Kolumuz Uyuştuğunda Neden Bize Ait Değilmiş Gibi Hissediyoruz?
Kol uyuştuğunda sorun çoğu zaman damarlarda değil, baskı altında kalan sinirlerde oluyor.
Kol, bacak ya da elin uyuşması çoğunlukla bir uzvun üzerinde uyurken, otururken ya da uzun süre belli bir pozisyonda kalınca yaşanıyor. Yaygın inanışa göre bunun nedeni kan akışının kesilmesi. NTNU'dan nöroloji araştırmacısı Martin Syvertsen Mykland ise durumun genellikle büyük bir damarın kapanmasından kaynaklanmadığını söylüyor. Baskının, sinirin kendi içindeki kan akışını etkilediği düşünülüyor.
Kollarımızdaki sinirlerin çoğu iki tür lifi bir arada taşıyor:
Duyusal Sinir Lifleri: Vücudun farklı bölgelerinden gelen duyuları beyne taşıyor.
Motor Sinir Lifleri: Beyinden kaslara hareket sinyali gönderiyor.
Bu yüzden uyuşan bir elde hem his hem de hareket kabiliyeti aynı anda kaybolabiliyor. Sinir sıkıştığında sinyalleri geçici olarak engelleniyor. İçeride ne olacağı ise baskının ne kadar sürdüğüne ve ne kadar güçlü olduğuna bağlı.
'His kaybının asıl nedeninin sinirin içindeki kan akışı mı yoksa sinirin üzerindeki doğrudan mekanik baskı mı olduğu hâlâ net değil.' - Martin Syvertsen Mykland, NTNU
Baskı altındaki sinirin sinyalleri beyne düzgün ulaşamayınca uyuşma ve karıncalanma başlıyor.
Tıpta bu duruma parestezi deniyor. Sinirlerin düzgün çalışmak için taze oksijene ve besine ihtiyacı var. Baskı nedeniyle bunlar sinir liflerine ulaşamayınca beyne giden duyusal bilgi akışı bozuluyor. Bazı insanlar derin bir uykudan uyandığında kolunun boşlukta nerede olduğunu 'bulamadığını' anlatıyor.
'Parestezide sanki sinirin bir kısmı kısa devre yapmış gibidir. Koldan gelen bazı duyusal sinyaller beyne normalde olduğu gibi geri dönemez.' - Naomi Kleitman, ABD Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü
Ardından gelen iğne batması hissinin arkasında birkaç süreç olabilir:
Kendiliğinden Ateşlenen Sinirler: Bazı sinirler kendiliğinden sinyal göndermeye başlıyor ve beyne düzensiz uyarılar gidiyor.
Karışan Sinyaller: Farklı uyaranları algılayan sinirlerin sinyalleri karışınca beyin bunları batma, sıcaklık ya da uyuşma olarak yorumluyor.
Kanın Geri Dönüşü: Kolun pozisyonu değişip kan yeniden akmaya başladığında bu karışıklık birkaç dakika daha artabiliyor.
'Sinirlerin bir kısmı kendiliğinden boşalmaya başlar. Bu da beyne kaotik bir uyarı yağmuru gönderir.' - Robert LaMotte, Yale Üniversitesi
Mykland'a göre karıncalanmanın neden oluştuğu hâlâ tam olarak anlaşılmış değil. Ancak sinyallerin iletilme hızı gibi sinir sinyallerindeki değişikliklerle ilgili olduğu düşünülüyor.
Alkol aldıktan sonra kolun üzerinde uyumak, uyuşmanın haftalarca sürmesine neden olabiliyor.
Ağır bir içki gecesinin ardından el ya da kolun daha kolay uyuştuğunu fark etmiş olabilirsiniz. Bu duruma 'Cumartesi gecesi felci' (Saturday night palsy) deniyor. Burada baskı altında kalan sinir, üst koldaki üç ana sinirden biri olan radyal sinir. Radyal sinir üst kol kemiğinin etrafından dolandığı için gece kolun üzerinde uyunduğunda özellikle açıkta kalıyor ve hem uyuşmaya hem güçsüzlüğe yol açabiliyor.
'Alkol sizi daha hassas hale getirir. Kolunuz tuhaf bir pozisyondayken daha derin ve çoğu zaman daha uzun süre uyursunuz.' - Martin Syvertsen Mykland, NTNU
Kısa süreli baskıda büyük ihtimalle yalnızca sinirin dış katmanı etkileniyor. Sinir daha uzun süre sıkışırsa hissin normale dönmesi birkaç hafta sürebiliyor. Sinir kalıcı hasar görmediği için normal işlev yine de geri geliyor.
Uyku pozisyonuyla ilgili bazı öneriler de var:
Dirsek: Dirseği 90 dereceden fazla bükülü halde uyumaktan kaçınılması öneriliyor. Dirseğin iç kısmından geçen ulnar sinir, serçe ve yüzük parmağındaki hissi kontrol ediyor.
Bilek ve Parmaklar: Yan yatarken önüne yastık koyup tüm kolu desteklemek, bileği ve parmakları düz tutmak tavsiye ediliyor.
Sırtüstü Yatış: Kollar yanlarda ya da yastıkların üzerindeyken sırtüstü uyumak dirsek ve bileği ideal pozisyonda tutuyor.
Uyuşma geçmiyorsa, güçsüzlüğe yol açıyorsa ya da rahatsız ediyorsa doktora görünmek faydalı olabilir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Örümcekler Öldüğünde Bacakları Neden İçe Doğru Kıvrılır?
Yorum Yazın