Gökkuşağı Neden Yarım Daire? Tam Daire Görmek Mümkün mü?
Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklerinden oluşan gökkuşağının eşsiz güzelliğini anlatmaya gerek yok! Ancak bu göz alıcı güzellik, neden yay (yarım daire) şeklinde görünüyor? Üstelik, gökkuşağını tam daire şeklinde görme ihtimaliniz de var! Zira gökkuşağı oluşumu, sadece bir hava olayı değil. Aynı zamanda su damlalarının geometrisi ve ışığın kırılma indisinin mükemmel bir birleşimi.
Peki, gökkuşağı nasıl oluşur? 42 derecelik açının sırrı nedir? Nadir görülen tam daire gökkuşağı nasıl görünür?
Gökkuşağı Neden Yay Şeklinde? Bilimin Işık Büküm Sırrı
Her yağmur sonrası gökyüzünde beliren gökkuşağının yay şeklinde olması, doğanın en zarif geometrik olaylarından biridir. Bu görsel şölenin arkasında, Güneş ışığının su damlaları içindeki hassas yansıması ve geometrik bir sabit yatmaktadır.
Gökkuşağı Nasıl Oluşur?
Isaac Newton'un 1704 tarihli 'Opticks' adlı eserinde detaylandırdığı üzere gökkuşağı; ışığın su damlalarına girmesi, iç yüzeyde yansıması ve tekrar çıkarken kırılmasıyla oluşur. Her yağmur damlası küresel bir prizma görevi görerek beyaz ışığı renk bileşen renklerine ayırır.
Neden 40°- 42° Açıyla Ayrılır?
Kritik nokta şudur: Su damlasının geometrisi ve kırılma indisi nedeniyle, ışık damladan belirli bir açı aralığında ayrılır. Kırmızı ışık 42°, mor ışık ise 40° açıyla gözlemciye ulaşır.
Cambridge Üniversitesi fizik profesörü Dr. Philip Moriarty'nin açıklamasına göre, bu açı su damlasının küresel geometrisi ve suyun kırılma indisi (1.33) tarafından belirlenir. Güneş ışınları damlanın içinde bir kez yansıyıp bu sabit açılarla çıktığı için gözümüz bu ışığı bir yay kümesi olarak algılar.
Gökkuşağı Neden Yay Şeklinde Görünür, Tam Daire Değil?
Gözlem konumumuz, gökkuşağının formunu belirleyen ana faktördür. Işığın 42°'lik açıyla çıktığı tüm damlalar, gözlemciyi tepe noktası kabul eden bir koni oluşturur. Atmosfer fizikçisi Dr. Craig Bohren'in belirttiği gibi,
'yer seviyesindeki gözlemci gökkuşağının yalnızca yarı dairesini görebilir çünkü yeryüzü alt yarısını keser.'
Gökkuşağını Tam Daire Şeklinde Görmek Mümkün mü?
Buna karşın, bir uçağın penceresinden veya yüksek bir dağ zirvesinden bakıldığında, yer engelinin ortadan kalkmasıyla tam daire şeklinde gökkuşaklarını görmek mümkündür.
İkincil gökkuşağı ve Alexander bandı nedir?
Bazen birincil yayın dışında daha soluk bir ikincil gökkuşağı belirir. Bu fenomen, ışığın damla içinde bir değil, iki kez yansımasıyla oluşur ve yaklaşık 51° açıyla gözlemlenir. İlginç bir detay olarak, ikincil yayda renk dizilimi birincinin tam tersidir. Bu iki yay arasındaki daha karanlık görünen bölgeye 'Alexander bandı' denir.
Meteoroloji uzmanı Prof. Alistair Fraser'in çalışmalarında vurguladığı üzere bu bölge, ışığın her iki yay açısının dışında kalması nedeniyle daha az aydınlıktır. Yani, Alexander bandı aslında tamamen karanlık değildir ancak çevresine kıyasla %10 daha az aydınlıktır. Bu optik olay ise ilk kez yaklaşık 1800 yıl önce Alexander of Aphrodisias tarafından tanımlanmıştır.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Kedilerin Burunlarındaki Desenler Parmak İzi Kadar Benzersiz
Okyanusun En Derin Yerinde Basınç Neden Bu Kadar Yüksek?
Yorum Yazın