Psikolojiye Göre İlk Görüşte Aşk Var mı?
'Bizimkisi ilk görüşte aşk' diyen de var 'ilk başta birbirimizden nefret ediyorduk' diyen de. Peki böyle bir şey nasıl mümkün oluyor? İki kişi, birbirini gördüğü ilk anda hayatlarının aşkı olduğunu anlayabiliyor mu? Ya da başta birbirinden nefret eden iki insan, nasıl oluyor da sonra birbirlerine aşık olabiliyor?
Psikoloji, nefretin aşka dönüşmesine 'olur' gözüyle bakarken ilk görüşte aşka daha mesafeli yaklaşıyor.
"İlk görüşte aşık oldum."
Psikoloji, bu söze biraz temkinli yaklaşıyor.
İnsanların 'İlk görüşte aşık oldum' dedikleri an deneyimledikleri yoğun duygu tamamen gerçek olsa da, araştırmalar bu durumun geleneksel anlamda bildiğimiz 'aşk'tan ziyade, anlık yüksek fiziksel çekim ile zihnin geriye dönük hafıza yanılsamasının güçlü bir birleşimi olduğunu gösteriyor.
'İlk görüşte aşk' kavramını deneysel ortamda inceleyen en kapsamlı çalışmalardan biri Groningen Üniversitesi'nde gerçekleştirildi. 500'den fazla katılımcıyla yapılan labaratuvar ve online buluşma deneylerinde şu sonuçlara ulaşıldı:
İlk görüşte aşk olarak tanımlanan duygu, yakınlık, bağlılık veya duygusal derinlik içermez.
Bu his, neredeyse tamamen yüksek fiziksel çekicilikle doğrudan korelasyon gösterir. Katılımcılar yalnızca son derece çekici buldukları kişilere karşı bu hissi yaşadıklarını belirttiler.
Araştırmacılar, ilk görüşte aşkın tek taraflı bir his olarak başladığını ve anlık 'tutkulu bir arzu' dalgası olduğunu saptadı.
Psikolojide "Halo Etkisi"
Bu olguya göre, çekici bulduğumuz bir insana zihnimizde otomatik olarak güvenilirlik, zeka, nezaket gibi olumlu nitelikler atfederiz. Bunun da ötesinde, ilişkileri yıllarca süren ve mutlu olan çiftler geçmişi hatırlarken zihinsel bir 'romantikleştirme' yaparlar. İlk karşılaştıkları andaki sıradan bir çekimi, ilişki başarıyla devam ettiği için 'Biz daha ilk saniyede birbirimize aşık olmuştuk' şeklinde geriye dönük olarak yeniden kurgularlar.
Yani aslında ilk anda aşık olmasalar bile öyleymiş gibi hatırlarlar.
Dr. Helen Fisher ve ekibinin yürüttüğü fMRI (beyin görüntüleme) çalışmaları, bir insanı ilk gördüğümüz anda beynin 'ödül merkezinin' (Ventral Tegmental Alan) milisaniyeler içinde aktifleşebildiğini göstermektedir.
İlk anlık çekim anında beyni etkisi altına alan mekanizmalar şunlardır:
Dopamin: Yoğun bir odaklanma, heyecan ve o kişiye doğru çekilme isteği yaratır.
Norepinefrin: Kalp atışını hızlandırır, avuç içlerinin terlemesine ve 'karnında kelebekler uçuşması' hissine yol açar.
Oksitosin eksikliği: İlk görüşte aşk anında tutku yüksektir ancak güven ve bağlanmayı sağlayan oksitosin hormonu henüz devreye girmemiştir.
Çekimden Gerçek Aşka Dönüşüm
Psikolojik bulgular ışığında özetlemek gerekirse; ilk görüşte aşk, teknik olarak gerçek bir 'aşk' değil, beynimizin sunduğu güçlü bir nörokimyasal kıvılcım ve fiziksel çekimdir. Aşkın tamamlanabilmesi için Sternberg'in Aşk Üçgeni Kuramı'nda belirttiği üç temel unsurdan (Tutku, Yakınlık ve Bağlılık) sadece 'Tutku'nun var olması yeterli değildir.
Yine de ilk anda yaşanan bu yoğun çekimi küçümsememek gerekir; nitekim bu kimyasal kıvılcım, iki insanın birbirini tanıması, zamanla duygusal yakınlık kurması ve gerçek bir aşka yelken açması için gereken ilk kapıyı aralayan en güçlü etmendir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın