“Yarın Yaparsın” Diyerek Kendimizi Kandırıyoruz: Erteleme Alışkanlığını Bırakmanın Etkili Yolları
“Yarın yaparım” deyip ertelediğiniz işler birikiyor, sonra da yetiştiremediğiniz her şey için kendinize kızıyorsanız yalnız değilsiniz. Üstelik erteleme alışkanlığı her zaman tembellikten kaynaklanmıyor. Bazen gözümüzde büyüttüğümüz bir işten, başarısızlık ihtimalinden ya da o an hissetmek istemediğimiz sıkıntıdan kaçmanın en kolay yolu oluyor. Peki sürekli sonraya bıraktığımız işleri gerçekten nasıl hayatımızdan çıkarabiliriz? İşte araştırmaların işaret ettiği, günlük hayatta uygulanabilecek yöntemler...
Erteleme alışkanlığı çoğu kişinin hayatının bir döneminde karşılaştığı bir durum.
Ancak psikoloji araştırmaları, sürekli ertelemenin yalnızca tembellik veya kötü zaman yönetimiyle açıklanamayacağını gösteriyor. Yapılması gereken işin yarattığı stres, sıkıntı, kaygı ya da başarısızlık korkusu da kişiyi işi sonraya bırakmaya itebiliyor.
Beyin çoğu zaman uzun vadeli kazançtan ziyade kısa vadeli rahatlamaya yönelebiliyor.
Örneğin önemli bir raporu hazırlamak gelecekte rahatlamanızı sağlayacak olsa da işe başlamak şu anda sıkıcı veya stresli gelebilir. Telefonla birkaç dakika ilgilenmek ise anında daha iyi hissettirebilir. Bu nedenle erteleme, bazı durumlarda kişinin olumsuz duygulardan kısa süreliğine kaçmasını sağlayan bir davranış haline geliyor.
Bu döngüyü kırmanın ilk adımı da “Ben tembelim” demek yerine “Bu işi neden erteliyorum?” sorusunu sormak. İş çok büyük görünüyorsa, nereden başlanacağı bilinmiyorsa veya kusursuz yapılması gerektiği düşünülüyorsa çözüm motivasyon beklemek değil, görevi küçültmek olabilir.
“Bütün raporu bitireceğim” demek yerine “Dosyayı açıp ilk paragrafı yazacağım” demek çok daha uygulanabilir.
Aynı şey spor, ders çalışma veya ev işleri için de geçerli. Amaç işi bir anda tamamlamak değil, başlama direncini azaltmak.
Bir başka etkili yöntem ise “eğer-o zaman” planları oluşturmak. Örneğin “Saat 20.00 olduğunda masaya oturup 15 dakika çalışacağım” gibi net bir plan, belirsiz bir “akşam çalışırım” düşüncesinden daha işlevsel olabilir. Araştırmalar, bu tür planların hedeflenen davranışı başlatmayı kolaylaştırabildiğini gösteriyor.
Telefonu Uzaklaştırın, Karar Vermeyi Azaltın
Ertelemeyi yalnızca iradeyle çözmeye çalışmak da pek gerçekçi değil. Telefon, sosyal medya ve bildirimler çalışmayı bırakmak için sürekli hazır alternatifler sunuyor. Bu nedenle telefonu başka bir odaya bırakmak, bildirimleri kapatmak veya dikkat dağıtan uygulamaları sınırlandırmak işe başlamayı kolaylaştırabilir.
Aynı şekilde çalışacağınız alanı önceden hazırlamak da önem taşıyor. Gerekli dosyaların açık olması, masanın düzenlenmesi ve ne yapılacağının önceden belirlenmesi, “Şimdi ne yapacaktım?” aşamasında harcanan zamanı azaltıyor.
Ertelemenin arkasında bazen başarısızlık korkusundan çok mükemmel yapma baskısı bulunuyor.
“Yeterince iyi olmayacaksa hiç başlamayayım” düşüncesi, kişiyi işi sürekli ertelemeye götürebiliyor.
Bu nedenle ilk hedef kusursuz bir sonuç değil, kötü bile olsa bir taslak oluşturmak olabilir. Çünkü üzerinde çalışılabilecek kötü bir başlangıç, hiç başlanmamış mükemmel bir fikirden daha değerlidir.
Kendinize Kızmak Yerine Döngüyü Kırın
Ertelediğiniz için kendinizi sürekli suçlamak da çözüm olmayabilir. Araştırmalar, erteleme ile suçluluk ve olumsuz duygular arasında ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Bu yüzden “Yine hiçbir şey yapmadım” demek yerine “Bunu neden erteledim ve şimdi atabileceğim en küçük adım ne?” diye düşünmek daha işlevsel. Ertelemeyi tamamen ortadan kaldırmak yerine, erteleme başladığı anda döngüyü fark etmek daha gerçekçi bir hedef.
Sonuçta “yarın yaparım” alışkanlığından kurtulmanın sihirli bir formülü yok. Ancak işi küçültmek, net bir başlangıç zamanı belirlemek, dikkat dağıtıcıları ortadan kaldırmak ve mükemmeliyetçilik baskısını azaltmak bu döngüyü kırmaya yardımcı olabilir. Bazen ihtiyacınız olan şey daha fazla motivasyon değil, sadece bugün atılacak ilk küçük adım.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Yetişkin Çocukların Ailelerinden Duymayı En Çok İstediği 6 Cümle
Yorum Yazın