Makarnayla İlgisi Yok: Öğleden Sonra Neden Uykumuz Geliyor?
Saat 14.00 civarı göz kapakları ağırlaşıyor ve çoğumuz suçu öğle yemeğindeki pilava ya da ekmeğe atıp bir kahve daha içiyoruz. Oysa bilim insanlarına göre bu ağırlığın asıl sebebi tabaktakiler olmayabilir.
Yeni bakış açısı, beynin derinliklerindeki birkaç milimetrelik bir bölgeyi ve günde iki kez tekrarlanan doğal bir ritmi işaret ediyor. Uzmanlar ideal şekerleme süresini ve şekerleme yapamayanlar için basit bir alternatifi de açıklıyor.
Öğle saatlerinden sonra neden uykumuz gelir?
Beyin sapında, çapı birkaç milimetre olan locus coeruleus, yani 'mavi nokta' adlı bir bölge bulunuyor. Bu bölge, dikkat ve uyanıklığı düzenleyen noradrenalinin ana kaynağı.
Nörobilim araştırmacısı Dr. Mithu Storoni, Hyperefficient adlı kitabında mavi noktayı beynin vites kutusuna benzetiyor: Birinci vites uykulu bir zihni, ikinci vites derin odaklanmayı, üçüncü vites kriz anındaki alarm hâlini temsil ediyor.
Storoni'ye göre bu bölge öğle saatlerinde, yaklaşık 12 saatte bir tekrarlanan biyolojik bir ritim nedeniyle geçici olarak birinci vitese düşüyor. Bu yüzden hiçbir şey yemesek bile uyku bastırabiliyor. Çoğu kişi saat 15.00 civarında toparlanıyor; erken kalkanlarda bu düşüş daha erken, geç kalkanlarda daha geç yaşanıyor.
Makarna ve ekmeğin uyku yaptığı iddiası 1970'lerde farelerle yapılan bir deneye dayanıyor
Bazı çalışmalar yemeğin bu doğal düşüşü derinleştirebileceğini gösteriyor, ancak nasıl olduğu hâlâ net değil. 'Karbonhidrat uyku yapar' inancı ise 1970'lerde farelerle yapılan bir deneye dayanıyor.
ABD'deki Thomas N. Lynn Sağlık Araştırmaları Enstitüsü'nden Dr. William Orr ve ekibi bunu insanlarda test etti. Yüksek ve düşük karbonhidratlı öğün verilen katılımcıların uykuya dalma süreleri arasında anlamlı bir fark çıkmadı. Yani bir tabak makarnanın tek başına sizi uyutması pek olası görünmüyor.
Yemekten sonra kanın beyinden mideye kaydığı inancı da doğru değil; beyne giden kan akışı oldukça sabit kalıyor. Vagus siniri ya da tokluk hormonları gibi başka etkiler ise henüz doğrudan test edilmedi.
Uzmanlara göre ideal şekerleme 10-20 dakika, 30 dakikalık yürüyüş de benzer etki yapıyor
En bilinen çözüm kısa bir şekerleme. Dr. Victoria Garfield ve ekibinin Sleep Health dergisinde yayımlanan çalışmasına göre düzenli şekerleme yapanların beyin hacmi, 3 ila 6 yıllık beyin yaşlanmasına denk gelecek kadar daha büyük. Avustralya'daki La Trobe Üniversitesi'nden Omar Boukhris'in analizi de öğleden sonranın ilk saatlerinde yapılan şekerlemelerin sporcuların performansını belirgin şekilde artırdığını gösteriyor.
Ancak süre kritik. Uzun şekerleme derin uykuya sokuyor, sersemlik yaratıyor ve gece uykusunu bozabiliyor. Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Tomohide Yamada'nın 288 bin 883 kişiyi kapsayan meta analizine göre 40 dakikayı aşan düzenli şekerlemeler diyabet riskini artırıyor.
Navarra Üniversitesi'nden Dr. Alejandro Fernández-Montero'ya göre en güvenli aralık 10-20 dakika. Şekerleme mümkün değilse 30 dakikalık bir yürüyüş benzer bilişsel fayda sağlayabiliyor. Storoni ise saat 15.00'e kadar en az düşünce gerektiren işleri planlamayı öneriyor.
Uzmanların ortak uyarısı ise net: Hiçbir yöntem yeterli gece uykusunun yerini tutmuyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Uykusuzluğa Karşı 20 Dakikalık Şaşırtıcı Çözüm: En Az Uyku Kadar Etkili!
Bilim İdeal Uyku Süresini Açıkladı: 6 ve 8 Saat Detayına Dikkat!
Yorum Yazın