduğu anlaşıldı. NOAA araştırmacılarının 2021'de yayımladığı çalışmaya göre en derin nokta yaklaşık 10.935 metre. Everest'i buraya koysanız zirvesi yine 2 kilometreden fazla suyun altında kalırdı! İnsanlı ilk iniş ise 23 Ocak 1960'ta Trieste batiskafıyla yapıldı. Fotoğraf: ABD Donanması / Wikimedia Commons (kamu malı)
11. Monako ile Vatikan'ı toplasanız New York'taki Central Park'tan küçük kalıyor!
Monako yaklaşık 2 kilometrekare, dünyanın en küçük ülkesi Vatikan ise 0,44 kilometrekare. İkisinin toplamı 2,5 kilometrekare civarında. Central Park ise yaklaşık 3,4 kilometrekare. Yani iki ülkeyi parkın içine yerleştirseniz geriye hâlâ boş alan kalır! 🌳 Fotoğraf: Andrea Einaudi / Wikimedia Commons (CC0)
12. Karaya en uzak okyanus noktası Point Nemo, bir "uzay aracı mezarlığı"!
Güney Pasifik'teki Point Nemo, en yakın karaya yaklaşık 2.688 kilometre uzaklıkta. Bu ıssızlık yüzünden ömrünü dolduran uzay araçları kontrollü biçimde bu bölgeye düşürülüyor. 1971'den bu yana burada yaklaşık 300 aracın kalıntısı var, 2001'de düşürülen Mir istasyonu da bunlardan biri. Yaklaşık 400 kilometre yükseklikte dönen Uluslararası Uzay İstasyonu üstten geçtiğinde, Point Nemo'ya en yakın insanlar astronotlar oluyor. NASA'nın planına göre istasyonun kendisi de 2030'un sonunda bu bölgeye indirilecek. 🛰️
13. ABD ile Rusya arasında yalnızca 3,8 kilometre var!
Bering Boğazı'ndaki Diomede Adaları'ndan Küçük Diomede ABD'ye, Büyük Diomede Rusya'ya ait ve aralarında 3,8 kilometre kadar mesafe var. Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi de tam iki adanın arasından geçiyor, bu yüzden adalara 'Dün' ve 'Yarın' adaları da deniyor. Kışın aralarında buzdan bir köprü oluşabiliyor ama iki ada arasında geçiş serbest değil.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!


Yorum Yazın