Dünya’nın Ağırlığını Ölçmek İçin Bir Dağ Kullandılar
Uyduların ve elektronik ölçüm cihazlarının bulunmadığı 1774 yılında bilim insanları, Dünya’nın kütlesini hesaplayabilmek için İskoçya’daki bir dağı kullandı. Schiehallion Dağı’nın çekim gücünün oluşturduğu küçücük sapmayı ölçen ekip, gezegenin ortalama yoğunluğunu günümüzde kabul edilen değere oldukça yakın biçimde hesapladı.
Bir dağın çekim gücü yıldızlarla ölçüldü
İngiliz Kraliyet Astronomu Nevil Maskelyne öncülüğünde gerçekleştirilen deney için İskoçya’nın Perthshire bölgesindeki Schiehallion Dağı seçildi. Bin 83 metre yüksekliğindeki dağın çevresindeki tepelerden uzakta bulunması ve neredeyse simetrik bir yapıya sahip olması, kütlesinin hesaplanmasını kolaylaştırıyordu.
Dağın kuzeyine ve güneyine gözlemevleri kuran Maskelyne, yıldızların konumlarını çekül doğrultusuyla karşılaştırdı. Dağın çekim gücünün çekülü kendisine doğru çok küçük bir açıyla kaydırması bekleniyordu. Aylar süren gözlemlerin sonunda toplam 11,6 yay saniyelik bir sapma ölçüldü.
Ortaya çıkan değer son derece küçüktü ancak dağın kendi çekim gücüne sahip olduğunu göstermeye yetti. Dağın hacmi ve yoğunluğu bilindiğinde, çekül üzerindeki etkisi Dünya’nın çekim gücüyle karşılaştırılabilecekti.
Sonuç modern değerden yaklaşık yüzde 18 uzaktı
Matematikçi Charles Hutton, Schiehallion’un hacmini hesaplamak için dağı çok sayıda dikey bölüme ayırdı. Eş yükseltideki noktaları birleştiren kontur çizgilerinden yararlanması, topoğrafik haritalamanın gelişimindeki önemli adımlardan biri oldu.
Hutton, hesaplamaların sonunda Dünya’nın ortalama yoğunluğunu metreküp başına yaklaşık 4 bin 500 kilogram olarak belirledi. Günümüzde kabul edilen değer metreküp başına yaklaşık 5 bin 515 kilogram. Dönemin sınırlı araçları düşünüldüğünde elde edilen sonuç, modern değerin yalnızca yaklaşık yüzde 18 altında kalıyordu.
Deney, Dünya’nın yüzeydeki kayalardan çok daha yoğun olduğunu da gösterdi. Hutton buradan hareketle gezegenin iç kısmında daha yoğun ve büyük olasılıkla metalik maddelerin bulunması gerektiğini düşündü. Böylece bir dağ, yalnızca Dünya’nın kütlesinin hesaplanmasına değil, iç yapısının anlaşılmasına da yardım etti.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Taşınan Herkesi Kanser Hastası Yapan Bina: Sırrı Duvarından Çıktı
Her Uçak Camında Bulunan Küçük Deliğin Nedeni Ne?
Yürüyen Merdivendeki Fırçaların Gerçek Görevi Ortaya Çıktı
Yorum Yazın