Uzaktan Donmuş Şelale Gibi Görünüyor: İçinde Bir Damla Su Yok
Aşağı doğru akan suyun aniden donduğu dev bir şelaleyi andıran dokuz metre yüksekliğindeki oluşumda gerçekte bir damla bile su bulunmuyor. Slovakya’daki Šomoška Taş Şelalesi, milyonlarca yıl önce soğuyan lavların bıraktığı sıra dışı bir jeolojik miras.
Dört milyon yıl önce soğuyan lavlar sütunlara ayrıldı
Slovakya ile Macaristan arasındaki sınıra yakın Šomoška bölgesi, yaklaşık 4 milyon yıl önce volkanik faaliyetlerin etkisi altındaydı. Pliyosen döneminde yeryüzüne ulaşan bazalt lavı belirli koşullar altında yavaşça soğumaya başladı. Sıcak kaya kütlesi sıcaklığını kaybettikçe küçüldü ve yüzeyinde düzenli çatlaklar meydana geldi. Soğumanın uzun süre boyunca devam etmesi, tek parça lav tabakasını birbirine bitişik çok sayıda taş sütuna ayırdı.
Ortaya çıkan sütunların büyük bölümü altı kenarlı bir yapıya sahip. Benzer bazalt oluşumları dünyanın başka noktalarında da görülebilse de Šomoška’daki sütunlar yaklaşık 15 ila 20 santimetrelik genişlikleriyle oldukça ince ve düzenli görünüyor. Çok sayıdaki sütunun yan yana sıralanması, kayalığın insan eliyle tek tek yerleştirilmiş taş çubuklardan yapıldığı izlenimini oluşturuyor. Oysa şekillerin tamamı lavın soğuması sırasında gerçekleşen doğal fiziksel süreçlerin sonucu.
Šomoška’daki oluşumu asıl sıra dışı kılan, bazalt sütunlarının dik biçimde yükselmek yerine aşağı doğru kıvrılması. Yaklaşık 60 ila 80 derecelik eğimle sıralanan sütunlar, donmadan hemen önce akışı durmuş bir su kütlesini andırıyor. Dokuz metre yüksekliğe ve yaklaşık 15 metre genişliğe ulaşan taş yüzey, uzaktan bakıldığında kayalardan dökülen dev bir şelale gibi görünüyor. Sütunların yönü ve kıvrımı, lav kütlesinin milyonlarca yıl önce hangi yüzeylerden soğuduğuna ilişkin izleri günümüze taşıyor.
Şelalenin altında taştan bir deniz bulunuyor
Taş şelale, Šomoška Ulusal Doğa Koruma Alanı içerisinde ve Slovakya’nın Šiatorská Bukovinka köyü yakınlarında bulunuyor. Macaristan sınırına çok yakın olduğu için oluşuma her iki ülkeden de ulaşılabiliyor. Koruma alanındaki yürüyüş parkurları ziyaretçileri ormanlık arazi içinden bazalt kayalığına götürüyor. Doğal oluşumun çevresine yerleştirilen bilgilendirme noktalarında bölgenin volkanik geçmişi, bitki örtüsü ve tarihi yapıları anlatılıyor.
Şelalenin hemen aşağısında, sütunlardan zaman içinde kopan bazalt parçalarının yamaçta birikmesiyle oluşan geniş bir moloz alanı yer alıyor. Üst üste yığılmış koyu renkli kaya parçaları nedeniyle bu bölüme “taş denizi” adı veriliyor. Donma, çözülme, sıcaklık değişimleri ve aşınma gibi doğal süreçler, bazalt sütunlarından parçaların ayrılmasına neden oldu. Böylece aynı volkanik oluşum, üst bölümde düzenli bir şelale, aşağıdaysa düzensiz dalgaları andıran bir taş yığını meydana getirdi.
Yürüyüş rotası taş şelaleyle sınırlı kalmayarak yakınlardaki Šomoška Kalesi’nin kalıntılarına kadar devam ediyor. Bölgedeki bazalt taşlarından yapılan kale, doğal oluşumun yüzyıllar boyunca insanlar tarafından da kullanıldığını gösteriyor. Şelalenin bir bölümünün geçmişte taş çıkarılması sırasında görünür hale geldiği düşünülüyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Barınacak Yer Bulamayınca Akşamları Kayaları Oyarak Ev Yaptılar
Yorum Yazın