Marketlerde Büyük Kısıtlamaya Son 3 Gün: 'Çevre Dostu' Ve 'İklim Nötr' Yazan Ambalajlara Kanıt Şartı
Avrupa Birliği'nde market raflarındaki ambalajlar için yeni dönem 27 Eylül 2026'da başlıyor. 2024/825 sayılı direktifle 'çevre dostu', 'ekolojik' ve 'iklim nötr' gibi ifadeler, doğrulanabilir bir kanıt olmadan artık kullanılamayacak. Kural sadece paketleri değil; reklamları, internetteki satış sayfalarını ve tüm ticari iletişimi kapsıyor.
Yasak listesi uzun: "Eko"dan "biyolojik olarak parçalanabilir"e kadar pek çok ifade kanıtsız kullanılamayacak.
Tüketicileri yeşil dönüşüm sürecinde güçlendirmeyi amaçlayan ve kısaca EmpCo olarak anılan 2024/825 sayılı direktif, 27 AB ülkesinin tamamında aynı gün uygulamaya giriyor. Düzenlemede açıkça örnek gösterilen ifadeler arasında 'çevre dostu', 'eko', 'yeşil', 'doğa dostu', 'ekolojik', 'iklim dostu', 'enerji verimli' ve 'biyolojik olarak parçalanabilir' yer alıyor.
'Yüzde 100 doğal', 'hakiki' ve 'taze sıkılmış' gibi etiketler de sıkı denetimin hedefinde. Güvenilir olmayan sürdürülebilirlik logolarına da yeni sınırlar getiriliyor; bağımsız bir sertifikasyon sistemine dayanmayan 'yeşil' etiketler raflarda sorun yaratacak.
Artık "çevre dostu ambalaj" yazmak yetmeyecek, iddianın neye dayandığı tek tek gösterilecek.
Yeni sistemde üreticiler, kullanmak istedikleri her çevreci ifade için resmî sertifika ya da ölçülebilir veriyle kanıt sunmak zorunda. Örneğin paketin üzerine sadece 'çevre dostu ambalaj' yazmak yerine, ambalajın üretiminde kullanılan enerjinin tamamının yenilenebilir kaynaklardan sağlandığı gibi açık ve doğrulanabilir bir bilgi verilmesi gerekiyor.
Kısmi iddialar da sınırlanıyor. Yalnızca dış ambalajı geri dönüştürülmüş malzemeden üretilen bir ürün, bütünüyle çevre dostuymuş gibi sunulamayacak; çevresel fayda ürünün tek bir parçasına aitse bu etikette açıkça belirtilecek.
En çok tartışılan madde ise karbon dengeleme. Başka bir yerde ağaçlandırma projesine para yatıran ya da karbon kredisi satın alan şirketler, bu yatırımı açıklayabilecek ama ürünlerini buna dayanarak 'iklim nötr' veya 'karbon nötr' diye pazarlayamayacak. Konuyu Capital'e değerlendiren uzman Orhan Atacan, şirketlerin artık 'Ne kadarını kanıtlayabiliyoruz?' sorusunu merkeze alması gerektiğini vurguladı.
Türkiye'de de benzer bir temizlik sürüyor: "Yüzde 100 doğal" ve "taze sıkılmış" ibareleri etiketlerden çıkarıldı.
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'nu mart ayında revize etti. Buna göre 'yüzde 100 doğal' ve 'en doğal' gibi abartılı ifadeler kaldırıldı; ambalajlı ürünlerde 'taze sıkılmış' ve 'fırından taze' yazılması yasaklandı. Endüstriyel üretime 'ev yapımı' demek tamamen yasak, 'günlük' ifadesi ise yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabiliyor.
Bakanlık son iki yılda 'tereyağı tadında' ve 'zeytinyağı tadında' gibi yanıltıcı ifadelere de sınır getirmiş, ithal ürünü yerliymiş gibi gösteren görselleri yasaklamıştı. Gerçek meyve yerine aroma kullanılan ürünlerde meyve fotoğrafı basılamıyor. Büyük üreticilere uyum için 1 Temmuz 2026'ya kadar süre tanınırken, küçük işletmeler ve esnaf için bu süre 2027 sonuna uzatıldı. Kurallara uymayanları idari para cezası ve ambalajı düzeltme zorunluluğu bekliyor.
Brüksel'i harekete geçiren rakam: Çevre iddialarının yarısından fazlası belirsiz ya da dayanaksız çıktı.
Avrupa Komisyonu'nun yaptığı araştırmada, ürünlerdeki çevresel iddiaların yüzde 53'ünün belirsiz, yanıltıcı veya dayanaksız bilgiler içerdiği, yüzde 40'ının ise hiçbir destekleyici kanıta sahip olmadığı tespit edilmişti. 'Yeşil aklama' olarak bilinen bu uygulama, çevre bilinci yükselen tüketicinin tercihlerini yönlendirmek için yıllardır kullanılıyordu.
Her şey yasak kapsamında değil. Resmî kurumlarca onaylanmış organik sertifikasına sahip tescilli gıdalar ve ürünler raflarda yer almaya devam edecek. AB pazarına ürün gönderen Türk ihracatçıların da 27 Eylül'den itibaren ambalaj ve reklam dillerini bu kurallara göre güncellemesi gerekiyor; önümüzdeki haftalarda raflarda etiketi değişen ürünlerin artması bekleniyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
"%50 + %20 İndirim" Yazan Etiketlere Düzenleme Geliyor
Market Kavanozlarını Konserve İçin Kullanmayın Uyarısı Yapıldı
Yorum Yazın