Çizgilerin Tanıklığı: 18 Örnek ile Karikatüristlerin Gözünden 12 Eylül Darbesi

-
4 dakikada okuyabilirsiniz

Bugün, milyonlarca kişinin hayatını sarsan, kimilerininse doğrudan hayatına bedel olan 12 Eylül Darbesi'nin yıl dönümü. Bir darbenin henüz girişim aşamasında dahi nelere mal olduğunu görenler için, o günlerde yaşanan trajedinin boyutunu kötü bir tecrübeyle de olsa anlaması kolaylaşıyor.

Peki, üzerine onlarca kitap ve makale yazılmış bu kırılma noktası çizerlerin penceresinden nasıl görünüyordu?

Not: Liste hazırlanırken, karikatür tarihçisi Turgut Çeviker'in KarikaTürkiye adlı eserinden faydalanılmıştır.

1. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yönetime el koyarak, parlamentoyu kapatması ve dokunulmazlıkları kaldırmasının ardından GırGır dergisinin kapağı

Çizer: Şevket Yıldız | 21.9.1980

2. Tan Oral | Cumhuriyet | 30.11.1980

3. Darbenin üzerinden 7 yıl geçtikten sonra Tan Oral'ın Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan çizgileri

Çizer:Tan Oral | Cumhuriyet | 16.01.1987 | Sayfa 14

4. Serdar Günbilen | Zemin | Kasım 1986

5. GırGır o yıllarda en çok okunan mizah dergilerinin başında geliyordu, dünyada ise en çok okunan karikatür dergileri sıralamasında üçüncü sıradaydı. Fakat 1981 yılında yayımladıkları sayının kapağı gerekçe gösterilerek dergi 1 ay süre ile kapatıldı

Müşerref Tezcan, 'Türkiyem' adlı şarkıyı TRT ekranında seslendirdiği sırada üzerinde bulunan Türk bayraklı kıyafet GırGır dergisinin kapağına konu oldu. Ve gördüğünüz kapak gerekçe gösterilerek dergi bir ay süre ile kapatıldı.

Çizer: Ergün Gündüz | Espri: Hasan Kaçan | 19.07.1981

"Direnmeye çalışan işçilere karşı bu şarkı kullanılıyor, işte ‘yurduma düşman girmiş’ falan diye. Kim ulan düşman?"

GırGır dergisinin kurucusu ve yöneticisi olan Oğuz Aral, NTV MAG dergisinin 2000 Eylül sayısında Gırgır'ın kapatılmasıyla ilgili Halil Nebiler'e şunları söylemişti:

'Ulan bir baktım, İzmir'de birazcık direnmeye çalışan işçilere karşı bu kadının şarkısı kullanılıyor, işte ‘yurduma düşman girmiş’ falan diye. Kim ulan düşman? 

Düşman bizim İzmir’de direnmeye çalışan işçiler. Kapağa koyduk karikatürü. Onun için ilk kapatılan yayın organı olduk elhamdülillah.

Önce dergiyi kapattılar, sonra kapatma gerekçesi aradılar. Kim kapatacak dergiyi, nöbetçi hakim. Sabahın köründe nöbetçi hakime gitmişler, derginin kapağını dayamışlar burnuna, bunu kapat demişler. Adamcağız da bir şey bilmeden, bakmış kapağa, kapatma gerekçesini yazmış. GırGır'ın kapatma gerekçesinde aynen, 'Yaşlı, çirkin, menhus bir kadının üzerine bayrak çizerek Türk bayrağına hakaret' ettiğimiz yazıldı. Bu sebeple Türk adliyesi benim 2.5 yıl hapsime talip oldu. Ulan bre!...'

6. Bir ironi: "Yaşasın, 1 Mayıs ve 27 Mayıs bayramları kaldırıldı"

MGK'nın ulusal bayram ve tatil günleri düzenlemesiyle 1 Mayıs ve 27 Mayıs bayram olmaktan çıkarıldı.

Çizer: Tan Oral | Cumhuriyet | 22.03.1981

7. Çağdaş Gazeteciler Derneği Ödülü'ne layık görülen karikatürü nedeniyle Dünya gazetesinden Seydali Gönel bir gece gözaltında tutuldu ve gazete para cezasına çarptırıldı

8. Tan Oral | Cumhuriyet | 14.06.1981

9. Darbe sonrasında 'yasak yayın' bulundurduğu gerekçesiyle tutuklandıktan sonra, cezaevine götürülürken ve cezaevinde askerler tarafından darp edilerek öldürülen İlhan Erdost

Çizer: Atila Kanbir | Yarın | Kasım 1981

10. Güngör Kabakçıoğlu | Tercüman | 27.04.1982

11. 1982 Anayasası'nın mimarı... Profesör Doktor Orhan Aldıkaçtı'nın başkanlığında yeni anayasa çalışmaları başladı

Çizer: Semih Poroy | Gösteri | Eylül 1982

12. 1982 Anayasası, halk oylamasında yüzde 91,37 oranında kabul oyu alarak, 7 Kasım'da yürürlüğe girdi

Oylamada 'mavi' hayır oyunu temsil ediyordu

Çizer: Behiç Ak | Cumhuriyet | 6.10.1982

13. Tan Oral | Cumhuriyet | 14.04.1982

14. "Demokrasiye geçiş"

Çizer: Ercan Akyol | Güneş | 11.0.8.1983

15. Kenan Evren, 12 Eylül Darbesi'nin demokrasiyi kurtarmak için yapıldığını söyledi ve ekledi "aynı ortam oluşursa ülkeyi yine TSK kurtaracak"

Çizer: Anonim | Limon | 05.05.1988

16. Bir dönemin ruhunu öldüren darbenin sonrasında: "Ne welcome diyen var, ne de go home"

6. Filo'ya bağlı bir uçak gemisi İstanbul'a geldi.

Çizer: Tan Oral | Cumhuriyet | 16.12.1985

17. Daha sonrasında

Çizer: Tan Oral | Cumhuriyet | 10.01.1986

18. Ve çok daha sonrasında...

Çizer: Kemal Gökhan Gürses | Cumhuriyet | 02.09.1986

Onedio IQ'yu Facebook'tan takip etmeyi unutmayın!

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
wanton-novel

Baskı korku adaletsizlik altında yapılan ve duyabıldıklerımızın bazılarının da bedelleri olan çizimler. Bunlar tarihin sayfalarında utanç olarak kalacaktır. Günün karikatürleri, tarihimizn utançla resmedilmiş halleri..

vertenyan

Depolitizasyon.

FACEBOOK YORUMLARI

Başlıklar

1 MayısDarbeFacebookİstanbulİzmirKitapTRTTürk Silahlı Kuvvetlerionediotatil
Görüş Bildir